Vlyfsis Aldrouandi 
43 "^ - 
ex huiiifniodi exhaIatione,abfqiterrajLapidesgenerantnmimepoirc,namliicxnij|( i 
riaduriori rcfultant: attamen, fi Ariftotelis ienttntia faniori modocxponatur.fjtjj 
liibfiftere poterit . Dicamus igitur , Ariftotelem ilio in loto non habuiile lermoncmj 
de exhalatione ficca fimplici, led de illa,qus tant* portioni humiditatiscopnlatjtj 
coniundioni partium Lapidis fufficiat.. Nemo enim Ariftotelem , virum alio(|iii|,£ 
pientiffimum, ingenio tam obtuto ,& hebeti fuifle credet ,vt exalationemlimplim, 
ablq; vilius humoris copulati portione , materiam Lapidima efle voluerit. EtlicctAti! 
ftotelesloliustanthmexhalationismemineritjhocnulla alia decaufaabeofaftunij 
fuifle exiftimamus,quam propter prtedominium exhalationis, que pro maiori patRj 
Lapidibus ineft. 
Itaque non reprobata tanti Philofophi lententia, nobis lummopere arridet opinio 
Opinio Georgij Agricolf, qui arbitratus cft non vnam,&eamdcin omnium Lapidumellir,a. 
gneoU teriam, fcd pro varietate, & diuerfitate Lapidum, varias quoq; caufas materialescon. 
ftituit . Quapropter alTerit Lapidum opacorum communiter ditftorum quodamlui» 
tenax, & lentum caufam materialem efle. Hoc enim lutum calore ficcatumpriin()(l(ii.|. 
fatur, deinde paulatim in Lapidem vertitur. Amplius addit caufam materialem p». 
fpicuoium Lapidum, & gemmarum efle fuccum quemdam purum, &liquidum,(|ii 
frigore gelafcit.Tandem diuulgat caufam materialem coraliorum, & aliorum inap 
petrificatorum efle fuccum quemdam Lapidefeentem, necnon ramenta laxorum, vio. 
lentia torrentium, 3c fluuiorumabrafa , quibus in meatus plantarum, & lignorum lett. 
ptis , hac in naturam Lapideam facile tranfinutantur. Pariter in corporibus aninin. 
tium calculi geniti ab humore vifcido,& lento tanquam acaufa materiali prodemt 
Neqiafententia Agricola: multum recedit opinio Kircherij,& aliorum Nuperorni, 
qui Lutum, fiue Argillam lentam, & craffam caufam materialem Lapidum gcmnii. 
rumverd tenuem, & fubtiJem efle voluerunt i ne aquE immixta perfpicuitatem illi, 
rmn impediat. CJuinimo generationem amborum fine aliquo Sale vifceribustcrtiii. 
clufo tanquam vnico coagulationis inftrumento fieri non pofleextimaueruntidiimi» 
do inateriEproximEaqua tanquam caufa adiuuans famuletur, quEduti) terram t 
meiSat,lutum conftituit, dum vero maioricopiadiluiturlutura aqueumfalfuginolB|; 
Cattjn ma- Lapidum caufa euaditiimmd propter copiam aquE non amplius lutura, fd, 
terialis Iu- Lapidefeens appellandus eft , dummodo facultate Lapidifica fit refertus. Ci. 
fidum. terum fiilla careat , accedente caufa efficiente, nempe fpiritu Lapidifico, liueexkla- 
tione eumdem fpiritum defercnte,tunc, materiam, exclufaorani fuperfluahumiditiie, 
in Lapidem conuerti afleuerant. 
Circa caufam efficientem Lapidum,varif pariter Philofophatium opiniones dr4 
feruntur, quarum nonnullE prEinittuntur , vtdifcutiantur. Democritus inprimisai. 
ftimauit nullam efle pofle efficientem caufam, qiiim propriam Lapidum aniraamvt' 
getatiuam: etenim hanc in Lapidibus ,vcluti in animantium ,& plantarum femine ptt- 
peram collocautt. Huic Democriti fententis Cardanus vir alioquiu dodiliirausjJfr 
pulatur, & quod magis mirandumeft, talem opinionem multis argumentis ftatifo 
conatur. Primitus aiferit, quicquid nutritur, & augetur , animam habere, deinde Li- 
pidibus hasconditionesattribuit, proptereaconcludit animam Lapidibus effeafcni- 
dam. Debebat autem animaduertere Cardanus affumptum allati argumenti clfctal-i 
Cardani o- fum, cura Lapides improprie nutriantur, & augeantur. Siquidem hocnonaprincip» 
finio. interno,feu ab anima procedit, quemadmodum in animantibus, & plantis obfc®®, 
fed id fit tantum ab cxtrinfeco per additionem , ficuti contingit calculis, qui in rhera- 
bus, & vefica animalium generantur, qui, exfententia omnium Medicorum, miUiak 
prorfus-ra tione nutriuntur,& augentur, quam per oppofition em partis poftpartenu' 
PrEterea roborans Cardanus fuam opinionem addit: qUE generuntur habere aniraHp 
& propterea Lapidibus, animam attribuit. Hoc etiam argumentum nulliuselivato® 
cum magnum diferimen inter generationem Lapidum, & animalium obferuetunPW’ 
termiffisalijs Cardani friuolis rationibus, ne,in iliis fefelJendis,tempus teramus, a«t- 
demus ad mentem Atiicenn.E. 
ji«iccnn/t Hicauthor immediatam caufam efficientem Lapidum eflfe facultatem quamdam 
fer.tentia, Lapidificam pronunciauit. Que opinio aliquo modo improbanda videtur: li‘]m'' 
comparatio illa,quEde femine tum animantium,tum plantarum diuulgatur,nenip'^^ 
