BIJEN. 
389 
mannetje is zwart, op de rugzijde met granwe, op de buik- 
zijde met vuilwitte haren , en heeft de middenpooten verlengd 
en met zeer lange haren bezet. 
Eene laatste afdeeling vormen de bijen, die even als de ware 
Avespen gezelschappelijk leven ; zij zijn kenbaar aan korte onder- 
kaakvoelers van een leedje, aan het verbreed zijn der achter- 
scheenen in de geslachtloozen en in het met harige borstelrandjes 
voorzien zijn van de eerste geleding der achtertarsen. De larven 
Avorden bij deze insecten voortdurend door de werksters verzorgd 
en rusten binnen zeshoekige cellen. Eene andere buitengewone 
omstandigheid is het, dat de geslachtlooze voorwerpen Avas afzon- 
deren uit de openingen tusschen de buikringen, welke stof haar 
dient om de cellen in de woningen zamen te stellen. 
Van deze afdeeling kennen wij in ons vaderland eigenlijk 
slechts twee geslachten , de harige hommels , Bombus , en de nut- 
tige bij , Apis. Doch systematisch schuift men hier nog tusschen 
in een zeer anormaal geslacht dat parasitisch in hom- 
melnesten leeft en bij het vermogen om stuifmeel te vergaderen , 
natuurlijk ook het daartoe noodige orgaan mist. 
De hommels, of soorten van het geslacht Bombus^ worden 
alzoo genoemd naar het brommend geluid dat zij onder het 
vliegen maken; onder hen treft men de grootste inlandsche 
Hymenoptera aan. Zij leven in ge'/elschappen van gwoonlijk 
40 of 50, somwijlen echter ook van 100 of meer voorAverpen, 
onder mos en steenen, veelal onder heggen van weilanden. 
Meestal sterft het grootste deel der colonie in de wintermaan- 
den en slechts eenige weinige bevruchte AAnjfj es blijven tot in het 
voorjaar over, Avelke eijeren leggen, Avaaruit eerst uitsluitend 
Averksters voortkomen. De mannetjes worden eerst later geboren. 
De moeder werkt even als de werksters mede tot het bouwen 
van het nest en het verzamelen van stuifmeel en honig. Groo- 
tere vrouAvelijke voorwerpen leggen eijeren, waaruit wijfjes en 
werksters voortkomen , kleinere worden alleen moeders van 
mannetjes. 
