Mufd Metallici Lib. I. 35 
A fiiiit fere exanimes , nam eorum inftrumeina partim ex ferro , partim ex xrc , aut au- 
richalco concinnantur. Ha: funtvtilitatesamctalJis dimanantes, quarum originem 
nobis aflignat Natura. Verum ali® funt vtilitates , qu® a Lege oriri videntur , dum 
metalla vertuntur in nummos, qui a lege nomen suplcrunt ( »3^0« e.ft Lex apud Grj- 
cos ) etenim lege conftitutiim eft, vt metalla , & prafertim aurum , & argentum pre- 
tiofa dicantur, dum pecunia’,& monet? formam fubeimt. Hac metalla lignata pecu- 
ni? nomen a pecude fumpferunt,quoniam Scruius Rex,tefte Plinio, omnium primus 
nota pecudum lignauitj licet Ouidius libro primo Faftorum hoc opus lano attri- ,f-' 
biierit. Monet® autem fuerunt dift® , vel quia moneant cuius lint , vel ad aliorum_j 
mentem , quia monent , ne fraus aliqua in pondere , & forma metalli committatur; 
Ttaq; monet® vfum fuifle antiquiflimum liquido conflat, cum apud lofcphumlcge- ji^ifonetA 
rimusCaynum Adanu primi hominis filium in monetas cumulandas anxieincubuif- 
fe. Primus tamen, ex aliorum mente, qui monetam fabricauit, fuit Chare egregius 
Faber pater Abrahjc ad petitione Nini Regis Niniue filij Beli : idcirco legitur in Ge- 
B jxiii^x.t^brahampuhhce ttppenditmrmetam probata pecuwx .WzmikOXm monimentis 
mandauit a Pydis omnium primis nummos aureos , & argenteos ad humanum vfum ^ 
percuflbs ftiifle. Rom®, vt Plinius tcflificatur, anno Vi bis codit? quadragdimo fep- 
timo poft fexccntelimum, nummus aureus fuit lignatus , & deinceps vbique gentium 
pecuniacudic®pit. Argentum primus Ph®don lignare docuit, fi veritatem Strabo 
cft alTecutus . Alij fuerant huius lententi? , quod Darius primus ex auro puriiTimo, & 
purgatiffimo monetam fabricari iuflerit.Itaq; cum ex omni metallorum genere con-P^P^- 
flarfmonctspoffint, tamen vocabulo monet® luris Confulti auream tantumodo,& ^ z.e.* 
argenteam monetam intelligcndam effe flatuunt.pta GlolTa verbo pecuni® ibi docet. 
Hodie publica confuetilditie eft receptum , vt appellatione monet® , aurea , argen- 
tea & ®rea intelligatur. Solent autem pcrcuflbres monetarij, dum metalla pro num- 
morum fabrica fundunt illis nonnihil plumbi aelmifeere, verumtamen plumbum flib- 
ftantiam monet? non ingreditur, quia partim exhalat , & partim ab alijs metallis fe- 
«regatur: quapropter probat? pecuni® ex auro, vel argento,vcl ere conflant, vt fla- 
C uitVlpianusinL. Cornelia, vbinummiftannci,&plumbd vfum prorfus vetat. Numfnxt 
Antequam huic Rubrie® finem imponarr.usjfabricam monetarum rudi m'odo e.x- 
plicare decrcuimus; primum artifices monetarij tertum pondus certi metalli catinis j 
infertum, in fornacibus liquefaciunt, & tantum argenti auro addunt, vel tantura_j dendxim- 
®ris argento, quantum lege monetaria permittitur, vel decreto Principis,vel Reipu- 
blic®, cuius impenfispecunia fabricatur. Liquidum iam metallum, &iuxta flaturam 
legem temperatum, in canales ferreos fundunt, & bacillos biped ales formant , quos 
poftea malleis inlaminas aut craflas, aut tenues dilatant, iuxta pecuni® genus,quod 
tunc temporis, & formare, & fignare 'volunt. Iam noftro feculo noua fignand® mone- 
t® inuentio reperta eft, quia non flando, nec malleis feriendo nummi cuduntur , fed 
pr?lis expeditiflime imprimuntur : nam rota aquaria machinam ferream organo ho- 
rologio fimilem magno impetu circumducit ,qu? integratur ex multis rotis dentatis 
ita ad inuicem copulatis, vt lefe mutuo impleat: fiquidem in illarum medio cylindri 
ex chalybe duo ad flunmam duritiem temperati voluuntur , & ita inuicem funt con- 
t> iutlifli , b fuperior deorfum , & inferior furfum rotetur . Geftant hi cylindri c?latas 
monetarum formas nonnihil extantescum margini iis adeo acutis, vt luperfluum 
metallum a c?latura facile feparctur . Cylindrorum form? ita ?qualiter , & fumma 
proportione aptantur , & inter voluendum apprime iuirgun tur , vt nummi ab vtroq; 
latere perfeCFam form? impreflionem acquirant, quare opitex monetarius nil aliud 
ibi debet agere, nili laminas auri, vel argenti , vel ?ris pro pondere, & magnitudine 
imprimend? monet® iam antea pr?paratas, cylindris in orbem euntibus admouere; 
namiliicd lamina metallica formam adepta vna cum excrementis metalli in vas 
fuppofitum defeendit. 
r*.*» 1*!® 
vsvs 
