IV 
INLEIDING. 
de keel gelegen gat uit. Bij sommige visschen ontwaart men, 
behalve de gewone kieuwen , aan de binnenzijde van het kieuw- 
deksel nog kleine kieuwen , welke bij- of nevenkieuwen genoemd 
worden; terwijl men verkeerdelijk den naam van valsche kieuwen 
gegeven heeft aan klierachtige aanhangsels van het verhemelte. 
Het hart der visschen is klein : het ontvangt alleen aderlijk 
bloed, en bestaat slechts uit eene kamer en eene voorkamer. 
Het uit het ligchaam terugkeerende bloed stroomt uit de kamer 
in de bolvormige kieuwslagader , van daar in de kieuwen , en 
vervolgens in de ruime, onder de wervelkolom geplaatste slag- 
ader, die het slagaderlijk of linkergedeelte van het hart der 
hoogere dieren vertegenwoordigt , en het slagaderlijk bloed ver- 
volgens door het ligchaam drijft. 
Er is bij vele visschen eene zwemblaas , door onze zeevis- 
schers veelal zwembalg genoemd , aanwezig , die óf gesloten is , 
óf door middel eener buis met den slokdarm of de maag, som- 
tijds zelfs met het gehoorwerktuig , in verbinding staat. De 
zich daarin bevindende lucht wordt door het vlies , waarmede 
zij van binnen bekleed is, afgescheiden. 
Bij de meeste visschen is de mond met tanden gew^apend , die in 
vele gevallen niet alleen tot de kaken beperkt, maar ook over 
het gehemelte met het ploeg-schaar-been , de tong , de kieuwbogen 
en de keelgats-beenderen verdeeld zijn. Bij sommigen, zooals b. v. 
de Karpervisschen , zijn met uitsluiting der overige tanden , der- 
gelijke werktuigen slechts aan de keelgats-beenderen aanw^ezig. 
De tong is gewoonlijk klein en weinig beweegbaar. De mees- 
ten hebben eenen korten slokdarm, die somtijds even wdjd is 
als de maag. De vele blinde aanhangsels , welke men bij de 
visschen vrij algemeen aan het portier van de maag vindt , 
schijnen grootendeels de plaats te vervangen van de alvleesch- 
klier , en een tot de vertering dienend vocht af te scheiden. 
