a58 
DE NATUURLYKE HISTORIE 
I<ing hebben op de indrukzelen der zintuigen , zo kunnen zy door de beweef^in* 
gen des lighaams, en byzonderlyk door die van het gelaat , uitgedrukt worden; 
men kan het geen inwendig om^^at door de uitwendige werking onderfcheiden 
en op de befchouwing van de veranderingen in het gelaat de daadelyke gefteldheid 
der ziele kennen. Maar, gelyk de ziel geene gedaante heeft, die tor eenigen ilof. 
felykenvornibetreklyk kan zyn, zo kan men dezelve uit de gellalte des lighaams, 
of den vorm des gelaats, niet beoordeelen ; een kwalyk gevormd lighaam kan eene 
zeer ichoone ziel bevatten , en men moet den goeden of kwaaden imboril van een 
menlch uit zyiie wezenstrekken niet beoordeelen , want die trekken hebben geen 
verband met de natuur der ziele, geene overeenkomll, waarop men redelyke' gis^* 
fingen kan gronden. 
De Ouden waren egter zeer gehegt aan deze foort van vooroordeel, en op alle ty- 
den zyn ’er menlchen geweell, die van hunne gewaande wezen -kennis eene waar- 
zeggende weetenlchap hebben willen raaaken; maar het is zeer blykbaar, dat deze 
weetenlchap zig niet kan uitftrekken dan om de beweegingen der ziele door die der 
oogen, des gelaats, en des lighaams, temeeten, en dat de gedaante van den neus, 
van den mond , en van de andere trekken, niet meer met de gedaante van de ziel, 
met den inborll van den perfoon , verbonden is , dan de grootte of grofheid der le- 
den met de gedagte te doen heeft. Zal een menfeh geeftiger zyn, omdat hy een 
welgemaakten neus heeft? zal hy minder wys zyn, omdat hy kleine oogen en een 
grOTten mond heeft ? Men moet derhalven erkennen, dat alles, wat de Phyfiono- 
milten ons hebben zoeken diets te maaken, van allen grond ontbloot is, en dat 
niets harlenfclnmmigei’ bedagt kan worden, dan de gevolgen , dewelke zy uit hunne 
gewaande gezigtknndige waarneemingen hebben willen trekken. 
De deden des hoofds , die bet minft tot de wezenstrekken , en het voorkoomen 
des gelaats, toebrengen, zyn de ooren, zy zyn ter zyde geplaatft en door het hair 
bedekt. Dat gedeelte, ’c welk zo klein en zo weinig zigtbaar is in den menlch, 
is in de meefte viervoetige dieren zeer opmerkelyk; het brengt veel toe tot het 
voorkoomen des hoofds van het dier; het wyft zelfs zyn ftaat van kragt of zwak- 
heid aan, het heeft Ipier beweegingen , die het gevoel aanduiden, en die aan de 
inwendige werking van het dier beantwoorden. Dc ooren van den menfeh hebben 
geraeenlyk geene beweeging, ’t zy willig of onwillig, fdioon ’cr lederen zyn , die 
daar op uitloopen ; de kleinlle ooren zyn , zo als men wil, de bevalligfte, maar de 
grootfte, en die tevens wél geboord zyn, hooren beft. Daar zyn Volkeren die 
de lel vanhèt oor verbaazend verlangen, met dezelve door te fteeken cn’daar 
ftiikken hout of metaal in te hangen , dewelke zy telkens door andere grootere Huk- 
ken laaten op volgen, het welk met den tyd een vreelfdyk gat maakt in de lel van 
het oor, die (leeds aangroeit , naarmaate het gat toeneemt. Jk heb zodanige (luk- 
ken hout gezien, die maer dan anderhalf duim midddlyn hadden , dewelke van da 
Jndiaanen van Zuid-Amerika kwamen, en naar de fchyven van een dam-oftric- 
trac-bord geleeken. Men weetniet, waar op die zonderlinge gewoonte , van zig 
de ooren zo verbaazend te verlangen, gegrond moge zyn; het is waar, dat men 
niet veel beter weet, waar uit hst bykans algemeen gebruik onder alle Natiën 
moge voortkoomen , van de ooren, en zomtyds de neusgaten, door te fteeken, om 
daar knoppen, ringen, enz., in te draagen; ten zy men den oorfprong daar van 
wil toefchry ven aan Volkeren, die nog wilden naakt waren, die zig evenwel heb- 
