DE ROOFDIEREN. 
de overtolligheid, der Natuur beteugelen. Dat men zyne aandagt een oogen- 
Uik veilige op zommige dier laagere foorten , die anderen tot voedzel dienen , 
die der haaringen , by voorbeeld ; zy komen zig by duizenden aan onze vis- 
fchers aanbieden, en, na alle de monfters der noordfche Zeen gevoed te 
hebben , verfchaffen zy nog een goed gedeelte van ’t beitaan aller Volkeren 
in Europa , geduurendc een gedeelte van ’t jaar. Welk eene verwon deriyke 
vrugtbaarheid onder deze dieren ! En zo zy door de anderen niet ten grooten deele 
verdelgd wierden , welke zouden de uitwerkzels dier verbaazende vermenig- 
vuldiging zyn 1 Zy alleen zouden de geheele oppervlakte der Zee bedekken ; 
maar welhaaft malkanderen door hun al te groot getal benauwende zouden zy 
bederven en zig zelven verdelgen ; by gebrek van genoegzaam voedzel zou hunne 
vrugtbaarheid verminderen ; het getal dezer dieren zou niet meer toeneemen , 
en het getal van hun, die ’er zig mede voeden, zou afneemen. En gelylc 
men het zelfde van alle andere foorten kan zeggen , zo is het noodzaaklyk , 
dat de eene van de andere keven ; en gevolgelyk wordt de geweldige dood 
•dezer dieren een wettig , onfchuldig , gebruik , dewyl het in de Natuur ge- 
grond is , en zy niet dan op deze voorwaarde geboren worden. 
Laat ons egter erkennen , dat de beweegreden , waarom men daaraan zou 
wilicn twyffelen , eer doet aan de menfcblykheid : de dieren , ten minften de 
zulken, die zintuigen, vleefch, en bloed hebben, zyn gevoelige wezens ; 
zy zyn, even als wy , vatbaar voor vermaak en onderhevig aan linart; het is 
ueihalven eene wreede ongevoeligheid om hen, buiten noodzaaklykheid op te 
en 'wii’ in zonderheid de zulken , die by ons komen , die met ons keven , 
van £tfi e ? gcn onswaards tc ni gg e buiten, door zig met tekenen 
ze kunnen om'nittvwi’ , v ! ai V : zy ’ ydker mtuur verfchülende is van de on- 
w i met veel aandoen. liet natuiarlyk medelyden is gegrond op 
de beti ekkingen , welke wy hebben met het voorwerp dat lydt; het is des te 
kevendiger, naar maate de gelykheid, de overeenkom!! van Natuur, grooter 
is ; men lydt wanneer men zyns gelyken ziet lyden: MewvLYDen ; dit woord 
geeft genoeg tc kennen , dat het een ftaat van lyden is , ’t welk men met een 
ander deelt; het is egter minder de menfdi, die lydt, dan zyn eigen natuur, 
■ ie getiofren wordt, die werktuigelyk opftaat, en door het lyden vanande- 
,4°? r het 6 e P aft geluid, wordt aangedaan. De ziel 
neett minder deel dan t bghaam in dit gevoel van natuurlyk medelyden, en 
hLïnfi Zyn daa y vatbaar voor even als de menfeh. Het gefchrei der frnart 
ben, , Z , y loope , n toc om uiaUcanderen te helpen, zy loopen te rug op 
dj dXn h S ykS , Va j hunne loort - Dus z >' n de yziug en het medelyden min- 
voelkhdd h,f^l el ’ dan ^^’-udyke aandoeningen , die afhangen van de ge- 
3 ^? aanvc ^ 8en ’ en de ëeiykheid van hun maakzd. Dit 
Hndn- - WWiS Il p^ I V’ cr “ lnd ercn, naarraaate de Natuuren verder van mal- 
E - ho V d ’ dlcn men Haat, een lam of lchaap, dac men flagt, 
ek:e0 ons eeni S medelyden; een boom, dien men omhakt, een oefter, 
•dien men opent en eet, veroorzaaken dat geheellyk niet. 
van men inderdaad twyffelcn, of de dieren, welker geleeding gelyk is met 
vn ^ nze ’ 3 ook dergelyke gewaarwordingen als wy ondervinden? zy zyn ge- 
e ® 011ldat z y zintuigen hebben; en zy zyn bet des te meer, naannaate die 
A 2 . 
