Mura;i Meraliici LibJlI. 
3V 
L»i^Georg, 
^ Semina vidi equidem multos medicare ferentes. 
Et Nitro prius i & nigra perfundere amurca^ 
Vei um non cfculentis,fed etiam potulentis, & potiiUmum vinis Antiquitas Nitrum 
pcmuTcuit. Hodie in vinis,* alijspotionibusrcfrigerandis Nitro vtutUr. Scribit enim 
Langius, diebus canicularibus , vafa oenophora in Jabro aqua frigida pleno efle collo- 
canda, deinde Salpetrat, fel Nitrum illi effcinlpergendiim, quoniam prius aqua, deini 
devinum magna frigiditate imbucntur.Hanc autem refrigerandorum potuiemoruiii 
inuentione Nitro fa*am ab operibus chymicis procuJdubid diinanaffc crediriuis; na., 
ChyiniftK, qui farpe fepius Nitro in aquam proiedto vruntur , cum illa iulto frigidio. 
rtm obferuaffcnt ; hinc tale refrigerandi ingenium fumpferunt. Pra>terquamqudd mul 
toties obleruatum eft, aquas naturaliter falfas,* nitrofas, a;ftiuo potiflimum tempore, 
ex alto cadentes, frigiditas mirandum in modum reddi . Quamobirem Blaiius de Villa- 
franca hoc opus duobus valis, &NitrodiIigentcrperagit. Aqua?in vafccauo polita? 
dm partes ex tribus Nitri vocati permilceturrdeinde fubitd aliud vas fphericum vino, refiigj-tf,. 
B vel alia re potulenta plenum collo oblongo,* orificio ob thura to,mo tu vniformi con- 
tinlIO,*lento^ eodem femper verfus,per illam aquam nitEatam,manu circumfertur, & 
paulo poftcirculado valis acceleranda cft, & poft quam Nitrum in aqua fuerit diflb- 
lutuin, reliqua tertia Nitri pars aqua; perroifccatur,non vnico tradlu,fed primo media, 
& paulo poft alia pars media,* vlrima aqu^ addatur: lic enim aqua maiorem frigidi- 
tatem acquiret. Proportionem ponderis vocati Nitri ad aquam hic au thor debere elTc Dc^ Nitri 
lubquadruplam exiftimat. 
im 
Iniientio 
Vini refri- 
re, gerandt. 
Rationem vero naturalem huius effedius ,,cur fcilicct Nitrum aqua; permixtu atftiuo frmrend 
tempore illam refrigeret, hanc potilfimam elfeai bitraniiir, quoniam Nitrum calidum. 
de 
&liccum eft, deinde aqua fummefrjgida,* humida exiftit: idedqjex his fimul copuh 
tisadlioncm, * paffionem prodire nccelTc cft, fi veritatem Ariftotcles efl airecuius,qui Lii:. i, 
aliquando fcripfir duo corpora naturalia facultatibus oppofitis referta, abfq; mutu;i_j Gen» ^ 
eorumderoa*ione,*pairionelecontagerehaudqnaquam polle. Non clt igitur miran- Corup.c^p, 
dum, fi aqua in Nitrum agens fele per antiperilfafimvniat,* frigidior reddatur,* 2. 
C viciffim credendum eft partes etiam Nitri interiores multo calidiores fieri.(^ocircti_, 
vas continens aquam , Nitrum magnam frigiditatem rebus potulentis in alio vaf«__j 
iocatiscommunicare poterit. Hunc autem effebium alio experimento ftabilire polTu- 
musiquoniam, :eftiuo tempore, vulgares hom nes,abfque vlla Nitri mixtione, fedfolo 
motu circulari potum in aqua refrigerant, dum vafiaqua pleno ampulas vitreas vino 
plenas imponentes,* circumferentes,breui temporis 1 'patio potui frigus impertiuntur, 
oc a nulla aliacaufa prodire potell, nifiab excitato calore propter motum jquamob- 
lem aqua per concentrationem frigidior cuadit. 
VSVS fN VARUS. 
S O L E B A N T Antiqui Aphronitro , quod reliquis Nitri generibus erat purius, 
in balneis quotidie ad detergendas fordes adhibere id nobis infinuanitArifto- 
phanesin Ranis, quando illud inter fmegmata balneatorum reccnfuit,cuius ver- Lib.i. ctp. 
uslupciiusrccitauimus. Quinimdolim Virgines,* catcr.fetiammuliercsnon modo 'Terra, 
in ba ncis, verum quoq; in fucis ad faciem pracipue tergendam Nitro vtebantur. Hu- Cimolia^ 
lus meminit Ouidius inlibeilo de medicamine faciei, quando fic cecinit. 
IVcc cemjfa tihi, nec Nitri fpuma rubentis 
De/i,. 
Nili puoq; arena; minutiflimK, quia erant nitrofie,ad dealbSda corpora paleftra;,Pa- 
trotio Neronis. Principis liberto aduehebantur , vt author cft Plinius , qui aliquando 
etiam Icripfit maculas veftiiim a Fullonibus elui lixiuio, & Nftro ,* ab Infedloribus 
cum eodem lanam in aqua coqui,vt colores facilius fubirer. Deniq; tantam abftergen- 
1 acultacem Nitrum ob continuum vfum poffidebat, vt abierit in prouerbium apud 
n cos. d/im caput Quando fignificare volebant, in rem vflem,&fordi- Adagium. 
am, multos fumptus non efle impendendos. Hyalurgi fuum habent Nitrum, fine quo 
rciia non glutinaretur in Vitrum, olim Nitro Aegyptio vtebantur, fed, n;ifftris tem- 
E c 2 pori- 
