IO 
DE NATUURLYKE HISTORIE, 
omdat zy dan , om zo te fpreeken , ontworteld , en alle te famen , ett 
zelfs in haaren oorfprong, gekwetft zyn. 
Ik zoude by alle deze redenen nog byzondere facra kunnen byvoegen , 
die eveneens bewyzen, dat de harfenen noch het middelpunt des gevoels, 
noch de zetel der gewaarwordingen, zyn. Men heeft dieren, en zelfs kin- 
deren zonder hoofd , en zelfs zonder harfenen , zien geboren worden , die 
evenwel gevoel, beweeging, en keven hadden. Daar zyn geheele klaffen 
van dieren, gelyk de Mekten en de wormen, waar in de harfenen geen 
onderfcheidcn maffa noch eene merkbaare hoeveelheid uitmaaken ; zy heb- 
ben alleenlyk een deel dat aan het lange merg en aan het ruggemerg be- 
antwoordt;' men zou derhalven meer reden hebben om den zetel der ge- 
waarwordingen en des gevoels in het ruggemerg, dat aan geen dier ont- 
breekt , dan in de harfenen te plaatlen , als welke geen hoofdzaaklyk deel 
voor alle dieren uitmaaken, noch aan hun allen gemeen zyn. 
De grootfte hinderpaal voor de vordering der menfchelyke kundigheden 
is minder in de zaaken zelve , dan in de wyze waarop men die befchou- 
we; hoe faamgefteld het werktuig van ons lighaam zy, het is evenwel nog. 
eenvoudiger dan de denkbeelden, welken men zig daar van maakt. Het is 
minder moeijelyk de Natuur te zien zo als zy is , dan dezelve te herken- 
nen onder de 'gedaante, waar onder men haar aan ons vertoont; zy heeft 
alleenlyk een üuijer, wy geeven haar een masker; wy bedekken haar met 
vooroordeelen , wy onderitellen , dat zy op dezelfde wyze bezig zy als 
wy, dat zy ovcrlegge, dat zy werke, zo als wy. denken en handelen; 
haare verrigüngen ondertuffehen zyn duidelyk en onze gedagten zyn duis- 
ter ; wy brengen de aftrekkingen van onzen geeft in haare werkingen , wy 
kenen haar onze middelen, wy beoordeelen haare einden niet dan uit on- 
ze befchouwingen en oogmerken, en wy vermengen geduurig met haare. 
verfigtingen , die ftandvaltig , met haare daaden , die altoos zekei , zyn , het 
bedriegelyk en fteeds veranderend voovtbrengzel van onze verbeelding. 
Ik lpreek hier niet van die louter willekeurige fameuftelzels , van die yde- 
k , harfenfehimmige , onderftellingeu , waar in men op liet eerft gezigt Ont- 
dekt, dat men ons de verbeelding, of liever het verdigtzel, in plaats van 
de zaak geeft; ik heb die methode’s, die kerwyzen, op ’t oog, waar- 
door men inderdaad de Natuur poogt na te lpooren. De Frocf-onckrvin- 
delyke kerwyze zelve , welke men te regt verkoren hadt om de Natuur- 
kennis te volmaaken, heeft minder waarheden dan dwaalingen voortgebragt ; 
die weg, fchooh de zekerfte, is dat egter flegts in zo verre, als hy wel 
gerigt zy ; zodra hy maar een weinig, fchuinich loopt , komt men aan dor- 
re üreeken uit , alwaar men niet dan eenige verfpreide voorwerpen ver- 
wardelyk ziet : men doet ondertuffehen al wat men kan om dezelve te ver- 
zamelen, door zekere overeenkomften tuffehen dezelve, en eigenfehappen 
die zy gemeen hebben , te onderftelkn , en gelyk men de bogtige wegen , 
die men gemaakt heeft , met believing doorgaat en weder doorgaat , zo 
fchynt de weg gebaand, en fchoon hy nergens op uitloopt, volgt yder 
evenwel denzelven ; men neemt de kerwyze aan, en men ontvangt dexzel- 
