7 V 
vto wivV 
>vuy*v 
\>A< 
Y 
Cv 
iru 
itvfWl dfl* 
<wr ^riT 
n 
/ 
v\1VJ 
*f. 
Nam uoccm antiquo^: fuifTe & fortaffis incrcdcbile penitus extimetur mbil 
minus expedire q agrum optime colere I .L.rufdus ab infimantaliu humilitate c5' 
fulatum militari lnduftria meritus antiqup alias parfimomp circiter mille fidos li ' 
beralitate diui augulli cogeffos ufqiad detracffcionc heredis exbaufit agros in piccno 
coemendo colcndoqi in gloriam. Internitione ergo fameque cefcmus:imo bcrculc 
modum indice rerum omniu utilirtimu. Bene colere ncceiTanumeflobttn^e dano' 
fum prptcrq fobole fua colono. Alioqul colctc dominoaliquas mertes colligere no 
expeiit licoputetur impcdium opere nec temere oliuam necquafda terras diligeter 
colere ficut tn Sicilia tradut.Itaqi decipi aducnas. Quoniam igitur modo utiluiimc 
coletur agri ex oraculo. s. malis ac banis;&: defendi pquum eft abauos qui pr^ccpus 
fuis profpexcre uite.Cum enim diceret malis intelligerc noluere uiliffimos.Sumu 
prouidentip illo^fuitutq minima effent ipendia: prpcipiebant enim irta qui triu/ 
pbales denas argeti libras in fuppellccffcili crimini dabat qui mortuo uillico reiiqu<y 
re uidtorias dc reuerti in fua rura portulabat:quoic prpdia coleda fufcipiebat res pu. 
exercitu i q; ducebant fenatu illis uillicante.Inac illa reliqua oracula. Ncq agricolam 
ctfe quifquis cmcr&: quod prcrtarcci fundus potit*. Malum patcrfamilias quifquis 
interdiu laceri quod nortu portT* mfi in te pedate cpli peiore qui pro feltis diebus 
agerSd quod feriatis deberet: peffimum qui lereno dic iub tedlo potius operaretur q 
in agro. Nequeo mihi temperare quo minus unu cxcmplu antiquitatis afferam :cx 
quo intclligi portit apud populum etiam dc culturis agedi morem fuillciqualuetq? 
acfendi foliti fint illi uiri C.furius Crifmus e leruitutc liberatus cum in paruo ad' 
modum agello largiores multo fruertus pcrciper& q ex apliffimis uicimtatis iuid.a 
magna erat ceu fruges alienas pelliccri* uencficns: qobre ab Spurio albino curuli 
dic didla metuens damnatione cum in fuffragium tribus oporier& ire lnrtrumetu 
ruflicum omne in fo 2 £ attulit 8t abduxit filiam ualidam atqi ut ait pifo bene curati 
ac uertitam ferrameta egregie faerta graues ligones uomeres ponderolos boues fa' 
turos:portca dixit ucneticia mea Quirites bpc funtmec portum uobis ortedereaut 
in forum abducere lucubrationes meas uigilialq;& fudores.Itaq; omniu fcntcncns 
abfolutus crt profecflo opera no impcnfa-.cofkat cultura:& ideo maiores fertilirtimu 
in agro oculum domini clTe dixerut. bLeliqua prpeepta reddant luis locisrqup^ppna 
C geneo: fingulo^s erunt. Interi comuma qup fuccurrunt non o mittemus :&C in primis 
Catonis humanirtimu dc utilirtimu ad a^rendu ut diligant uicini caulas reddit ille 
quas &C nos extimamus nulli clTe dubias ilntcr prima ldccaui* nc failiae malpfint 
nihil fero faciendu in agricultura omnes ccnfcnt. Iterumquc fuo qupque tempore 
facienda &C tertio precepto prptermirta fruftra reuocari.De terra cariofaexccratio Ca' 
tonis abunde indicata eftqq prpdtccre non celiat is quicquid per aicllum ferri poteif 
uilirtime conffat.Filix bienio moritur fi fronde agere non patiaris. Id cfficacirtimc 
contingit germinatis ramis baculo dccuflis. Succus cni ex lpfa deflues necat radii.es 
Aiunt & circa folrticium auulfas no rcnafcimcc barudme fedtas aut exaratas uome 
ri barundine ipofita:fimiliter dc barundinem exarari filice uomeri barudinc ipolita 
prpcipiunt.Iuncofus ager uerti pala deb&aut in iaxolo bidctibus.Frutccrta igni °P 
time tollunt' :bumidioreagru tortione concidi atqi ficcari utilirtimu cft.Follasauw 
creto 'is locis apertas relinqui. Infolutiorc terra fepibus firmari in cprocibus aut lu 
pinis lateribus procuberc quafdam obcccari: &C malus dirigi maiores potcntiore qi 
qua fit occafio filice ucl glarea rterniora aut eay. binis utrinqi lapidibus dirterminan 
et alia fuper integi. Sydup extnpandp ratione Democritus prodidit lupini f oie m 
fucco cicutc uno die macerato iparlifq; radicibus. 
E 
F quoniam prpparatus cll: ager nuc indicabit natura frugum. Sutautc (ccu 
prima co ^ genera frumeta ut triticum ordeum legumina ut faba dc cicer. Ldi crc 
