N4ulxi Metallici Lib, llf. 
339 
4 (ii'njiim,quod in prima differentia , nempe in Chaicamho ftaiaftico perfcdfam eo- 
dionem,fed in fecunda, nempe in Clialcliantbo concfcticio molita e-ft. 
Haeenus de natiuis, & foduicijs Chalcanthi fpeciebus didum fit. lam ad C halcan- 
thuui fafticium properandum cft.Hoc plemmq; ex gleba qitaxlam maculis ferrugineis, 
&a!iuginofis conjperla paratur, dum in aqua coquitur: quapropter Gtecis nimi- 
rum co<SiIc nuncupatur. Quadoqiiidem ars natura; a-miik nititur, breui tempore, moli- 
ri iliam operationem, quam 'Natura, tempore diuturniori, elficit: idcd materiam, ex qua 
Natura Cakhathum producit,in aqua diligenter coquit, & inde Vitriolu breui tempo- 
risfpatio elicit, quodob illius impeife,fti(jDcni,& inibccillitatcmc.-etcris Chalchanthi 
fpeciebus poftponitur: quocirca cius vius potius apud InfedioreSjqtum apud Medicos 
dl frequens, inter fadiciaolim Vitriolum Cyprium exccllcbatdlodic Germanicuni-j, 
'StRomamirn funimoperc commendatur; Romanum tamen in omni opere ca’tcrisantc- 
cdlcre videtur . Nuper ex rcgionibiistranlmarinis, a quibiifdam Syris nomine Tutii 
B Indicte, genus quoddam Vitrioiifaclicij , kpphiriui coloris, & taxillorum forma, ad- 
tielii carpit, & Venetijs pro medicamine oculorum venundatur. Inda Tutia ab illisap- 
pcllattir, quia olim ex India in Syri.im affen cretur ; cum tamen tiTutia toto Carlo dif- 
creptt. Nunc quoq; ht^c eadem materia ex’ quadam Dalmatia; parte afportauir. 
Nonmilli viri docili admirantur , cur Galenus oinniqua q; diligentillimus priintE, & 
tertii’ differentia: Chalcanthi non meminerit; cum tamen Diofcoridcsomr.es tres dif- 
ferentias diligenter pondera iierit : hinc has Ipecics Galeno incognitas fu iffc arguunt. 
Quamobrem,vt partes Galeni tiicamur, aflcrcre debemus fecundam Chalcanthi diffe- 
rentiam a Galeno t.itummodo fiiilTe examinatam, quoniam hac in vfu medico erat fre- 
quentiifiiua,dutr, Chalchatuhum ftalafticum in prima fpecieconftitutum effet modica: 
quantitatis, & Chakhathum tertis differentis in Hifpania tantummodo,fua tempefta- 
tc, pararetur; quemadmodum Diofeorides nobis infinuauit.Prstcrquamquod hscter- 
tiafpccics ad medicinsvfiimfton trahebatur. Galenotamen hanc quoq;diflercntiam 
fuille cognitam ita de colligimus , quoniam meminit atramenti feriptorij , ciiiiis miftu- 
ram Chalchantum tertis fpecici ingreditur. Deinde noftra stas Chalcantho fccunds 
C fpeciei caret, quod a Galeno tantopere celebratur, quoniam hodierni artifices Chal- 
canlho coLlili, nimirum tertis fpecie i vtuntu». 
Quoad colotem, in Chalcantho varij colores obferuantur. Scribit Albertus Magnus 
aliud cfferubrum,aliud citrinum,aliud fufeum ad nigredinem inclinans,& aliud viride. 
Secundu Diofcoridem,BrafauoIum,& Plinium, aliud cftcsnileum,& pellucidum, aliud 
candidum, quod Leucoium appellatur; aiioquin Lcucoium apud Botonicos eft viois 
4os notus. - ■ • - 
Poftrcmd recenfebimus illas Chalcanthi differentias, quas longa obferuationccon- 
fpicati fumus. Primum fuit Chalcanthura Saxonicum tenue ,& alba’ violsperfimile, 
quale Leucoium nominari paulo ante diximus. Secundum fuit Chalcathutii ex fodinis. 
£ohemis,ad inflat teflellarum a natura formatum,prodiensapymesrofo ;&Melan- 
teriapyritem circumpledlcntc. Obfcruauimus quoque Clialcanthum cstuleuindrilla- 
ticium exCypro,&idem ex Agro Vo!aterrano;immd &Tridentiniim vnacifmftia vena 
ex fodinis Tridenti erutum. Pariter Clialcanthum ctiln Mify natum , cum Chalcitide, 
Dc um Mify, & Sory, neciion cum Mify, MeJanteria, & Alumine. 
Amplius Chalcanthi fadlicij plura genera exarainauimus primum fuit cyprium co- 
dilc pdlucidum,colorecsrti!eo; huius autem multas etiam fpccies vidimus, nempe Cy- 
pniimfiftulofmn ,& alterius qualitatis, item fadiicium in Italia cognomento Roma- 
num, viride, rubrum, & alterius coloris. ChaJeathum in Germania coftum, & cstuleura 
pra: manibus habuimus non elegantia,fed bonitate cyprio inferius, infuper aliud Ger- 
manicum fubalbum , quo iionoulli in componcndatheriaca, pro Chalcitide perperam 
vtuntur. Denique Vngaritum nobis fuit communicatum, cuius benefitio ferrum in ss 
WMfinutatur,dum illi in aqua difloluto ferrum additur, quod paulatim inrubiginem 
loluitur, ex qua poftea miro artificio ssfaiftiwtur. 
Chalcath/i 
fhcHtium. 
Tutia Iri- 
da qua. 
Ltk y. mi- 
ner caf. j. 
Leniorum 
vox aqiii 
Hoca. 
f » 11 1 
Ff » 
CHAL- 
