244 
DE NATUURLYKE HISTORIE 
dikwils openbaaren de geheime ziekten zig aan de keel. De overeenkomft of het 
verband , het welk zekere deden van het menlchdyk ligliaani met andere zeer ver- 
re af zynde en zeer verfchilleude deden hebben, en die zig hier zo düidelyk te- 
kent, TOudenog algemeener kunnen waargenoomen worden, maar men let niet 
genoeg op de uinverkzcleu , wanneer men niet vermoedt, welke de oorzaakenda'ar- 
van kunnen zyn. Het is ongetwylield om deze reden, dat men nooit bedagt ge- 
weeft is om die overeenkomlien, waarvan evenwel een groot deel van de werking 
der dijrlyke machine afhangt, in het menfehelyk lighaara te onderzoeken. Daar is 
in de vrouwen een groot verband tuflehen de lyfmoeder, deborften, en het hoofd. 
Hoe veele andere overeenkomften van dien aart zoude men niet vinden, zo de 
groote Geneesheeren hunne befchouwingen naar dien kant wendeden. Het koomt 
my voor, dat dit miflehien nuttiger zou zyn dan de naamlyft: der Anatomie. Moet 
men niet reeds overtuigd zyn , dat wy nooit de eerfte beginzels onzer beweegin- 
gen zullen kennen? De waare dryfveeren van onze organilatie zyn niet die fpie- 
ren , die aderen , die llagadcren , die zenuwen , welken men met zo veele nauw- 
keurigheid en zorg befchryft; daar huisveften, gelyk wy gezegd 'hebben , inwen- 
dige kragten in de bewerktuigde lighaamen, die zig geheefniei binden aan de wet- 
ten der grove werktuigkunde , welke wy uitgevonden hebben, en daar wy gaarne 
alles toe zouden willen brengen. In plaats van te zoeken om die kragten door 
hunne uitwerkzelen te kennen , heeft men gepoogd daarvan zelfs het lienkbeeld te 
vervvyderenj men heeft dezelve uit de Wysgeerte willen verbannen; zy zyn 
egter weder te voorichyn gekoomen, en met meer luifter dan ooit, in de zwaarte- 
kragt of aantrekking , in de fcheikimdige verwan tfehappen, in de vcrfchynzelen 
der élektriciteit, enz; maar in weerwil haarer blykbaarhcid en algemeenheid heb- 
ben wy, omdat zy niet dan inwendig werken, omdat wy daar niet dan door re- 
deneeringby kunnen, omdat zy, met één woord, ons gezigt ontliiappen, heb- 
ben wy, zeg ik, moeite om dezelve toe te latuen; _wy willen altoos door het uit- 
wendige oordeelen, wy verbeelden ons, dat dit uitwendige alles is; het fchynt 
dat het ons niet geoorloofd is verder door te dringen, en wy verzuimen alles, 
wat ons derwaards zoude kunnen leiden. 
De Ouden, welker geeft minder bepaald, welker wysgeerte uitgeflrekter, was, 
verwonderden zig minder dan wy over byzonderheden, welken zy niet verklaa- 
len konden ; zy zagen de Natuur beter zo als zy is; eene fympathie, een zonder- 
ling verband, was voor hun niet dan een verl'chynzel, en het is voor ons eene 
wonderfpreuk , een paradox, zodra wy het niet tot onze gewaande wetten van be- 
vveeging brengen kunnen. Zy wiften , dat de Natuur liaare meefte gewrogten door 
onbekende middelen werkt, zy waren wél overtuigd, dat wy alle de middelen, 
daar zy zig van kan bedienen, niet optellen kunnen, en dat het bygevolg voor den 
menfehelyken geeft onmogelyk is de Natuur te willen bepaalen, door dezelve aan 
een zeker getal beginzels van werking, en middelen van uitvoering, te onderwer- 
pen; het was hun integendeel genoeg een zeker getal betreklyke uitwerkzelen, 
en die van dezelfde orde waren, opgemerkt te hebben, om eene oorzaak te maa- 
ken. 
Dat men dit zonderling verband van verfchillende deelen des lighaams , met de 
Ouden fympathie noerae, of dat men het zelve, met de Hedendaagfchen , befchouwe 
als eene onbekende overeenkomft of betrekking in de werking der zenuwen, deze 
