Mufd Metallici Lib, II. 
generatio. 
20p 
V A M VIS a Mundi primordio Summus rerum omnium Opifex cumfta ele- 
ir.cnta,confequcnterqjTerram puram,&iimpIiciHimam creaucrir, nihilomi- 
nus Terra, de qua in prafentia fermo habetur, cum puritate, & iimplicitace_,. 
careat, continuam generationem fentit, quam diligenterinueftigare debe- 
mus.GeorgiusAgricoIaicriptumrdiquitTcrramexlapidccalcario,intcrduracxIapi- 
dc arcuario, & quandoque ex Terreno gcnerari,dummodo,per Terrenum, maifa Terrx 
ab omnihuscoijfpectu intelligatur. Ha:c autem generatio, iuxta mentem A gricoitu, ce- 
lebratur, dum aqua pJuuia lambens pradiiftosiajrides ad aliquem locum rnnrannm 
perucnit, vbi facileftagnat, fed, loco exficcato , Terra ex hoc, vel illo lapide relultans 
ibi reliAa obferuatur. Hanc Agricol.f opinionem non omnino veram affirmamusjpro- 
^ ptereaquod Terra in a,tiilimis montibus ,vt optime notat Falloppius , generata illuc 
aliunde non trahitur.Inluper in fibris montium, &faxorum materia terrea. &ar<jillofa 
repcritur,quKproculdubio ibi producitur; fententia enim fuit AriftotclisTcrr^am ab 
exhalatione fubterranea prodire,cum talis fumus,ratione cuiufdam vaporis aquci,c6- 
crefccnsmodoin hac, modo in illa parte Terram procreet. Haic fententia videtur de- 
fumpta .1 Platone in Timeo, vbi contemplatur Terram a calore exagitari, ficc!;Tci ra_, 
tenuior fafla exhalationem dele mittit,qu.'eafccndens vapori aqueo mixta iir Terram 
glutinatur, & hac ratione Terra? generatio in montibus confcruatiir.Quamobrem du- 
plex Terra? generatio manifeftatur. altera iuxta mentem Philofophorum , altera pro. 
ceditcxmixtisperpuircdinem,in fimum, confcquenterqnc in Terra conuerfis, aut pe- 
det ex Iapidibus Solis calore concoctis, & imbre folutis,ficq; montes lapidei paulatim 
ffiitu, & pluuijs in Terram foluuntiir. 
Cum hactenus de vniueifali Terra? generatione fermo fit habitus , iam explicandus 
erit modus, quo variKTcrrarumfpeciesdiuerfisqualitatibusinterle difcrepaiitcs -i 
‘-gnantur:qiiandoqii,demaIi.-efuntcandida?,aiiarubrff,&ficdeinceDsvariocolorere- 
fertir, a]ia?funtpmgues,aliai macr»,ali.r ignirefillunt, alia? incendiis cedunt, alia? den- 
te,rara’, dulces, acres,& amara’,& tandem ali.a? varijs qualitatibus inter fe diftii;<ft.-E ob- 
leruantur. ItaqjharumTcrra varietatum generatio breuiterex Theoprafto colliocrdi 
eft. Prima caufa pendet ex materia, nempe ab exhalatione calida, & ficca , qua? vapori 
aqueo copulatur, vt paulo ante luit explicatum. Hnic a dditur caufa efficiens exhala- 
tionis, deinde cofideranda funt media, per qua? exhalatio tranfir ; fiqnidem eadem io 
ca iemper non penetrat. Item ratio mixtioniseft perpendenda, qua’ ab exhalatione & 
vapore conglutinante nafcitur. His addamus tanquam coronidem caiifam varietatis 
Terra,cfficiens Terra,aim hoc efficiens duplexconftituatnr, alterum , quod a Terra^, 
exhalationem ehcit, alterum, quodabexhalationceleiiata Terram generat. Exemplo 
, manifeftari potell , nam in Terra vifccribus piiriffima , & fiinnliciffima Terra 
&inilIiusfupcrficicTerraminiispura conftituitur: vtiaq; colore c.xagitata exhaPuio’ 
nem emittit, quatranfiens per caiiernas Terra, varias Terr.r fpccies producit . Primi’ 
.tus exfunio clcuato a Terra purra gignitur Terra candida , &ex fumo cicuato aTerra 
impuriori fpccies Terra impuriores emergunt . Inimd fi caler fubtcrrancnshas Terras 
exagitans a lulphurc vel a bitumine foncatur,tunc terra minus pura, & nigrior rcfiilta- 
bjt. Praterea aftringens Terra generatur, fi madefafia fit antequam calor illam miil- 
tuconcoquat,ycl fi Terra aliquem fuccumaftriiigentcm,vt aIuminofuin,combibaf vc- 
Juti Terra euadit acida, quando acido fucco imbuitur. At humor dimaiunsabaqua in 
aalccdincm, & qui ab acre in pinguedinem tranlit : vcriiin fi pra dicfa Terra in fnbtcr- 
raneis]ociscaIoricopiiIentnr,dcpofitadukedinc,falfcdincmadipifcuntur <3fvlterius 
«virtute alicuius mcendijmagisalterentnr,infigncm amarorem acquirunt. Hemini., 
Terra ex rebus crcmabilibus orta, veluti ex faxo calcario , gliuinofa, vt omnes Creta, 
rum ipecies, euadimt , ex rebus autem non crcmabilibus genita, minus coiuTi cntcs & 
arcnola fiunt. Poftremo ex animalium Scplatarimi putredine pingues Terra refult int 
//.■ hh. de 
Ortu fiib- 
tn. 
Pior, f 
Tcrr digerie 
Vditio dii- 
plex. 
In l.dc liiP. 
i^fjUicns 
duplex qii.-t 
ic. 
T i rrtt can- 
dldx g€fi€- 
'Terrx pix- 
giiis gexe- 
r.itio. 
