1 Mi - 
ner. 
& 6 > 
Cufi. int- 
rietAtis La* 
fidum» 
tifuy/i 'va‘- 
rix Laftdn, 
Viyfsis Aldrouandi 
complexione qualitatum atcidenralium tradiderunt. Sed ha’cfemet!anonpote(ln,^.| 
bari,quoniamomncslapidescflenteiuidemfpcciei,&folumaccidentaliterd)fertj( ' 
cum tamen proprietates plane diuerfas habeant , & ex diueifis pioprietatibusvaritt., 
iam rerum natur® refultant . Prsterquamquod qu®dam affediiones competuntlapi|jj_ 
bus,vt expugnate venenum, & attrahere ferrum, qu® elementis fecundum feconlidc„. 
tis non conueniunt . Quinimo li lapides carerent propria lubftantiali forma tninittiedi, 
flinaaaformiselementorum,diu tales permanere non pollenqfed breui temporis fpi. 
tio in elementa foluerentur. Idcirco ex drdiis colligit Albertus Magnus lapides ptoptij 
formis fubftantialibus gaudere. 
Caula igitur formalis, vel forma fubftantialis lapidum, aut gemmarum eft i]|i 
ipfis tribuit elfe proprium, & propter quid talisiapiseft id, quod eft.Namquilibcili 
pisfiue opacus fit, fine pellucidus propriam habet formam, qua talis dicitur, Ssabai 
diftingiiitur. Forma haefecundirm Ariftotelem ,& alios prifcosAuthoresexqoatiot 
elementorum combinationibus,& ex eorum temperatura, eoo perantibus primis, j(|i, 
eundis qualitatibus, proficifeitur . Verum , iuxta mentem Nuperorum, hac forma pii 
det a feminario, & fpiritu, qui eft in materia, vt illam formet: quemadmodum femin, 
rium expoftulat ; cum omnium rerum formas prodire tradant a feminari js,&a[) atdi. 
tedlonico fpiritu elaborari. Etenim feminaria afiimmo rerum omnium opifice tatp 
rerum principia creata elfe prsdicant , ex quibus fingul® rerum Ipecies fuas elTciitiii 
formas fibi comparant. 
Antequam huic R ubric* finem imponamus,nonnulla etiam de caulis varietatisli[i. 
dum affignanda funt.Nuperi Authores in centro cuiufcumqjrei naturalis quamdanij 
virtutem latentem illi a natura fagaci infitam conftituiint ad hunc finem, vtlc confeiu. 
re, & propagare poffit, quantum ei a natura conceflum eft.Hmc autem virtus radijsqii, 
bufdam in circumferentiam propagatur, non in cundiisfph®rice,fedinterduminvi)iii 
partem magis quam in aliam longioribus fadijs operatur, eadem fere ratione, quatit, 
tus plaftica exiftens in centro feminis , fingulas corporis partes defignat , non radijsii 
ipodum circuli difiufis,fed qui, pro coditione partium formandarum, autprnpc,auti(. 
tiroteja centro corporis dillantiquemadraodum in Vegetabilibus virtus feminis cxi8(s( 
talem figuram infrudiu formaqaliquandofphsricam, interdum conicam, &quand(K|t 
tuberofiim. Similiter in floribus virtus feminalis foturam in fpbsricas , conicas, tetri. 
gonas, hexagonas,& fimiles figuras angulares fundat. Pari ratione inFollilibus,» 
quamdam analogiam, prEfertim in lapidibus , qui ex ialfuginofamatcriaoriginemfii 
ducunt, vt in alumine, Chalcantho,cryftalIo,& fimilibus contingit; inquotuinmateiij 
centro qusdam vis refidet, quE non femper omnibus radijs squalibus operatur, Itiiji 
animaduertendumeft ,qu6d corpora figuram vt plurimum angularem, optimo mb 
confilio,fibi vindicant, nempe trigonam, & he,xagonam: quandoquidem ha inter 
nes alias figuras optimefpatium implent. Etenim natura, in formandts rebus, opuiit 
ea fere ratione, qua nos ope forrn® ligne®, vel alterius materiei, in pyris, pomis, Jijlijs 
frudlibus omnis generis varias figuras producere nitimur . Frudtus enim adhuc patras, 
& tenellus in forma lignea, feu ex alia materia inclufus, paulatim crefcensomnesinK- 
riores form® cauitates implet; ficq; ilie frudius difpofitam ,& defidcratamfigurafflit- 
quirit. Allimiiiter figuras naturaJes fofltlium. Vegetabilium, & Animalium’ perlicipn).» 
nunciant. Nam quemadmodum vnumquodquenaturaJecorpusparticularempofitt 
virtutem, qua fe in fua natura conferuat, ita ab eadem vi hoc habet, vt crdcendofclil 
certum, & determinatum limitem propaget , quo a reliquis fpeciebus diftinguatlit,at 
in-adfionibus naturs confufio generetur. 
CEterum Ariftoteles, in meteorologicis percolatione humoris multifaria Lapidm 
figuras fieri afferuit. Primo, quando aqua guttatim cadens congelatur; dcindeqi»”*' 
ab aqua fluente defeendit quidpia, & in fuperficie ipfius fundi fit Lapis. Tertiblciipi 
effe quadam loca,fuper qu® affufe aqup in lapides d iuerforum colorum conuamWi 
& tandem elfe aquas , qu® feorfum accepts non congelantur, fed propealucumfe 
durantur in Lapides: qua de caufa ad mentem Ariftotelis’,huiufmodi Lapides, pni»' 
latione humoris ita fiunt, vt diuerfarum rerum formas exprimant. 
