Cuum Mc- 
£U iC, 
I.:'. 15' 
A/'-', -intiq. 
Jn hh de 
A-juisther, 
ciip. 5. 
J^^.iphsha 
filba 
tii Zib.j , 
2'iiiphthA 
Ti;f: calL 
dii/r. 
Vljfsis Aldrouandi 
affiftentium Jsfione totum putei teflum in aera eiecerit . Cognita igitur hac Naphtk j 
natura ,Albcmis narrat qusdam miracula apparentia, a Prikisfuiffe patrata jdumjj 
tempora hominum hociiquoreinudta ignis iuppofitusfurfum ferebatur. Elleninitau 
aftuantisnaturte,vtvctufttisNicandri SchoJiaftes fcripferit, fi Naphtha perunai,vtl 
veftcm hoc Jiquore fardatam geftantesaducrfus Solem fteterint, ceu igne inflamini 
abfumuiitur.Eritfortallis Naphtha illud Medc.Toleum_aGra:cistantopcrecekbrat®i 
quo Creor, tis filia fuit concremata, dum ad aras facrificatura accedens, coronahuiuf! 
modi viigrine linita , quam geftabat ignem rapiente , illicd conflagrauit; quamnisalji 
voluerint hoc Medea’ pharmacum , quod flammis admotum cito ignefcebat.confljrt 
( referente Rhodigino) ex Sulphure, & liquido Alphalto , quod Naphtha nuncupatur, 
Naphtha quoq; vires exurentes Luculli exercitus Trigonocerra obfidentis expet® 
cft: recitat enim Dion in Pompeio hac verba, Barbari iiamq; eum grauibusincendijj 
affecerunt, non folum coniediis telis, fcd etiam Naphtha, quam tormentis quibufdja 
emittebantjadditq; Naphtham ex genere Bituminis effe vfq;adcd .ardentem, vtomii 
quibus adhf lefcit protinus exurat. Huic infortunio obnoxij etiam fuerfitmilitcs&iit'} 
ri Imperatoris , in obfidione Atr.r, ex eodem Dione in Seuero ,dum Naphtham ineoi 
proictftam fiiifle feribit , qua milites omnes, quos attigit, conflagrarunt, quoniai 
rebus humidis facile non extinguatur. Id etiam exemplo Magni Macedonisconb, 
quem Plutarchus,& Strabo prodiderunt, experimenti gratia, in balneis, puero Napt 
tham affundi & lucernam admoueri curalfe , eaqjdecaiifa puerum ita ignitum dfcli. 
(aum, vt platieinterijfletjnifiminiftri multam affundentes aquam, incendium fuperil. 
fent: etenim modica magis ardet . Quapropter Strabo alumine, camo, & vifco, Solinii 
vero proiedfo puluere Naphtham accenfam facilius extinguipronunciariint.Quinki 
animaducrtitFailoppius guttam Napht» in aqua accenfam diutiffime ardere,qiKiJ 
nullo modo confingere poffet, nifi pabulum illius flammie augeretur ratione humiditt- 
tis aqiiK, quam Naphtha attrahens in fui naturam conuertat . Nifi velimus afferero 
Naphtham in contraria materiarefidentem non ita facile in euaporationem abirtji 
confcqucnterq; illius ignem ibi diutiiis perdurare. 
Amplius in quacumqtNaphta Bello.iius hanc proprietatem obferuauit,vtcu}i]iiit 
falfa femperifeaturigine prodeat . Id autem plerumq; contingere huic Authoti coi I 
cedimus, non tamen perpetuo id verum ellc confpicati fumus, dum montem Zibiunu | 
Agri Mutinenfis hoc Bituminis genere celebrem inuiferemus. Quandoquidem infoiiit 
notio ab Incolis ita vocato , huiufmodi liquorem pinguem , nulla admixta aqua,ol)fer. 
uauimus. Nara vnde Naphtha cum aqua falfa prodit, inde etiam Sal Naphthicuvd 
fponte concrefeit, vel arte paratur . Huc fpediat fententia Herodoti fcribentisciroj 
Sufasbituminoftim inueniri puteum, ex quo triplex rerum genus, nempe Afphaltunu, 
Sal,& Oleum hauritur. 
Infiipcranimaduertendum cft, omnes Naphthiefpecics noneffeeiufdcmnatura!;f- 
quidem Naphtha alba ex fonte nouo montis Zibij dimanans,non vt cetera fpecies, ili 
cum aqua falfa, fed fola colore candido ex terra argillacea, & cinerea egreditur; dtii 
de hac peculiari proprietate gaudet,vt, vrgente gelu, aliquo modo concrelcatiqwif- 
fcdlio CiTtcris fpeciebus minime contingit. Quinimdfihuic quarta pars Naphtha: tiife 
admifccatur , qUK vna cum aqua falfa a fcaturigine promanat , nullo modo congelibi-l 
tut. Huius autem proprietatis caufam diligenter rimari oportet; quandoquidcNapli^ ] 
tha potius prodiens a Fonte cum aqua, aduentu frigoris, ob humorem aqneum,allriii5i 
deberet. C^are, in foluenda hac clifficiiJtate, primo non eft afferendum Naphtliinu 
cum aqua fcaturientem citius gdafcerepofle; cum ha:c duo taquam etherogenea,i» 
quam re vera commifccantur:aqua enim grauior imu petit, Naphtha vero aeris, &igW 
particeps, aqua fupernatat, Immd tantum abeft, vt ob aqu® prarfentiam congelari Jt- 
beat, vtpotius contrarium contingat. Nam cum hrec aqua fit faifa, propter calorenui 
t.unquam gelu conftringetur. Huius exemplum in aquis marinis habemus, quas propP 
falfedinem calidas, rerum naturalium periti, quocumque aduentante frigore, 
denlari poffe affcucrant . Naphtha vero alba, qua fine aqua afeaturigine eniatut,ii' 
gorc concrefeit, quoniam exteris fpeciebus temperatura eft frigidior. Priinitusesp'; 
rientia id nobis manifeftat ,cum in frigidis affetftibus fuperandis Naphtha rufalof 
fit inefficacior. Namque fi facultas a qualitate prodit,neCclTarid concedenduitc* 
