DE NATUUR LYKE HISTORIE 
276 
inet die van den menfch, moeten wy in aanmerking neemen, dat dit dier, met klau- 
wen en tanden gewapend zynde, ons, door het gebruik , ’t welk het van zyne 
kragten maakt, een valfch denkbeeld van dezelve geeft; wy fchryven aan zyne 
kragc toe, ’t welk niet dan tot zyne wapenen behoort; die, welke de menfch van 
de Natuur heeft ontvangen , zyn geene aanvallende wapenen ; gelukkig ware het zo 
de konfthem geene in handen gegeeven hadt, die verlchrikkelyker zyn dan de na- 
gels van den leeuwi 
Maar daar is eene beter manier om de kragt van den menfch met die der dieren 
te yergelyken, namelyk door het gewigt, ’t welk zy draagen kunnen. Men ver- 
zekert, dat de kruijers of draagers te Konllantinopel Iaden van negen honderd pon- 
den gewigts torfchen. Ik herinnere my eene proefneeraing van den Hr. Desagu- 
LiERs , ten opzigte van de kragt van den menich , geleezen te hebben ; hy liet een 
loort van harnas maaken , door middel van het welk hy over alle de deelai des lig- 
haams van een man, regt over eind ftaande, een zeker getal gewigten verdeelde, 
zo dat yder deel des lighaams droeg al wat het, in betrekking van andere deelen, 
draagen konde, en geen deel overbleef, ’t welk niet beladen was gelyk het moed 
zyn. Men droeg, doormiddel van dit werktuig, zonder overlaaden te zyn, ee- 
ne zwaarte van twee duizend ponden. Zo men nu dezen laft vergelykt met dien, 
welken, omrrek tegen omtrek gefteld, een paard moet draagen, zal men bevin- 
den, dat, gelyk het lighaam van dit dier ten minden zes of zevenmaal meer omtrek 
dat van den menfch, men een paard met twaalf of veertien duizend 
ponden zou kunnen belaaden; het welk eene buitenfpoorige zwaarte is, in vergely- 
kmg van de laden welken wy dit dier doen draagen , zelfs wanneer wy de zwaar- 
te van den lalt zo gunftig verdeelen als ons mogelyk is» 
Men kan de llerkte ook beoordeelen door de aanhouding der lighaamsoeffening, 
en door de vaardigheid der beweegingen. De mans , die in het loopen geoeffend 
zyn, rennen de paarden voor, of houden die beweeging ten minden langer uit; 
en zelfs, in eene meer gemaatigde beweeging, zal een menfch, gewend te gaan, 
meer wegs dagelyks afleggen dan een paard; en zo hy maar evenveel wegs af- 
legt, zal hy, zoveele dagen gegaan hebbende als noodig zal zyn om het paard 
tot het uiterde te vermoeijen, nog in daat zyn om zynen weg zonder ongemak te 
vervorderen. De Chaters van Hifpahan, die loopers van beroep zyn, leggen zes- 
en-dertig mylen in veertien of vyftien uuren af. De Reisbefchry vers verzekeren , 
dat de Hottentotten de leeuwen agterhaalen, dat de Wilden, die op de jagt der 
elanden gaan, deze dieren, die zo ligt als herten zyn, met zo veele vaardigheid 
vervolgen , dat zy hen afmatten en meeder worden. Men verhaalt duizend ande- 
re verbaazende dingen van de hgtvaardigheid der Wilden in het loopen, en van de 
lange reizen, welken zy te voet onderneeraen en volbrengen op de deilde gebero-- 
ten, in de moeijelykde landen, alwaar geen gebaande weg, geen gcipoordpal, 
is. Die lieden doen, zegt men , reizen van duizend en twaalf honderd mylen in 
minder dan zes wecken of twee maanden, Is ’er eenig dier, met izitzondering al- 
leen der vogelen, die inderdaad naar evenredigheid derker fpieren hebben dan al- 
le andere dieren; is ’er, zeg ik, eenig dier, ’t welk deze lange verraoeijenis kan uit- 
houden? Debelchaafde menfch kent zyne kragten niet, hy weet niet hoe veel hy 
daar van verlied door de venvyfdheid, en hoe veel meer hy zoude kunnen krvgen 
^oor eene ftetke lighaams-peffeiiiug. 
