iViufei Metallici Lib.I. 
MKIS INVENIENDI, PRilP ARANDI; 
& raifcendi ratio. 
P LINIVSpaucuIIs verbis compkxuscft quicquid ad inuentionem «ris attine- 
re videtur: fiquidem primum in Cypro inuentum fuiife diuulgau!t,figna vero 
loci venarum aris non tetigit. Loca xrispragnantia, propter metalli impuri- 
tatem, vari js coloribus refulgere Iblent'. Verhm KrUgo,chryfocolla, & pyritesaroli 
fi inueniaturscertiflimumvenaararia ibioccultataindiciumdlcpoflunt. His addi- 
tur lignum euidentius, nempe fraiftura lapidum , qui magis a materia area ;quam_j 
ab alia exhalatione metallica finduntur ; propterea quod Kris fubftantia eft adufta, 
& nimia huius materi» caliditas portionem lapidum humidiorem abfumens, illos 
B necelTarid fiililcs reddit: quamuis,vt dicemus fuo loco, id etiam a fubftantia hydrar- 
gyri prouenire pollit. Infuper Plinius cu alijs Antiquis, ex lapide terofo folum xs c6- 
ftabat,neqi aliud metallum ex huiufmodi lapide excoqui polfe pronunciauit: cum_j 
tamen hodie non xs folum, fed interdum etiam argentum ex fimili materia lapidea 
extrahatur. Verum quidem eft quod huiufmodi lapides vcluti etiam pyrites quan- 
doq; line metallo inucniuntur.Pratterea Antiqui, & Recentiores varia excogitarunt 
artificia, vt .-eris vena? excoqueretur, vel vtss.ib argento fegregaretur, quorum om- 
nium rationem in fuo opere metallico Georgius Agricola complexus eft.Amplius ex 
alia etiam materia, quam ex pr»diiftis venis, & lapidibus xroCis .ts parari folet: feri- 
bit enim Porta in Smolinicio oppido Carpathi montis Pannonif effe puteum,ex quo 
aqua in tres canales haufta elfunditur,& ferrum illis impolitum in »s vertitur,& ten- 
uia frufta in lutum abeunt , quod poftea ignibus excoiSumin »s purillimum tranfit. 
Alij aqua vitribli foffilis ferrum dilfolutum perfundunt ,vt in rubiginem connerta- 
tur, ex qua poftea miro artificio xs faiftitant. At examen »ris impuri, fcilicet quan, 
C tum puri, & perfeiii, vel quantam argenti portionem contineat apud Andream Li- 
bauium legatur. 
iEs diligenter purgatum,& ab alijs metallis feparatum Opifices multifariam co- 
lorare nituntur. Namqj interdum illi fufo cadmiara addunt,& xs colorem aureuin_j 
induit. Aliquando Magnetidem, feuTalcum,&tuncfpeciem argenti reprsfentat: 
quandoquidem exTalco candido chymicis organis oleum extrahitur, quod ina?re 
dealbando eft prsftantillimum . Alij pratterea apud Portam leguntur modi, quibus 
ex are argentum mentiri polfumus. Nonnulli mciamorphofim .aris in argentum afte- 
qui conantur , dum f quas portiones Auripigmenti , & Halinitri in vafe vitreo fupra 
carbones comminuunt, & huius pulueris femunciam lingulis libris aris fufi addunt 
milcendo , donec in veram argenti formam tranfmutetur . 
Sin mifturam refpiciamus, hac duplicis generis elTe folet : vel cnira xs cum alijs 
metallis, vel cum alijs follilibus pcrmifcctur . De vitima miftura paulo ante egimus, 
quado cum magnetide colorem argenteum, & cum lapide calaminariG?e/<rw/w.rnu- 
cupato colorem aureu acquirebat, nam hoc poftremo modo praeparatum , Aurichal- 
D cum appellatur. Itaq; xs antequam cum alijs metallis fundatur , eius fufio tarda , vel 
celer eft ponderanda; cum Mizaldus , ad accelerandam »ris fufionem , vngulas equi 
interfundendum permifceat.Qucmadinodum igitur catcrametallafuamhabent mi- 
fturam, quam Opifices vocant: pariter a?s ab hac non eft alienum, non rt atris 
inalfa augeatur, vcluti de auro, & argento relatum fuit; fed vt ab illo qua?dam vifei- 
ditas auferatur, quatimpedit, quo minus- reftead varia opera fundatur. Milcctur 
ergo cum S'tano,& Aurichalco; propria tamen,& optima miftura vel i^.?perfedimi 
Stannum efle traditur, vt opera fine malleo parentur, nam operibus malleo ,& dila- 
tatione egentibus, xs purifliiaum , &perfedtumcifc debet, quoniam ats miftum mal- 
leo frangitur.Harc miftura, pro varietate opermn,varia effe debet, nam aliam ftatn», 
aiiambombard», aliam Campan», aliam demum mortaria j&lcbettsexpoftulant. 
Quandoquidem centum libra? sris, cum duodecim ftanni pro tormentis bellicis ma- 
ioribus mecallunl coirciunt. Sed centuffl libra? xns cum viginti ftanni, metaliiun pro 
Cam- 
LafUxro~ 
/us 
Lih. ij.de 
re med. 
L. y. 
«at.cdp.e^. 
JMlIlura 
ria. 
