OVER DE ONTAARDING DER DIEREN. 5 
onkenbaar is , en dat men , om daar over te oordeelen , toevlugt moet nee- 
nien tot de nauwkeurigfte befchouwing , en zelfs tot proefneemingen en re- 
deneeringen , uit vergelykingen en overeenkomften getrokken. Indien men nu 
by deze natuurlyke oorzaaken van verandering in de vrye dieren , die van 
het gebied voegt ’t welk de menfch over dezulken oefrent , welken hy in 
flaverny gebragt heeft, zal men met verbaasdheid zien, tot welk een punt 
de tyrannie de Natuur kan verlaagen en verbafteren; men zal op alle oe 
flaaflche dieren de kenmerken hunner gevangenis en de indrukzels hunner 
boeijens getekend vinden; men zal zien dat die wonden des te grooter, des 
te ongeneeslyker zyn , naarmaate zy reeds langer hebben plaats gehad ; en 
dat het in den ftaat waarin wy hen gebragt hebben , miflchien niet mogelyk 
zoude zyn hen weder te recht te Wngen , of hun hunne oorfpronkelyke 
gedaante en andere natuurlyke eigenfchappen , welken wy hun ontnomen 
hebben, weder te geeven. 
De gefteldheid van het klimaat, de hoedanigheid van ’t voedzel, en 
de nadeelen van de flaverny , zie daar de drie oorzaaken van verande- 
nng , van verbaftering , van ontaarting in de dieren. De uitwerkzelen 
van elk dezer oorzaaken verdienen in ’t byzonder befchouwd, en in haa- 
re betrekkingen naauwkeurig nagegaan en vergeleken te worden , als wan- 
neer dezelve ons eene fchildery van de Natuur vertoonen zullen, zo als 
die thans is, terwyl men, wat zy vóór haare verbaftering was, als in het 
verfchiet befchouwen zal. 
Men vergclyke onze kleine zwakke fchaapen met den moufflon , .waarvan 
zy herkomftig zyn; deze, groot en vaardig gelyk een hart, met verdedi- 
gende hoornen geVapend , van dikke hoeven voorzien, en met een ruw 
hair gedekt, vreell noch de ongenade van het weêr, noch de vraatzucht 
van den wolf; hy kan zyne vyanden niet flechts door de vaardigheid van 
zyn loop ontkomen , maar hy kan hun ook wederfhaan door de fterkte van 
zyn lighaam , en door de llevigte der wapenen , waarmede zyn hoofd en 
voeten voorzien zyn ; welk een verfchil by onze ichaapen , aan welken 
naauwelyks het vermogen is overgebleven om meen troep te beftaan; die zelfs 
zig niet kunnen verdedigen door hun getal, die de koude onzer winters 
zonder befchutting bezwaarlyk zouden kunnen wederftaan , metéén woord, 
die allen zouden omkomen zo de menfch ophieldt zorg voor hun te draagen 
en hen te befchermen. In de heetfte klimaaten van Afrika en Afia fchynt 
de moufflon, die de geraeene vader van alle de raflen dezer foort is, minder 
verballerd te zyn dan overal elders; fchoon onderworpen en tot den ftaat 
van huislykheid gebragt , heeft hy zyne geftalte en zyn hair behouden , al- 
leenlyk heeft hy veel van de grootte en ftevigte zyner wapenen verloren : 
de fchaapen van Senegal en der Jndiën zyn de grootfte der hiiislyke fchaa- 
pen , en zy zyn onder alle anderen die , welker natuur minft verbafterd is ; 
de fchaapen van Barbarye, van Egypte, van Arabiën, van Perfie, van 
Armenie, van Kalmukie, enz. hebben grootere veranderingen ondergaan ; 
2 .y zyn , ten onzen opzichte, in eenige betrekkingen volmaakter, in andere 
gebrekkiger geworden ; maar , gelyk het volmaakter worden boven den 
A 3 
