DE NATUURLYKE HISTORIE 
door de laatfte, door de minfte onzer vermogens, is, dat wy naar de dierCH 
gelyken. 
Zo de inwendige gewaarwordingen aan de ftofFe behoorden, en van de lig- 
haamelyke werktuigen afhingen, zouden wy dan onder de dieren van dezelfde 
fooit, even als onder de menlchen, geene verfcheidenheden in hunne werken zien 
doorllraalcn ? Zy die beft georganizeerd waren, die de befte ledematen en vverk- 
tuigen ontvangen hadden, zouden die hunne neften, hunne ccllerjes, of hun- 
ne bekleedzels, niet op eene vaftere, op eene fraaijere, op eene gemaklyke- 
re, wyzcmaaken? En zo de een of ander meer vernuft, meer geeft, hadt, zou- 
de hy dat met op de eene of andere wyze openbaaren? Dit alles nu gebeurt 
met, en is nooit gebeurd ^ de meerdere of mindere volmaaktheid der lighaams- 
werktuigen heeft dan geen invloed op de natuur der inwendige gewaarwordin- 
gen. Moet men daar niet uit befluiten, dat de dieren geene gewaarwordingen 
van die foort hebben , dat dezelve aan de ftoffe niet ^kunnen behooren, noch, ten 
opzigte van hunne natuur, van de lighaamelyke werktuigen kunnen afhangen? 
!Moct ’er gevolgelyk in ons niet eene zclfftandigheid zyn van de ftoffe verlchillen* 
de, eene zclfftandigheid, die het onderwcriï en de oorzaak is, waardoor deze 
gewaarwordingen voortgebragt, en waarvan zy ontvangen, worden? 
Maar deze bewyzen, wegens de onftoffelykheid der ziel, kunnen zig nog ver- 
der uitftrekken. Wy hebben gezegd , dat de Natuur in alles fteeds door onmerk- 
baare flappen voortgaat, en met byna onzigtbaare fchaduwingen werkt; deze 
waarheid, dewelke anders geene uitzondering lydc, wordt hier gchecllyk te- 
gengelprooken. tUcr vinden wy een plotfelyken overgang. Daar is eene oii- 
tindige aiftand tulichen de vermogens van den menièh en die van het volmaak- 
fte dier; een duidelyk bewp, dat t^menreh van eene verfchillende natuur is, 
dat hy alleen eene afzonderlyke klalTe maakt, van welke nederwaards gaande 
men verpligt is eene oneindige ruimte door te loopen , voordat men tot de 
klafle der dieren, die op een verbaazenden afftand van hem geplaatft zyn, koome. 
Zo de menfeh mede in de orde der dieren behoorde, zoude ’er een zeker getal we- 
zens in de Natuur zyn, minder volmaakt dan de menfeh, en meer volmaakt dan 
het dier, waardoor men ongevoelig en by fchaduwingen van den mcnlch tot den 
aap zou nederdaalen: maar dat is zo niet; men fpringt eensklap van het den- 
kend tot het ftoffeiyk wezen, van het verftandelyk vermogen tot de werktut- 
gelyke kragt , van de orde en het ontwerp tot de blinde beweeging , van de 
opmerking tot de onberedeneerde trek. 
Zie daar meer dan noodig is om ons de voortreffelykheid van onze natuur te 
toonen, en den oneindigen afftand, welken des Scheppers goedheid tuflehen den 
nieiiich en het dier gefteld heeft ^ te doen kennen. De rnenfch is een redelyk we* 
zen , het dier is een wezen zonder reden; en gelyk ’er geen middelweg is tuflclien 
het ftellige en het ontkennende, gelyk ’er geene tuflehen wezens zyn tuflehen het 
redelyke wezen, en het wezen zonder rede, is hetblykbaar, dat de menfeh van 
eene geheel verfchillende natuur is van die des diers , dat hy het zelve niet ge- 
lykt dan door het uiterlyke , en dat hem door zyne ftoffêlyke overeenkomft te be- 
cordeelen is, zig door den fchynte laaten bedriegen, en gewillig de oogen te 
ilmten voor liet licht, dat ons den fchyn van lier wezen moet doen onderkennen. 
