VAN DEN MENSCH. 
a8d 
een weinig ftilftaan, of door derzelver gedwongen ontfpanning zig verfpreiden door 
zig nieuwe wegen te baanen , niet niiSen kunnen te bederven , en terzeUder tyd 
de zwakfte gedeelcens der vafte deelen aan te taften , het welk dikwils ongemak- 
ken zonder hulpmiddel voortbrengt, of ten minden deelen zy aan alle de valtc 
deelen welken zy befproeijen, hunne kwaade hoedanigheid mede, het geen der- 
zelver weefzel moet benadeelen en deszelfs natuur veranderen. Dus vermeerderen 
-de middelen van verval, het inwendig kwaad neemt geltadig toe, en vervroegt 
fiiellvk het oogenblik der verdelging. „ ^ , 
Alle de oorzaaken van het verval, welke wy hebben aangeweezen, werken ge- 
fladis op*^ ons ftoflêlyk wezen, en geleiden het zelve allengs tot zyne verdelging. . 
De dood, die treffende, diegedugte, ftaats verandering is derhalven in de Natuur 
niet dan de laatlfe fchaduwing van een voorgaanden ftaat;de noodzaakelj^eopvol- 
ain-^ van het verval van ons lighaam voert dien laatften ftaat, dien mlerften trap, 
aankeven gelyk alle de andere die voorgegaan zyn. Het leven begint uit te dooven, 
lanaen tyd voor dat het geheel uitgedoofd is, en in het wezen van de zaak is 
’er miflehien grooter verfchil tulTchende jeugd en den fukkelenden ftaat dantuffehen 
den en den dood; want men moet hier het leven met befchou- 
wen als iets volftrekt, maar als eene hoeveellieid vatbaar voor vermeerd^ing en ver- 
mindering. Op het oogenblik , dat de vrugt geformeerd wordt , is dit lighaam nog 
niets of bwia niets, allengs vermeerdert dezelve, zy breidt zig uit, zy ve^rygt 
meerdere vïiftheid naarniaate het lighuam groeit^ zig ontzwagtelt, zig veifterkt* 
zodra het lighaam begint te vervallen, begint de hoeveelheid levens ook te ver- 
minderen; eindelyk wanneer het zig kromt, verdroogt, inzakt, zo neemt het af, 
het trekt zig in, het brengt zig tot niets; wy beginnen by trappen te leven, en wy, 
eindigen te fterven gelyk wy beginnen te leven. , r, , r- • 
Waarom dan den dood te vreezen, zo men wdl genoeg geleefd heeft om des-^ 
zelfs gevolgen niet te vreezen? Waarom dat oogenblik zo byzonderlyk te dugten, 
dewvfhet bereid is door eene oneindige menigte andere oogenbhkken van dezelfde 
nrde naardien de dood ZO natuurlyk is als het leven, en de een en het ander ons op 
Geneesheeren en de Gceftelyken, ondetvraage , beiden gevyend de bedry ven en ge- 
fteldheid der Hervonden te zien, en hunne laatlle aandoe-ningen op te merken, zy 
zullen erkennen, dar, met uitzondering van eenige weinige Icherpe ziekten , waar- 
in de beroering, door de ftuiptrekkende beweegingen veroorzaakt, het lyden vaii 
den zieken Icliynt aan te kondigen, dat men, zeg ik, buiten die weinige geval- 
len, in alle andere ziekten geruft, zagt, en zonder fmerten , fterft ; en die gewel- 
dige zieltoogingen zelfs vervaaren de aanfehouwers meer dan zy den lyder kwel- 
len* want, "hoe veelen beeft men niet gezien, die, na op dit uiterfte geweell te 
zvn geen gelicugenis hadden van het geen gebeurd was, en even weinig van t 
<rêen zy gevoeld hadden? zy hadden geduurende dien tyd wezendlyk opgehou- 
den voor zift zelven te beftaun, naardien zy verpligt zyn alle die dagen, welken 
zy in dezen^ftaat, d%ar hungeeiiegeheugenisvanoverblyft, hebben doorgebragt, 
uit het getal hunner dagen uit te fchrappen. 
De meefte menfehen fterven derhalven zonder het te weeten, en onder de weini- 
gen, die tot aan den laatllen fnik by hunne kennis blyvcn, is’er milfchien niet één, 
die terzelfder tyd niet blyft hoopen, en zig met eenige waarfchynlykheid van bc-, 
II. Deel. O o 
