6 DE NATUURLYKE HISTORIE, 
•zelver voortplanting in het gevoelig famenftelzel : ik zeg de fchudding aange- 
naam of onaangenaam geworden, want dit is het , daar het wezen van t ge- 
voel of de aandoening in beftaat. Deszelfs eemgft kenmerk is het vermaak of 
de fmart en alle de beweegingen , die met het een of de andere van die twee 
niet verbonden zyn, fchoon zy binnen in ons voongaan, zyn ons onverfcM- 
lieen^loen ons niet aan. Het is van het gevoel, dat alle de uitwendige be- 
J'ceiim-, en de oeiTening van alle kragten des diers, afhangt; het werkt met 
dan voorzo verre het aangedaan wordt, dat is te zeggen, voor zo verre 
het voelt: eu dat zelfde deel, ’t welk wy als het middelpunt des gevoes be- 
fchouwen , zal ook het middelpunt zyn van de kragten , of, zo men ivil , het 
gemeen fteunpunt, waar op dezelve zig oelfenen. Het middenrif is derhalven 
in het dier het geen de wortclkrang in de plant is; beiden verdeden zy hen 
dwars door. beiden dienen zy tot Ücunpunt voor de tegenftrydige kragten, 
want de kragten , die in een boom de deden , waaruit de ftam cn de takken 
geformeerd moeten worden , naar om hoog voeren , draagen en lteunen op 
de wortelkraag , zo wel als de tegengeftelde kragten, die de dcekn, welke 
de wortels formeeren , naar beneden ftooten. Vrvtwmu hpmprlrpn rhi- 
Zodra men de zaak een weinig onderzoekt, zal men ligtdjk bemeiken, dat 
alle de inwendige aandoeningen, de leevendigc beweegingen , de tciTukkm- 
gen van vermaak , de bevangingen, de lmarten, de walgmg , ^ i 
gen, alle de fterke indrukken van gewaai wordingen , d ie aangenaam ol on 
aammnaam zvn geworden, zig binnen m t ligbaam, m den omtrek /elven 
van^het middennf doen voelen. Daar is integendeel geen kenmerk van gevoel 
ii? dc haten , en men heeft in ’t hoofd niet dan de loutere gewaarwordm- 
gen of liever de vertooningen dierzelfde gewaarwordingen, enkeld, en ont- 
bloot van de kenmerken van ’t gevoel ; men herinnert zig aUeenlyk, ge- 
denkt, dat zulk of zulk eene gewaarwording ons SïSSt ° n °en vezend 
geweeft is; en zo deze werking, die in ’t hoofd geichiedt , van een we/encl- 
fvk en leevendig gevoel gevolgd wordt, dan voelt menticnindruk . \ anbm- 
nen C |n ’t ligliaain , en tütoos in den omtrek van ’t middenrif. Dus is het ge- 
voel of de aandoening in de ongeboren vrngt, waann dit vlies zonder oe in- 
ning is , niets , of zo zwak , dat liet niets kan voortbrengen ; dus zyn de klei- 
ne beweegingen , welke de vrngt zig geeft , meer werktuigely v 
gewaarwordingen en den wil afhangende. 
Welke ook de ftofte zy, die het gevoel ten ^ de ï e nu- 
fbieragtigc beweeging voortbrengt , het os zeker , dat dezen e dooi ae zenu 
wen wordt voortgepkint en zig in een ondeelbaar oogenblik van het een m- 
terfte van het gevoelig famenftelzel tot het ander mededeelt. Op welk eene 
vvyze decze beweeging worde uitgewerkt , liet zy dezelve door tri mg 
kleine üingcringen gelchiede, gelyk als in de veerkra^ge koordtm , > 1 
'dezelve voortgaa door een fyn vuur , door eene ftof geiyk a ‘ j 
Electriciteit , dewelke niet flegts.in bezielde lighaamen even als in alle ancie- 
ae lighaamen huisveft, maar daar in zelfs geduung hcl J ure ”^ / d ° e %.f 0 e 
beweeging van ’t hart en de longen, door de wryvmg des bloeds m de üag- 
aderen en ook door de werking der uitwendige oorzaaken op de werktuigen 
%Scn, op welk eene wyze, zeg ik, deze beweeging worde voortge- 
