OVER DE ONTAARTING DER DIEREN. 
2J 
nierlcen , ■welken Aristoteles van zyn Laconifchen hond geeft , vry wel 
niet den herders-hond overeen ; en dit heeft my verder overtuigd dat het 
dezelfde hond was ; ik heb gemeend de plaatfen van Aristoteles in haar 
geheel te moeten bybrengen , op dat men oordeele of myne giffing gegrond 
zy (Ji), 
Het geflagt der wreede dieren is een der talrykfte, en daar de meefte 
verfcheidenheid in voorkomt. Het kwaad fchynt hier, gelyk elders, zig 
onder alle foorten van gedaanten hervoert te brengen, en zig met verfchei- 
(A) Laconici canes ex vulpe Q* cane generantur. Hifi. Anim, Lib. VIII. Cap. 
Catium genera plura funt. Colt laconicum menfe fux atath oüavo & crus jam circa t l 
tempus adtollentes nonnulli urinam reddunt,,, gerunt laconica canes uterum parte fexta 
annif hoe ejl, fexagenis diebus aut uno vel altero plus minusve. CatelU coeci gignuntiir, 
nee ante duodecitnum dient vifum accipiunt. Cceunt canes pop.ea quant parerunt , ]exs.> 
menfe nee citius. Sunt qua parte quinta anni uterum ferunt , hoceftduobtts&fcptua- 
gtnta diebus, quarutn catclli duodecim diebus luce carent; nonnulla quarta parte anni , 
, quarum catelli diebus decem & feptem luce carent. Lac 
ante atebus quinque quam pariant, habent canes magna ex parte ; verum nonnulUs etiam 
jtptent aut quatuor diebus anticipat : utile ftatim, ut pepcrerint e/l: genus laconicum pn'l 
coitum diebus triginta habere lac incipit... parit canis duodecim complurimum , fed magna 
ex parte quinque aut fex. Unum etiam oliquam peperijfecertumefi: laconica magnaexparte 
cüo pariunt. Cceunt quam diu vivunt mar es ^ fmminte: peculiare gencris laconici efi, 
ut cum lahorarint, coire melius quam per Otium pejfint; vivit in hoe eodem genere mas ad 
armos decem, foemina ad duodecim: cceteri canes maxima quidem ex parte ad annos qua- 
tuordecim, fed nonnulli vel ad viginli protrahunt vitam... laconici fane generis fteminas , 
quia minus laborant quam mar es, vivaciores maribus funt; at feroineceteris , & ft non late 
admodum confiat , tarnen rnares vivaciores funt. Ideai. Lib. VI. Cap. ao... Fxminam 
marem natura dijUnxit moribus; funt enim fcemina moribus mollioribus, mitcfcunt celc- 
rius, ö? manum facilius patiuntur: difcunt etiarn imitanturque ingeniofius, ut in genere 
canurn laconico fxminas ejfe fagaciores quam mares apertum ejl moloticum etiam genus vc- 
naticurn nihilo a exteris difcrepat , at pecuarium lange & magnitudine & fortitudine con- 
tra belluas prxjiat ; infignes vero animo 5f indujlria, qui ex utroque , moloticum dico, 
laconicum prodierint. Idem. Lib. IX. Cap. i. 
Nota. Men moet aanraerken, dat het woord genus hier niet door dat van foort, maar 
door het woord ras vertaald moet worden. Aristoteles onderlclwldc hier drie raflen van 
honden 5 laconicus, moloticus, en pecuarius, de nioloticiis, welken hy ook vcnaticus 
noemt , is waarfchynelyk onze windhond , die in Griekenland en klein Afie de gewoone jacht- 
hoi^ is ; de pecuarius, die hy zegt de andere honden in grootte en gedaante verre te over- 
trelfen, is ongewyfeid de wagthond, waarvan men zig bedient voor de bewaaring en ver- 
dediging van de roofdieren; en de laconicus, waarvan hy het gebruik niet opgeeft en 
welken hy alleenlyk zegt een hond voor den arbeid te zyn , die ook kleiner vaii geftalte is 
dan de pecuarius, kan niet dan de herders-hond zyn, die inderdaad veel arbeid om de 
fchaapen by malkanderen rc jaagen, te honden, en te geleiden, en die meer vernuft, meer 
opmerking , en meer zorg heeft dan alle andere honden ; maar dit is het niet wat de meelie 
moeite maakt om de plaatfen van Aristotei.es te verdaan; het is dat hy zegt van den ver- 
fchillenden tyd van de dragi in de verfchillende raden der honden, waarvan, volgens zyne 
opgave , ^ lominigen twee maanden draagen , de anderen twee en een haU'e , en anderen ein- 
delyk drie maanden; want alle onze honden, van welk ras zy weezen mogen, draagen degts 
omtrent negen wecken, dat is te zeggen , een • en zedig, twee- en -zedig, of drie. en- zedig 
dagen, en ik weet niet, dat men grooter veifchil van tyd dan dat van deze drie of vier dagen 
in dezen heeft waargenomen; maar Aristoteles konde hieromtrent kundigheden hebben die 
ons ombreeken, en byaldien de fafta, welken hy deswegen opgeeft, vv'aar zyn, zoude daantit 
vn veel groosere nadering van zekere honden tot den wolf voortkomen, want de jaagers ver- 
ze dat dc wolvin drie maanden of vierdehalve maand draagt. 
AV Deel . D 
