C^/.54* 
Actts ’Vt fal 
i er ad fom 
tibid. 
j't /lattia < 7 - 
iu ::cm det 
i. uium» 
568 Vlyfsis Aldrouandi 
& proprietatem iJHus Rdlx participant: vndeacusnautica ad illam ftellamjtan. g 
quam ad fuu m fimik conuertitur . 
In hoc tantorum virorum dilTenfu, quid afferendum fit, ambigimus. At tameiui 
quoda Mctallaris de hac re intelleximus,in praftntiadiuuIgareconabimur.Referunt 
enim venas Magnetis nullum alium occupare firu, nili inter Meridiem, & Septentrione 
& femper reda a Meridie in Septentrionem huiufmodi vanat procedunt . Quamobretn 
fieadem eft ratio totius, atqjpartis, non erit mirandum fi Magnes hiufmodi partes 
refpiciat. 
Altera dubitatio eft, quomodo in Taprobana infula, a Calaico Indis Promonto. 
rio in Auftrum, quatridui nauigationc, Magnes in vfu effe poflit;cum Septentrio non \ 
confpiciattir. Aliqui refpondent vfuni Magnetis ibi effe incognitum : propterea Soli, 
nus recitat nauigaturos alere aues quafdam cicures, quas in nauigijs deferunt, horum 
enim volatus tanquam itineris magiftrosobferuant. Hocidem Plinius annotat his 
verbis. Ia Tufrohanomari natabus vtrtmqifrcrafydcrum m nauigado nulla ohferuatio , Siftm. 
trio non cermlur. Sed 'volucres fecum •vehunt, emittentes fifius , meatumq-, illarum terras fetm. 
tium comitiantur : nobts diligenter netttta,Claudij frincipatu contingit, legatis etiam ex Infui, ^ “ 
aduechs. An hoc veritati fit proximum,necne, in prarfentia non inquirimus, folunij ■ 
manifeftabimus Ludouienm Vartomanum hac in re valde verfatum , annotante Sca. 
ligero, in nauigatione Maris Aethiopici fefe vfum effe pyxide ijoftrati jquemadmo. 
dum & in Mari Atlantico, cuiusferrum ad noftrum femper polum dirigebatur. Idem - 
cum ab Infula Bornei ad lauam tenderet, verfufq; Canopum teneret curfum,aniniad. ' 
uertit redorem nauisvti pyxide noftra' fimili, & illa ftella, in qua omnes Venti, more ■ 
n.oftro,defcripti fiint.ItaqueRedor nauis ab illo rogatus rationem artis, oftenditlu- - 
cidiflimum Canopum, in quem Ipedabar.Neq; hoc eft miru,quoniam altera pars Ma. ^ 
gnetisMeridiem, altera Septentrionem fpedat. 
VSVS IN LVDICRIS. 
M VLTJE res ioco fieri poffunt,opeMagnetis.Nam recitat Porta, fi fuproj ; 
tabulam ligneam, lapideam , vel metallicam, lapides Magnetis, vel irulla 
ferri penfilia accommodentur, vel in tequilibrio conftituantur, deindelub 
tabula Magnes agitetur , lapides, vel ferramenta fupra tabulam penfilia moueri , vel ® 
quiefeere ad motum, vel quietem Magnetisfub tabula agitati . Prpterea,vtacus lu. 
pratabul.amfaltent, vel moueamur ad tibimfonum, Magnes fub tabula clanculunu 
iuxta Ionum voluatur, & rcuoluatur . Alij, vt exercitum arenarum pralicntem ollen- 
tent: primo aliquam Magnetis portionem in puluerem redigunt, rurfus aliam por. >) 
tionem in fruftilla contundunt, vt pedites, vel equitum turmas reprafentent : pollea ' 
fupra tabulam has portiones magnas, & partias, iuxt.a partem dextram , & finillrani, 
admodum exercitus accommodant . Deinde fub tabula , dextra, Ifuaq; manu dus ■’ 
portiones Magnetis agitantur: vnde materia fupra tabulam exiftens paulatim ad mo- 1 ' 
tum Magnetis incedit . Idem Magnes in tenuem arenam reducitur, & ei , ratione_a 1' 
diftind-ionis,arcna alba additur,tx hifq.fimul mixtis fitcumulus.-poftmodu liMagnes si 
admoueatur, vel nudus, vel pannis inuolutus (vt eius cognitio fpedantes fugiat) tunc 3 
puluismagneticus ab arena alba paulatim fe paratur, &ad inftarcapillorum viiitus j 
veluti fa?dere quodam copulatus currit,&lapidem ampledlitur.Pariteraliquipottio- [| 
nem ferri dilatati charta agglutinant, illamq; parieti admouent, poft quem fit aliquis !, 
fruftum M.ignetis fecus murum mouens , nam quodam veluti miraculo fpectamium, ; 
charta illa per fe muto adharet , & etiam mouetur , immo partem muri fuperiorem_* 5 
alcendit, quando manus cum Magnete , poft murum ad partem fuperiorem eleuatur. j, 
Aliquietiamfunt,quiftatuamex aliqua materia formant, cum fceptro ferreo iiiJ 'j 
manu, iubcntque , vt aliquis, manu Magnetem occultans , illam adeat de ali- . 
qua re interrogans , tuneque illud fccptrum verfus manum Magnetis patuffl— ■ 
per inclinatur, & fic ftatua aliquem dare nutum, vel rcfponfioneni videtur . 
Nos- 
