VAN DE T A T O U S. 
groote foorten zyn de kabalTou en de encoubert , dat de kleine foorten zyn 
de apar , de tatuéte , de cachicaine en de cirquingon : by de groote foorten is 
de fchaal veel Heviger en harder dan by de. kleine ; de Hukken , waaruit die 
fchaal laamgeHeldis, zyn grooter en in minderen getale; de beweegbaare gor- 
dels Ibhuiven minder over malkanderen, en het vleefch , gelyk ook het vel, 
is harder en minder goed : PisoN zegt, dat dat van den encoubert niet eet- 
baar is (d ) , Nieremberg verzekert dat het nadeelig en zeer ongezond is : 
(e) Barreue meldt, dat de kabalfou een Herken muskusreuk heeft, en ter- 
zelfder tyd Hemmen alle Schryvers hier in overeen , dat het vleefch van den 
apar , en inzonderheid dat van den tatuéte , zo wit en zo goed is , als dat van 
een fpcenvarkentje ; zy zeggen ook dat de tatous van de kleine foort de nat- 
te gronden beminnen , en zig in de vlakten onthouden , en dat die van de 
groote foort niet dan op de verhevenfte en droogHe plaatfen gevonden wor- 
den (ƒ). 
Deze dieren bezitten allen meer of min het vermogen om zig te kunnen 
fluiten , en hun lighaam in de rondte faam te trekken ; de gaaping van het 
harnas , wanneer zy faamgetrokken zyn , is vry duidelyker en grooter in die , 
welker wapenruHing flegts uit weinige gordels beflaat; de apar, die ’er maar 
drie heeft, vertoont dan twee groote ydels tuflehen de fchilden en de wa- 
penrufling van den rug ; geen een kan zig zo volmaakt in een bal te famen- 
, rollen als de egelantier, zy hebben eer de gedaante van een knolronde fpheer, 
of ingedrukten bal. 
Die zonderlinge fchaal , waarmede zy bekleed zyn , is een wezendlyk been , 
beftaande uit_ kleine aan malkander gevoegde Hukjes, die, zonder •'^beweeg- 
baar of geledigd te zyn , behalven in de naaden of klooven der gordels , door 
famengroeijing vereenigd zyn , en zig allen van malkanderen kunnen affehei- 
den , ja inderdaad gefcheiden worden , zo men hen op ’t vuur legt : terwyl 
bet dier leevend is fchikken deze kleine Hukken , zo wel die der fchilden , als 
die der beweegbaare gordels zig naar de beweegingen van het dier, 
en gehoorzaamen daar eenigzins aan , inzonderheid aan de beweeging van 
famentrekking ; byaldien dit zo niet ware , zou men bezwaarlyk kunnen be- 
grypen, dat het, met alle zyne poogingen , eene ronde gedaante zou kunnen 
aanneemen ; die kleine Hukken vertoonen , volgens de verfcheidene foorten , 
verfchiilende gedaanten , altyd regelmaatig gcfchikt, gelyk zeer fraey ge- 
(d) Prima maxima (fpecies) tatupeba cujus dejeriptmi fvperfedeo , utpote non edulis. Pisoij 
Hiji. nat, Brafil, pag. loo. . „ 
(O Quaedam innoxia ö* gratiffimi alimenti Junt, aUa noxia venenata, ut mmitüM Jlatu alv% 
fincopém inducant .... üijlinguuntur tejiarum feu laminarum numero: innoxia ouonis, 
fenis conftant. Nieremiierg, Hifi. nat. Peregr. pag. 159. _ . , . 
(f) >. Msn vindt in de boiTchen van Orénoque en van Guiane armadillo’s, viermaal groo- 
ter dan die der vlakten”. Hijl. natur. de l' Orénoque, par Gumilla Tom. II. p«g. 7. 
” fff) „ Dit dier, (het betreft hier den tatou met negen gordels) is zeer gevoelig, het krom 
en maakte zig tot een bal, zodra ik zyne fchaalen een weinig drukte; ik merkte dat al- 
” Ie die rijen, behalven hunne beweeging om in malkanderen op te fchuiven, nog eene an- 
” dere langs’ de gehecle ruggraat hadden, door welke zy zig ultftrekten len vèrwyddeji”. 
’«nz. Nouveau Voyage attx Isles de VAviériine, Tom, II. pag. 388. 
X. DesL V 
