DER DIEREN. 
> 
kan daar egter ligtelyk die orde in bemerken, en de enkelde en wezendlyke deden 
onderil'heiden van zulken, diedubbeldzyn, en welken men kan befchonwen als hun- 
nen oorfi?rong uit de eerlieu haaiende. Men zal in onze Verhandeling over de Ge- 
waflen zien, welke de enkelde deden zyn, en die als wezendlyke, onontbeerlyke, 
deelen van de plant befdiouwd moeten worden , en op welk eene wyze de eerde 
ontwikkeling der dubbelde deelen gefchiede, welker meetien niet dan' bykoomende 
deelen zyn. 
Het is niet wel mogelyk te bepaalen onder welke gedaante de dubbelde deelen 
vóór hunne ontwikkeling ‘bcllaan , op welk eene wyze zy op malkanderen geplooid 
worden, en welke dan de figuur is, die uit hunne fchikkingten opzigtc der enkelde 
deelen voortkoomt; het lighaam des diers bevat op het oogenblik zyner formatie 
alle de deelen die het moeten faraenllellen , maar de betreklyke Ichikldng dezer deé- 
len moet dan wel verfchiilende zyn van het geen zy in het vervolg wordt. Hei is 
eveneens met alle de deelen van het dier of van de plant afzonderlyk genoo- 
men; dat men flegts de ontwikkeling van een klein blaadje, dat eerft uitbot, na- 
gaa; men zal zien, dat het van weerskanten van de hoofdvezel toegevouvven is , 
dat deze zyde-deelen als op malkander gelegd zyn, en dat de gedaante van dit 
blaadje in dezen tyd geheel niet gelykt^naar die, welke het in het vervolg moet 
hebben. Als men zig vermaakt met papier te vouwen , om vervolgens door mid- 
del van eene zekere ontzwagteling, regelmaatige en eenfemmige gedaanten, gelyk 
als kroontjes, koffertjes, fchuiijes, enz., te raaaken, kan men opmerken , dat 'de 
verfchiilende vouwingen, welke men in het papier maakt, -niets gemeens fchynen 
te hebben met de gedaante die ’er door de ontwikkeling uit voort moet koomen; 
men ziet alleenlyk, dat de vouwen altoos in eene fymnietrifche orde gefchieden, 
en dat men van den eeneti kant doet zo als men van den anderen gedaan heeft;, 
maar het zoude een vraagftuk zyn boven de bekende Meetkunft, de figuuren te 
bepaalen , die uit alle deze ontwikkelingen van een 2jeker getal gegeven vouwen 
kunnen voortkoomen. Alles wat oniniddelyk tot de fchikking betrekking heeft, 
ontbreekt volftrektelyk aan onze Wiskundige weetenfehappen ; die konft, welke 
analyfis fim 3 of deftelkonfl: der plaatfing,. noemt, is nog niet geboren, 
en deze kond egter, die ons de betrekkingen van plaatfing of fchikking der din- 
gen onder malkanderen zoude doen kennen, zoude zo nuttig, en milfchien noo- 
diger zyn voor de Nattiurlyke weetenfehappen , dan de kond, die niet dan de groot- 
te der voorwerpen ten doelwit heeft; want men heeft meer noodig de gedaante dan 
de dof te kennen. \\ y kunnen derhalven, wanneer men ons eene ontwikkelde ge- 
daante venoont, met herkennen , wat dezelve ware vóór haare ontwikkeling, en op 
dezelfde wy'ze kunnen wy, wanneer men ons eene niet ontwikkelde gedaante laat 
zien, dat is te zeggen , eene gedalte , welker deelen nog op of in malkanderen ge- 
plooid liggen, met beoordeelen, wat dezelve door zulk of zulk eene ontwikkeling 
moet voortbrengen. Het is derhalven blykbaar, dat wy op generhande wyze kun- 
nen oordeelen over de betreklyke fchikking cic2er toegevouwen deelen, die bevat 
zyn in een geheel, ’t welk, zig ontzivagtelende , van gedaante moet veranderen.' 
In de ontwikkeling van de voortbrengzels der Natuur neemen de toegevouwen 
en op malkander gelegde deelen niet flegts nieuwe plaatfingen, gelyk in "de papier- 
vouwen, daar wy van gelprookèn hebben, maar die deelen krygeii terzelfder wd 
ook meerdere uitgebreidheid en vaftheid. Dewyl wy nu niet nauwkeuri'J' kunnen 
Aa 3 , 
) 
I 
