10 
de NATUURLYKE HISTORI 
E 
beheerfcht wordt j men wil', dat in deze foort, even als in die van de 
kat, het geftel van het wyfje nog driftiger en fterker is dan dat van 
het mannetje; ondertuflchen is de ezel zeer Iterk in het werk der voorttee- 
ling ; hy kan zyn wyfje, of eenig ander wyfje , yerfcheiden dagen na mal- 
kander, en verfcheiden maaien des daags, belpringen; de eerlfe genietin- 
gen , verre van zyne drift te verkoelen , ontfleeken dezelve al meer en meer- 
men heeft gezien dat zy zig uitputteden zonder daar toe anders dan door de 
fterkte van hunnen natuurlyken luil: aangezet te worden; men heeft ’er op 
het flagveld zien fterven, na elf of twaalf liefde-flryden , byna zonder tus- 
fchenpoozing herhaald, terwyl zy, om deze grooce en fchielyke veripilling 
van geeften goed te maaken, niet dan eenige pinten waters gebruikten 
Die zelfde hitte, welke dit dier verteert, is al te geweldig om duurzaam té 
zyn; de hengftezel is welhaaft ongefchikt voor de voortte'eling, en zelfs 
vpordendienft, en het is miffchien om deze reden, dat men beweert, dathet 
wylje fterker zy en langer leeve dan het mannetje ; het geen wy hieromtrent 
als zeker mogen Rellen, is, dat met de zorgen , welken wy hebben aange- 
wezen, hetzelve dertig jaar kan leeven, en, haar geheele leven lang, jaar- 
lyks voortbrengen, terwyl het mannetje, byaldien men het niet noodzaakt 
zig van wyfjes te onthouden, zyne kragten derwyze misbruikt, dathet in 
weinige jaaren het vermogen van voortreden verJieft. 
De ezel en de ezelin neigen dan beiden tot onvruchtbaarheid door ffe- 
meene eigenfchappen , en msgelyks door vcrfchillende hoedanighedenl- Lt 
paard en de merrie neigen daar toe insgelyks langs andere wegen. Men 
kan den fpringhengft geeven aan de merrie, die nog niet gedekt is ge- 
weeft, of tien dagen na dat zy geworpen heeft , en zy kan vyf of z-^s iaa- 
ren na malkandercn voortbrengen, maar daarna wordt zy onvruchtbaar- 
om haare vruchtbaarheid te onderhouden , moet men den tuflehentyd van 
een jaar tiillchen elke haarer dragten laaten verloopen, en haar op eene 
vcrfchillende wyze van de ezelin behandelen, in plaats van haar ftraks na dat 
zy geworpp heeft, te laaten befpringen, moet men haar den hengfltoc het 
volgende jaar onthouden, en den tyd afwagten waarin haare drift naar de 
koppeling zig vertoont, door de , vochten , welken zy laat uitvloeijen, en 
zelts met deze voorzorgen gebeurt het zelden, dat zy tot boven twintig 
anderen kant behoudt het paard, fchoon 
minder driitlg en tederer van geflel dan de ezel , hec vermogen van voort- 
teelen echter veel langer tyd. Men heeft oude paarden gezien die de 
kragt niet meer hadden om de merrie te befpringen , zonder daar in door 
den palfrenier geholpen te worden, en egter hunne fterkte hernamen zodra 
zy geplaatft waren, en die dus op een ouderdom van dertig jaaren voort- 
teelden. Het zaadvocht is niet alleen minder overvloedig maar ook min- 
der prikkelend in het paard dan in den ezel ; want dikwils koppelt het paard 
zonder het zelve te ftorten , inzonderheid zo men hem de merrie aanbiedt 
voor dat hy dezelve gezogt heeft; hy fchynt droevig zodra hy genooten 
•heeft, en hy heeft een vry langen tuflehentyd noodig, eer zyne drift oi> 
nieuws werke. Daarenboven is het ’er verre af, dat in deze Ibort alle de 
