VAN DEN MENSCH. 
S.21 
luiden zoude kunnen doen uitfpreeken ; de Hr. Leibnitz maakt dus , by voor- 
beeld, gewag van een hond, aan wien men eenige hoogduitfche en franfche 
woorden hadt leeien zeggen ; maar nooit heeft men het zo verre kunnen bren- 
gen., om in hun het denkbeeld te verwekken , het welk deze woorden uitdruk* 
keui zy Ichynen dezelve flegts te herhaalen, en hen zelfs niet voort te brengen - 
dan gelyk een echo, of een kond- werktuig, hen herhaalen of voortbrengen zou, 
de; het zyii riet de floffelyke werktuigen, maar het is het verjftandelyk vermo- 
gen, het is de gedagte, die hun ontbreekt. 
Het is derhalven, omdat eeue taal eene agtervolging van gedagten onderftelt, 
dat de dieren geene taal hebben. Wam, zo men hen zelfs iets dergeiyks als on- 
ze eerde begrij^pen, en onze ruwde en werkt uigelykde gewaarwordingen, wilde 
toellaan, fchynt het egter zekerj, dat zy onbekwaam zyu, om die famenvoeging, 
dat verband, van de.’ikbeelden te maaken, die alleen de opmerking kan vóórtbren- 
gen, waarin evenwel het wezen van de gedagte bedaat. Het is omdat zy geen 
denkbeeld kunnen faraenvoegen, dat zy niet denken of Ipreeken; het is om de- 
zelfde reden , dat zy niets uitvinden en niets volmaaken. Zo zy begaafd waren 
met het vermogen van op te merken, zelfs in de kleinlle raaate, zouden zy be- 
kwaam zyn voor een ig loort van vordering; zy zouden meerdere Ichranderheid 
en i bekwaamheid verkrygen, de tegenwoordige bévers zouden met meer Iconft en 
ftevigcr bouwen, dan de eerfte bévers deeden; de bye zoude nog dagelyks het 
celletje dat zy bewoont, volmaaken; want, zo men onderllelt, dat dit celletje 
zo volmaakt is als het zyn kan , geeft men aan dit infekt meer vernuft en geeft 
dan wy zelve hebben, men Ichenkt het zelve een vtrlland dat het onze overtreft, 
als waardoor het eensklaps het uiterft punt van volmaaktheid, daar het zyn werlt? 
toe brengen kan, ontdekt; tenvyl wy dat punt nooit klaar zien, en veel opmer- 
king, tyd, en otffening, noodig hebben , om de minlle onzer konften te volmaaken. 
Van waar kan deze eenpaarigheid in alle de werken der dieren koomen 9 Waarom 
maakt ydtre foort nooit dan het zelfde ding, en fteeds op dezelfde wyze? En 
waarom maakt yder individu het zelve niet beter of flegter dan een ander individu 9 
Kan ’er een flerker bewys zyn, dat hunne verrigtingen niet zyn dan werktuigelyke 
en louter ftoffdyke uiiwerkzels 9 want zo zy bet mmftc fchynzel hadden van het 
lidu, dat ons bellraalt en leidt, zoude men ten minften verlcheidenheid in hunne 
werken vinden, zo men daar geene volmaakt!)eid in vondt; yder individu van de- 
zelfde foort zoude iets verlchillends maaken van het geen een ander individu ge- 
maakt zou hebben; maar neen, allen werken zy op het zelfde model, de orde 
hunner verrigtingen is in de geheele foort bepaald; zy behoort niet aan de individu’s, 
en zo men den dieren eene ziel wilde toevoegen , zoude men verpligt zyn om maar 
eene voor ydere lbort te maaken , daar yder individu gelykelyk in deelde ; die 
ziel zou derhalven noodwendig deelbaar, en bygevolg ftoffelyk en zeer verfc billen- 
de van de orze, zyn. 
Want waarom brengen wy integendeel zo veele verandering, zo veele verfchei- 
denheid, in onze werken^ waarom koftde llaafiche navolging ons meer dan een 
nieuw ontw'erp? Het is omdat onze ziel ons toebehoort, om zo te Ipreeken, om- 
dat zy onafhankelyk is van die van een ander, omdat wy met onze foort niets 
gemeens hebben dandeftoffe van ons lighaam, en omdat het inderdaad niet dan 
Ee 3 
