29 ® 
DE NATUURLYKE HISTORIE 
terfchap vleijt. De Natuur heeft, voor het geluk van den menfch, dit Gevoel 
Iterker gemaakt dan de Rede. Een lyder, wiens ziekte onherflelbaar is die over 
zynen Haat kan oordeelen uit menigvuldige voorbeelden , welken hv rondom ziu- 
heeft, die daar van gewaarfchouwd wordt door de onmftige beweegino-en vanzvn 
gezin, door de traaiien zyner vrienden, door de houding of Jiei agtel-blvven der 
Genecsheeren, is door dat alles egter niet geheel overtuigd, dat zyn laatfle uurna- 
^ dat men in deze waarheid heeft, is zo groot, dat men dezelve 
aan zyn eigen oordeel alleen wil verblyven ; men betrouwt zig niet op de oordee- 
Icn van anderen, men bcfchouwt dezelve als weinig gegronde ongeruilheden ; zo 
lang men voelt en denkt, merkt men n.et op , redeneert men niet , dan voor zi- zd- 
veu , en alles is reeris dood , terwyl de lioop nog leeft. ^ 
Veftig de oogen op een lyder, die ii honderdmaal gezegd heeft, dat hy zig 
doodelyk voelt aangetaft, dat hy wel bemerkt, dat hy ’er niet van zal opkooraen, 
dat hy Op het punt is van te fterven, onderzoek wat ^er op zyn gelaat oingaa, 
wanneer iemand hem uit yver of uit onbelcheidenheid koomt zeggen, dat zyn 
einde inderdaad naby isj gy zult zyn gelaat zien veranderen gelyk als dat van ie- 
mand, aan wien men eenig onverwagt nieuws aankondigt; die lyder gelooft der- 
halven niet het geen hy zelr gezegd heeft; zo waar is het, dat hy geenszins over- 
tuigd IS, dat hy moet fterven; hy heeft flegts eenigetwyffeling, eenige ongeruft- 
heid over zyn ftaat, maar hy vreell: altoos veel minder dan hy hoopt en zo men 
zorgen, en dien naaren toeftel, die den dood voor- 
^0“ hy denzel ven niet zien koomen. 
De dood is derhaiven zulk een verfchriklyk ding niet als wy ons verbeelden ; wv 
beootdeeta den^ ven kwaslyk , „3 „y hem van W zien /het is een fprk , di 
ons op zekeren aflland vervaart, en «ik verdwyn. als men het nade? koómt; 
wy hebben er derhalven geene dan v^alfche denkbeefden van; wy befchouwen hen! 
met flegts als het grootft_ ongeluk, maar ook als een kwaad van de leevendiede 
fmert eji de benauwdfte zicltoogingen vergezeld; wy hebben zelfs die naare fchil- 
derijen in onze verbeelding poogen te verzwaaren, en onze vrees te vermeerderen, 
door over de natuur der fmert te redeneeren. ,, Die fmert moet ten uirerilen fterk 
,, zyn, heeft men gezegd, wanneer de ziel van het hghaam wordt gefcheiden ; 
zy kan ook van langen duur zyn , naardien de tyd geene andere m^at kan heb- 
ben, dan de opvolging onzer denkbeelden, en een oogenblik zeer leevendio-e 
finert, gedimrende het welk deze denkbeelden malkanderen opvolgen met eene 
haaftigheid, evenr^hg met het geweld der kwaaien , kan ons langer dan eene eeuw 
voorkooraen , geduurende welke zy zig langzaam en betrekkelyk met de bedaar- 
,, de gewaarwordingen welke wy doorgaands hebben , doen bemerken”. Welk 
een misbruik van de Wysgeerte vertoont zig in deze redeneering! Dezelve zoude 
zekerft|k met verdienen wederlegd te worden, ware het niet om^de gevolgen, die 
zy hebben kan; maar die gevolgen hebben zo veel invloed op het geluk, of liever 
hcton^luk, van het menlchelyk gellagt, dewyl men den dood miflehien duizend- 
ttaal yflelyker belchou wc dan hy is , dat ik uit dien hoofde niet voorby kan de dwaas- 
ia» al waren ’er maar zeer weinige 
memc^ ’ fchoonfchynende vertooaing dezer denkbeelden bedroegen wel- 
ik het evenwel dienftig ach- 
ten, dezelve tegen te gaan, en hunne valsheid aan te toonen, ^ • 
5 > 
5? 
35 
