PLAAT XVm. 
an de foortrijke tulp reeds het een en ander, in onze voorgaande afleveringen gezegfi 
heöbendo , verkiezen wij thans, voor zo verre wij ons met de nevensftaaude plaat 
zullen bezig houden , iet te zeggen van derzelver bladen. 
Men neeme naar welgevallen een blad , en men zal er altoos eene bovenfle en eene on- 
derllc zijde aan ontwaaren, en bijna in alle planten verfchilleu die beide zijden zeer aan- 
merkelijk van elkander; de bovenzijde is meest altoos glad en glanzig; de ribben of zenu- 
wen zijn meest ingedrukt, de onderfte zijde is integendeel ruw, of hairig, de ribben puilen 
uit, de verw is bleeker, en geeft geen of weinig glans 
De Hoogrte Wijsheid, die niets zonder reden doet. heeft in deezen ooit een oogmerk 
hnarer waardig — de ondervinding leert dat de daauw uit den grond oprijst, dus is de on- 
derde oppi.rvlakte der bladen gefchikt om deezen damp optepompen, eu dezelve in hot 
biiinenfte der plant te brengen; men neeme een bloem- of contitaur-glas , vuile hetzelve met 
water, en legge er het blad op, dit blad zal voor eerst het water niet raakoii, het is meer 
of min welfsgewijze, en de veerkracht van zijne vezelen, houdt f^mmige deelen boven wa- 
ter, maar welhaast doet de uitwaasfeming, de ftijfheid der vezelen verdwijnen, en het blad 
ligt gelijk op het water — men begri ptzeer gomaklijk, dat hoe grooter oppervlakte de bladen 
hebben, hoe beter de proefneeming gelukt; men moet echter zorg draagen , dat de randen der 
bladen niet nat worden, dceze zijn aan beide oppervlakten gemeen, ook moet de bladfteel 
droog blijven ; men gebruikt tot deeze proefneeming vericheidene bladen van iedere foort, en 
zo veel mogelijk gelijk en gelijkvormig; zij moeten gelijk nat worden; tnenlaate ook fommige 
bladen, door hun fteel het vocht oppompen, anderen blijven geheel droog: het uitgedampte 
water wordt met een fpuitjen weder aangevuld; de hoeveelheid der uitwaafeming toont zig 
ligtlijk door het glas; iu tedere bladeu toont zig de uitwaasfeming door een kleine holligheid, 
in het midden van het blad. 
De watmte van de kamer, in welke men proeven doet, zij 15 of 20 graden op den Ther- 
mometer van REA OMAR. 
De Meer bonnet van Cfwevs , van wien wij deeze proefneemingen onileenen, gebruikte 
tot dezelve de bladen van 
De Platanus. De Kool. 
De Kalfsvoet. De Mdisfe. 
De groote Malue. De Cranium. 
De Brandnetel. De Bmarant met purpere bladen, 
De Snijboon. De Spenage. 
De Nachtfehome. De kleine Malue. 
De Zonnebloem. 
Onder deeze foorten vond hij er zes, wier bladen even lang leefden, ’t zij zij het water 
door haare bovenfle oppervlakte pompten, ’t zij door haare onderfle; deeze waren de Kalfs- 
voet, de Snijboon, de Zonnebloem., de Kool, de bpenage , en de kleine Malue. 
In de andere lborten, was de bovenfle oppervlakte dgr bladen beter gefchikt dan de onder- 
fle, om de vochtigheid te ontvangen; dit bleek vooral in den brandnetel, het wollekruid en ke 
Mmaramen, met purpere bladen. 
Bladen van brandnetelen , die hij aan de onderfle oppervlakte nat deed worden, verdorden 
in drie weeken , terwijl de gelijke biaden , die met hunne bovenfle oppervlakte nat gehouden 
werden, bijna twee maanden leefden. 
De bladen van het UWekruid , die met hunne onderfte oppervlakte het water pempten , 
leefden zes dagen, daar dergeli^ke bladen, met hun bovenfle oppervlakte, meer dan v jf wee- 
ken leefden. 
Illaden van de Amarantus met purpere bladen, die met hunne bovenfle oppervlakte op het 
water lagen , leefden drie maanden , daar dergelijke bladen , met hunne onderfle oppervlakte op 
iet water, in mitder dan een week verdorden. 
De 
