206 Sitzung der math.-phys. Classe vom 8. Juni 1901. 
numinis divini , mentis humanae gloriam manifestante, ipsa 
mentis expers, ipsa nescia quid tibi velis, non proprio ac 
superbo volatu altum petens, sed dominae jussu alienae huc 
illuc dirigens gressus incertos ac titubantes. Permittatis velim, 
Auditores omnium ordinum honoratissimi pro humanitate vestra, 
quam imploro in re delicata et variis difficultatibus obnoxia, ut 
paucis erroris istius fontem detegam. 
Et mundus naturalis et homo sibi conscius a Deo 0. M. 
creati sunt; eaedem leges aeternae mentis humanae, eaedem 
naturae; quae est conditio, sine qua non intelligibilis esset 
mundus, sine qua nulla daretur rerum naturae cognitio. Missum 
hic faciamus ideas logicas quatenus expressas habet natura, 
quam hoc respectu habito considerant philosophi recentiores 
(ut verbo usitato utar et nimis usitato) tanquam logicam petre- 
factam. Consideremus naturam quatenus leges exprimat mathe- 
maticas. Non solis sensibus externis per tantam phaenomeno- 
rum varietatem et quasi tumultum dignosci potuit lex mode- 
ratrix, cui prorsus illa aut proxime obtemperant, nisi ipse 
accesseris ad contemplationem naturae ea fide et persuasione, 
ut mentis conceptiones tuae in ea expressas invenias. Leges 
naturae insitae mathematicae percipi non potuerunt, nisi jam 
proprio motu mentis humanae e legibus ei insitis exstructa 
esset mathesis. Corpora coelestia in sectionibus proxime conicis 
solem ambire non intellectum esset, nisi aeternum sectioniun 
conicarum Schema observabatur Graecorum ingenio. Quod 
Keplerus detexit stellae Martis moderari maeandros, idem jam 
Apollonii subtilitas mente conceperat, et praemeditata erat. 
Quantum in explicanda arte proficit mens humana, tantum 
natura etiam suam ei explicat sibi insitam mathesin. 
Crescunt disciplinae lente tardeque, per varios errores sero 
pervenitur ad veritatem, omnia praeparata esse debent diuturno 
et assiduo labore ad introitum veritatis novae; jam illa, certo 
temporis momento, divina quadam necessitate coacta emergit; 
praeparatis omnibus causa levissima accidens, quamvis remota 
quaestio physica eam elicere valet. Num hanc ob rem quae- 
stioni physicae debemus incrementa, quae veritate nova in lucem 
