DE NATUURLYKE HISTORIE, 
'^54 
werkt mofaïci het huidje, of het dunne vel, waarmede de fchaal uitwendig is 
bekleed , is een doorfchynend vel , dat de vertooning maakt van een vernis , 
over het geheele lighaam van het dier gelbeeken; dit vel vertoont het verhe- 
vene , het relief, van het t7iofaïc of opgelegd werk veel fterker , en hetzel- 
ve krygt eenc verfchillende gedaante , wanneer dat vel is weggenomen : voor 
het overige is deze beenagtige fchaal niet dan een omflag, onafhankelyk van 
het maakzcl en de andere inwendige deelen des lighaaras van het dier, welks 
beenderen en andere lainenftellende deelen ineen gezet en geledigd zyn , zo 
als die van alle andere viervoetige dieren. 
De tatous zyn in ’t algemeen onfchuldige dieren , en die geen kwaad doen , 
ten zy men hen in de tuinen laat komen , alwaar zy de meloenen , de aardap- 
pelen, en andere gewaden of wortels opeeten. Schoon uit de heete gewellen 
van Amerika herkorodig , kunnen zy in de gemaatigde landen leeven ; ik heb 
er eenige iaaren geleeden , een in Languedok gezien , welken men in huis 
vokde, en die overal ging zonder iets aan te taften ; zy gaan met eemge 
di'ift, maar zy kunnen, om zo te fpreeken, noch fpringep, noch loopen, 
noch op de boomen klauteren, zodat zy door de vlugt met wel ontkeen, 
kunnen aan hunne vervolgeren ; hunne eenigfte toevlugt is zich in hun hol te 
verbergen, of, zo zy daar al te verre af zyn, te poogen zig een ander te 
maaken, voordat zy agterhaald worden; zy hebben daar llegts eenige oo- 
genbhkken toe noodig, want de mollen graven den gi'ond niet fchielyker op 
dan de tatous-, men vat hen zomtyds by den ftaart, voordat zy daar geheel 
in gedrongen zyn, en dan doen zy zulk een wederftand {b'), dat men den 
Haart breekt , zonder het lighaam te kunnen uithaaien ; om hen niet te ver- 
minken , moet men het hol van voren openen en dan vat men hen , zonder dat 
zy eenigen wederftand kunnen doen ; zodra men hen heeft fluiten zy zig tot 
een bal , en om hen te noodzaaken zig uit te ftrekken , brengt men hen by 
’t vuur; hunne fchaal, fchoon hard en ftyf, is egter zo gevoelig, dat het 
dier, zodra men dezelve wat fterk met den vinger aanraakt, daar eene aan- 
doening van beeft, leevendig genoeg om zig geheel toe te trekken: wanneer 
zy in diepe holen zyn , doet men ’er hen uitkomen met daar rook of water in 
te brengen; men wil, dat zy meer dan een derde van’t jaar in hunne holen 
blyven zonder daar uit te komen fO» ket geen men met meer zekerheid kan 
aanneemen is, dat zy daar niet dan des nachts uitgaan om hun voedzel te zoe- 
ken; men jaagt den tatou met kleine honden (Jt), die hem welhaaft agter- 
haalen ; hy wagt zelfs niet tot dat zy digt by hem zyn om te blyven ftaan en 
(6) „ De meefte cachicamos achten zi? veilig te zyn, zodra zy hun hoofd en een gedeelte 
, van hun lighaaai in hunne holen hebben kunnen fteeken; en inderdaad zy hebben niets te 
*1 vreezen ten zy men zig , om hen daar uit te krygen , van het middel bediene , dat ik mel- 
II den zal ; de Indiaan komt en vat het dier by den ftaart, die zeer lang is; de armadillo zet 
zyne fchubben op , en fluit die zo vaft tegen de wanden van zyn hol , dat de Indiaan heat 
I, eer den ftasrt aftrekt, dan hem uit hetzelve doe komen; in die geval kittelt de jager hem 
» met een ftok, of met het einde van zyn boog, en welhaaft fluit hy zyne fchulpen, en la« 
» zig getnaklyk uithaalen”. HifloWe naturelle de l’Orénoque , par Gumilla Tom. HL pag. zzff» 
(*') Hifloire^générale des .^ntilles, par Ie Pere du Tertre, Tom. IL psg* 2,38.. 
{k) Hijioire mtutelle des Antilks, RoUerd. 1658. pag. ,123. 
