Mufei Metallici Lib.IV. p35 
A 
GENERATIO, ET NATVRA. 
C irca CryUalll ortum duo qutefita proponi folent. Primum ad materiam, 
& fecundum ad figuram Cryftalli pertinet Quoad primum,duplex circumfer- 
tur opinio. Prima fuit eorum,qui putarunt Cryftailum effc aquam in glaciem 
denfatam ,quar, diuturnitate temporis, in montibus frigidiflimis permanens , tandem 
in Cryftailum conuertitur. Inter hos Authores recenfetur Plinius, Ifidorus,Seneca_j, 
Maiolus, Statius, Brafauolus, Claudianus, Propertius, & Marbodeus,qui de Cryftalli 
ortu fie cecinit. 
CryH allns glacies multos durata per annos, 
y t placuit doUis, qmjicfcripfere, tjuibufdam 
Grandinis anticjua frigus tenet attp; colorem. 
B Hkc autem opinio non poteft admitti, propter rationes, quas inferius aflignabi- fecunda o- 
mus. Alfera fententia fuit Agricola;, Matthioli, & aliorum , qui cenfuerunt Cryftal- 
Ium, neq; ex glacie, neq; exniue vnquam generari polTe,fcd,in finu terra;, ex illo hu-'^' 
moreproduciaffirrnarunt,exqiioBerylli, Adamantes, &alia;gemma!huius generis 
refultanr, fuamq; ftabiliunt fenten tiam his rationibus. Primo, quia fi cryftailum pro- 
diret ex aqua congelata, calore etiam ignis, vel Solis folueretur Deinde fi aqute mon- 
tium,&niues frigidiffimsin cryftailum verterentur, maior copia cryftalli, quam alio- 
rum lapidum ibi inuenirerur. Praterea glacies in aquis locata innatat, cum cryftailum 
illic6fubfideat,quoniamexmateriadiucrfaconftat. Tandem Cryftailum, iuxta pri- 
mam opinionem ,in locis tantummodo frig id illimis reperircttir,fed loci natales op- 
pofitum demonftrant; quoniam magna cryftalli copia in locis calid illimis generatur, 
vtin rubrica locorum natalium oftendemus. His addamus glaciem,&niuem efle mixta 
imperferfta, cum cryftailum, tauquam mixtum pcrfedf um , ex quatuor elementis inte- 
gretur. Generatur enim, dum tenuillima portio terr®, cum modico ignis, vel.fulphu- 
Crispurillimi permifeeturaquiB: vnde Cryftailum ferro peicuiram,inftarfilicis,fcin- 
tillas fundit. 
Secundum quafitum verfatur circa figuram Cryftalli, quam a Natura , vel circula- 
rem, fed vt plurimum angularem, & prtdertim hexagonam nancifeitur . Immo anguli 
cryftalli in cufpidem delinentes iia eleganter flcdluntiir in latus prope mucronem, vt 
Artifex vix tales imitari polTet. Id inde oriri afieuerandum cft, quoniam, in huius la- 
pidis generatione, tcrrefti is materia lubtilisfemetipfam feparans ab aqua , fc fe vni- 
re nititur ,& lingula; particula quoctimqjmodo centrum lui corporis ambiunt , atque 
appetunt : quamobrem necefle eft, vt vel circularem, vel hexagonam figuram indicat, 
cum nulla alia, pra:ter circulum, perfeiftior effe videatur, vt Ariftoteles optime ani- 
maduertit. 
Tandem Cryftailum a Natura plerumque producitur, cum fcftticis, atomis,falibus, 
nebulis , ferruginibus, & vitijs fimilibus inquinatum : quando autem perfpicuum eft, 
Cryftailum montanum nuncupatur. Georgius Agricola Cryftailum cum argento rudi 
D genitum obferuauit,& fimile non improbauit, led mirandum in modum commfdauir. , 
Hieronymus Cardanus O yftallum cum aqua ingenita habuilfc fatetur, qua: ad motum ' 
Cryftalli mouebattir. 
DIFFERENTI lE. 
H fc C gemma, fi tamen gemma nomen promeretur,dum pellucida, ad modum 
glaciei , generatur , cryftailum appellatur, fin coloretur , nomen ab illa gem- 
ma fortitur, quam a-mulatur. Quocirca , fi referat Beryllum, vocatur Pfeii- 
doberyllus,fiTopafium,Pfeudotopafius,fi Sapphyrum, Pfeudofapphyrus , fi Sma- 
ragdum , Pfcudofmaragdus . fllud autem Cryftallnm ,quod folares radios recipiens, 
figuram arcus ctelellis in proximum parietem iacit , vel luci obiedfum varietatem colo- 
ris refert, Iris aprpellatur: fin citrintim colorem referar ,a Gemmarijs Iris ciirina nun, 
cupa- 
Lih ^.Cali 
tcxt.6 S. 
