2 9 © 
DE NATUURLYKE HISTORIE 
bepaalen welke eene figuur zal voortkoomen uit het ontwikkelen van een enkel toe- 
vouvvzel, waarin, gelyk in het ftuk gevouwen papier, niet dan eene verandering 
,van fchikking in de deden, zonder eenige vermeerdering of verminderins van ont- 
trek of van hoeveelheid van ftoQè, plaats heeft, dewyl wy, zeg ik, de figuur- 
vcrandcring van zulk eene enkelvoudige ontwikkeling niet nauwkeurig bepaalen 
kunnen, hoe zoude het ons dan mogelyk zyn te oordeelen over de faamgefteldeont- 
zwagteling van het lighaam eens diers, waarin de betrcklyke plaatfing der deelen 
zo wel verandert als de onitrelr en de lighaamelyke inhoud dezer deelen ? Wy kun- 
nen derhalven hier over niet redeneeren , dan door eenige gevolgen te trekken uit 
het onderzoek der zaake zelve in de verfchillende tyden der ontwikkeling, en doot 
ons te bedienen van de waarneeraingen, welken men gedaan heeft op het kieken 
in hetey, en op dc nieuwelings gefonneerde vrugten, die wy door toevallen en 
miskraamen dikwils gelegenheid krygen waar te neemen. 
Men ziet in der waarheid het kieken in het ey, voordat het gebroeid is o-eweeft * 
het ligt in een doorfchynend vogt, dat bevat is in eene kleine beurs, door een 
zeerfyn vlies in het middelpunt van het roofje geformeerd. Maar dit kieken is 
nog niets dan een punt onbezielde ftoffe, waarin men geene merkelyke geleding of 
bewerktuiging, geene wél bepaalde figuuj:, onderlcheidt; men oordeelt alleenlyk 
door dc uitwendige figuur, dat een der einden het hoofd, en dat het overige 
de ruggegraat, is; alles is nogflegts eene doorfchynende geley, die.byna geene fte- 
vigte heeft. Het Ichynt, dat dit het eerfte voortbrengzel van de bevrugting is^ 
en dat deze gedaante het eerfte uitwerkzel is van de vermenging van het manne- 
lyk met het vrouwelyk zaadvogt, in het roofje gefchied. Voor dat men dit egter 
kan verzekeren, zyn er nog verfcheiden zaaken, daar men acht op geeven moet. 
Als de hen ecmge dagen by den haan is geweelt, en men haar vervolgens van hem 
afneemt, Jaaten de eyers, welken zy na die fcheiding legt, niet na vrugtbaar te 
zyn, even als die, welken zy in den tyd, dat zy by den haan was, heeft gelegd. 
Hetey, ’t welk de hen legt twintig dagen nadat zy van den haan afgefcheiden is* 
geweefl:, brengt een kieken voort even als dat, ’t welk zy twintig dagen te voren 
heeft gelegd; millchien is dat tydperk zelfs nog veel langer, en miffehien ftrekt 
zig deze vnigtbaarheid , door de treede van den haan aan de eijeren der henne me- 
degedeeld, ook tot die uit, welken zy niet dan na verloop van een maand of lan- 
ger leggen moet. De eijers, die niet dan na dezen termyn van twintio' dagen of 
van een maand, gelegd worden, en die vrugtbaar zyn gelyk de eerfte’l ontwikke- 
len zig in den zelfden tyd; de eene en andere hebben maar een-en-twintig dagen 
warmte van nooden om het kieken te doen iiitkoomen. Deze laatfte eifers zvn 
derhalven op dezelfde wyze faamgefteld als de eerfte, en het vrugtie Is daarin 
«ven verre gevorderd, even wél geformeerd. Dus fchynt men te moaen denken , 
dat difi gedaante waaniizjg het kieken vertoont in het roofje van het ey, voor 
dat het gebroeid is, niet de gedaante is, die onraiddelyk uit de vermenging der bei- 
de vogt en voortkoomt, en men Ichynt eenigen grond te hebben om te vermoeden, 
dat dezelve door eenige andere gedaanten is voorgegaan geduurende den tyd, dat 
het ey in het lighaam der moeder is geweeft; want als het vrugtje de gedaante 
heeft, welke wy daaraan zien in het ey dat nog niet gebroeid is, heeft ^het niet 
meer dan warmte noodig om het te ontwikkelen , en het te doen uitkoomen. Zo 
,het dje gedaante nu , twintig dagen of een maand te voren hadt gehad, toen 
