2 
Vlyfsis Aldrouandi 
E 
DE METALLIS IN GENERE. 
Cap. I. 
iE Q V I V O C A. 
ERVM naturalium cognitione nos ad veram Dei Omnipotentis co^ 
gnitionem euehr. Theologorum , & Platonicorum fententia teftifi- 
catur ; Ideo , examinata anjmaiium natura,ad inanima^ fermon?m 
conuertentes prinio in metalla incidemus, ife prima facie appella- 
tionem Metalli pluribus conuenircrebus inueniemus . Nam Metal- 
lum denotat venam , cx qua id iplum extrahitur, atque excoquitur, F 
&in hocfcnfufumptumfuitaVirgilio, quando cecinit. 
■ iiiii.. ^luttxs rtu'rt,itur!i]imetallum, 
g Aliquando fumitur pro Fodina, ex qua Metallum eruitur, qusaNuperis Mine- 
ra appellatur, quoniamFoflbribusinillalaborantibuslatera tcrr;E tanquam muro- 
jmn eminentis impendent , qus Mins nuncupari folent , & in hoc fenfu Plinius fo- 
jnfmerx dinamauti,MetaIlum aurarium nominauit. Verum, quod maiori cft dignum ad- 
tvmam miratione, hoc Metalli nomine, fodins quoque aliorum folSIium intelliguntur : 
^ ' (Quandoquidem Herodotus in Libya circa Atlantem, Metallum filis, & in Carma- 
i/A 34. nia Metallum Rubries reperiri reflabatur . Diofeorides etiam ab hac fignificationc 
non recellit, quando fcripfit«V*»*i«^'^iMe A/6i»o/<, nimirum in MetaIIis,idefl in fodi- 
nis lapidum. Imo Marbodeus verba faciens de Adamante, hanc gemmam in fodinis 
JJi. $.cap. Chriftallorum interdum nafei afleuerabat , hoc verfu . 
SDe Chriilallorum aatum ,fu ruptum» e metallis. 
(Quocirca «.'mAAv apud Polybiumfunt cuniculi ad euertendasvrbes accommoda- ® 
..Metalli ti , quoniam Metallorum fodinis aflimilentur . Interdum Metalli vocabulo aurum 
aqmuoca. lignificatur forte per antonomaliam : Idcirco Fontanus laudes Hermi Lydis fluuij 
arenas aureas ducentis celebrans , Metallum pro auro nominauit hunc in modum. 
T .elices tfermir'pt,ditante ..Metallo , 
Amplius mifturam variorum Metallorum , & prscipue illorum , ex qua mortari i-j, 
Campans,lebetes,&bombardjcpnflantur,nec non illam mifluram, ex qua non- 
J^Jiilara fpecula fabrefiunt artificcs,cSc csferi vulgares homines Metallu vocantjCQuam- 
metallorii poflea artifices mifluram hanc iuxta maiorem,veI minorem yris copiam,ad ope- 
ra diftinguenda varijs vocabulis vtantur ; ita vt illam, qus ad lebetes , Mortaria, & 
Campanas funditur,Metal!um cognominent; illam vero, ex qua tormenta bellica, & 
flatus integrantur, Btonzumindigitent. 
Tartepri- Infupcr ex doiiilfimo Patre Aluaro lefuita in Hifloria Cinenfi , Metallum a Ci- 
ma cap. nenfibus pro vno elementorum vfurpatur: Cum ipfi quinque elementa, fcilicct Ter- 
alij feribunt , Tritium Metallum , efl oppidum Hifpanis Taraconenfis , de quo Pto- 
lomeusefl legendus. Poflremo fi Metallum in proprio fignificatu fumatur indi- 
cat quoddam foflllium genus , quod Aurum, Argentum , ss , & cstera huius generis 
compleftitur, de quo fufiirs in hac hifloria agendum cft. ° 
quod fignificatpcrfcrutor, quoniam homines intra fodinas terre me- 
talla Icrutari loleant . Veriim m hanc fententiam pedibusire non debemus nani_, 
M «a A Aa a exponitur qmde perferutor , fed metaphora a foflbribus metallorum de 
II. 
ram. Aquam, Ignem, Lignum, & Metallum conftituant. Denique Metallum, feu vt H 
ETYMVM, ET SYNONIMA. 
ONNVLLI vno ore cofirmant, inter quos recenfetur loanncs Chryfippus in 
Hiftoria de arte Metallica, nuncupata fuiffe Metalla a verbo grsco Mir« A- 
^ 1 1 ei ta t en 4 . O) e.4 r. 9 ^ . i. 1__ • ■ .- At 
enfetur loanncs Chryfippus 11 
