ï66 
DE NATUURLYKE HISTORIE 
Men zal zig ligtelyk overreeden, dat dit zo is, wanneer men acht geeft, dat 
de lyfmoeder , in den tyd der zwangerheid, niet flegts in omtrek vermeerdert, 
maar ook in maffa, of hoeveelheid van ftolFe, toeneemt, en dat zy eene foortvan 
leven, of, zo men wil, een groei of eene ontzwagteling heeft, die fteeds toe- 
neemt tot aan den tyd der bevalling; want zo de lyfmoeder flegts een zak, een 
ontvanger, was, gelchikt oni het zaad in te neemen, en om de vrugt te bevatten, 
zonde men die foort van zak zig zien uitrekken en dunner worden naarraaatede 
vrugt in grootte zoude toeneemen, en dan zoude hier niet dan eene oppervlakkige 
uitzetting, om zo te fpreeken, van de vliezen, daar dit ingewand uit beftaat, 
plaats hebben. Maar de groei derlyfmoeder is niet eene enkele uitzetting of eene 
gewoone uitfpanning; de lyfitioeder neemt niet flegts in omtrek toe , naarmaate de 
vrugt grooter wordt, maar zykrygt terzelfder tyd meer ftevigte en dikte, zy krygt, 
metéén woord , volumen of omtrek, en mafla of lighaamelyken inhoud, terzelf- 
der tyd. Die lbort van vermeerdering is eene waare ontzwagteling , een groei » 
gelyk aan die van alle andere deelen des lighaams , als zy zig omzwagtelen ; een 
groei, die derhalven niet kan voortgebragt worden dan door de inwendige door- 
dringing der werktuigelyke klompjes, die met de zelfftandigheid van dit deel over- 
ecnkomlHg, of daar voor gefchikc, zyn. En gelyk deze ontzwagteling der lyf- 
moeder nooit voorvalt dan in den tyd der bevrugting, en deze bevnigting de 
werking van het rnannelyk zaadvogt noodwendig onderllelt, of ten minftenhet 
uitwerkzel daarvan is, zo kan men niet twyffèlen, of het niet het rnannelyk vogt 
zy , t welk deze verandering in de lyfinoeder voortbrengt, en of dit vogt niet de 
eerfle oorzaak zy van die ontzwagteling, van die foort vangroe! en aanwas, wel- 
he het ingewand krygt, zelfs voor dat de vrugt groot genoeg is, en genoeszaa- 
men omtrek heeft , om het zelve te noodzaaken zig uirtezetten. 
Het blykt ook even -zeker door myne proefneeroingen , dat het wyfie een zaad* 
■vogt heeft , ’t welk zig in de zaadballen begint te formeeren , en ’t welk voortgaat 
zig in de klieragcige lighaamen te volraaaken; dit vogt vloeit en fypelt gediiurig 
door de kleine openingen die aan het uiterfte dezer klieragtige lighaamen zyn, en 
-dit zaadvogt van het wyfje kan, even als dat van het mannetje, in de lyfmoeder 
koomen op twee verfchillende wyzen ; het zy door de openingen , die aan de eiii* 
•den der hoornen van de lyfmoeder zyn , welke de natuurlykfce doortogten fchynen 
te zyn, kzy dwars door het vliesagtig weefzd dezer hoornen, welken dit vogt 
geduurig befproeit. 
Deze zaadvogten zyn dan beiden een liittrekzel van alle de deelen des lighaams 
van het dier; dat van het mannetje is een extrakt van alle de deelen des lighaams 
van het mannetje, dat van het wyfje is een extrakt van alle de deelen des lighaams 
-van bet wyfje; dus is ’er in de vermenging van die beide zaadvogten alles wat 
noodig is om een zeker getal mannetjes en wyQes te maaken ; hoe grooter de hoe- 
veelheid vogt is door de eene en andere verfchaft, of liever, hoe ryker dat vogt is 
van werktuigelyke klompjes, overeenkomftig met alle de deelen des lighaams van 
het dier, daar zy het uittrekeel van zyn, hoe grooter ook het getal der vrugtjes 
is, gelyk men in de kleine dieren waarneemt; en integendeel hoe minder over- 
vloed van organifche klompjes deze vogten hebben , hoe kleiner het getal der vrug' 
gelyk dat in de foorten der groote dieren plaats heeft. 
Maar om ons onderwerp met meer nauwkeurigheid en opmerking te agtervolge» 
