CONRADI GESNERI AD LECTO* 
REM PRAE TATIO. 
IB R o R V H noftronim de animalibus prolixitateitij Si ex omni genere foiptofilm fed 
I non inordinatam congeriem , quanquam copiofe excuiaui in primi libri ingrelTu, atque ftoiiww , 
omnem confllij mei inftituti^ rationem explicaui, non delinunt tamen quidamhaccnoa 
! bis ceu uitia obijeere, quibus nunc etiam , fi forte illa non legerint, breuiter refpondebo. 
Primum quod ad prolixitatem, fuitillamihi fane laboriofa , ac maluilTem tantis laboribus abfti» 
nere , nifl aliud propolitum noftrum fuin'et. Sic enim in uniuerfum mihi perfuadeo , nihil utiliuSj Opimdm in 
nihil magis optandum elTe ftudiofis hominibus, quam ut in omnibus artibus, Icientijs , hiftorijs, SC 
•quibtifcuntp rebus utilibus qus in libros dC literas relata: funt,duos extare libros, Pand'edas dC Epi P™''* 
tomen. Pandccias appello uolumen maius , 8C diexodicam, hoc eft plenam & copiofam tra(3atio4””^/itrw 
nem , in qua omnia omnium qua bene dC utiliter diiSa feriptaue funt , bono ordine congerantur. PmdcaMm 
Epitomen uerd compendium illius maioris operis , in quo omnia certius breuius^ proponantur, qmscrdintm 
& rerum explicationis maior quam uerborum habeatur cura. Sed patildfuflusfententiam meam""’ “'""'““‘'i 
exponam, quoniam ad commimem ftudiorum rationem utilis uidetur, Pandedas igKtirinquo=-[S7(ffa"* 
cunque argumento conferibi operspretium foret, a uiro crudito,i^eniofo,diligente,laboriofo, Sf Tm: oLttm 
uariarum linguarum perito , ut transferre ex omnibus aliquid poflet ; quem tiel rex aut princeps, 
iicl diues aliquis Si liberalis Mecoznas propofito honeftifsimi laboris pratmio foueret. Antequam 
uerd rem aggrederetur, diu fecum meditari Sf cum iiiris dodis deliberare oporteret, cum de opere 
uniuerfo,tum eius ordine,methodo,ac locis locorumm partibus 8C particulis , ita ut tota diuifio n5 
temere,fedexphilofophia: ardialedica; praceptis inftitueretur. Deinde operis iam inchoati fpe» 
cimen,non multis,fed paucis Si in eo genere dodifsimis uiris oftendendum , illortimq; confilio Si 
confenfui candide acquiefeendum. Sic igitur nobis infirudus Pandedarum , fi contingat,futurus 
author,congerat ille primum SC materiam operis paret,uel ex omnibus qui id argtimetum ex pro» 
feflb,aut etiam obiter aliquam eius partem tradauerint libris ; uel illis tantu qui Ipfi ac dodisiqtio» 
rtim confilio utitur)probati fuerint. Cogefta deinde in locos SC ordines quaxp fuos referat, quorum 
tabulam feu breuem rationem ipfe fibi confcripferit ab initio operis prtefigendam ; Si ne quid abfcp 
eaiila repetatur Si abundeqctim multa a multis eadem dicantur:&ic conuerfo nequid omittatur,ca 
ueat. Authorum nomina ubiep adferibatmon folum ut fuum cuicp reddatur , quod homines gratos 
deceqcum omnes iuuandi& bene merendi animo fcripferintjfed etiam propter rerum certitudi» 
nem.plus enim autminus cuiqj creditur, proutalius alio dodrina,aut experientia, aut quo uixitfe 
culo prior aut pofierior ftierit.Et quod plurium tcftimonio confirmatur , id certe fidem magis me» 
retur.Nominentur igitur authores , nec magna interim de ftilo cura Iit , quanquam is inaequabilis 
futurus eft, Satis enim laboris circa caetera infumitur. Stili uerd elega tia SC «qualitas ad Epitomen 
magis pertinet, qu« quidem feribetur ut ferie continua legatur , cum Pandedx commentariorum 
potius loco fint. Addat etiam uocabula Si fentetias,fifit opus,Gr«c« Si Hebraica: linguarum, qua: 
ut antiquifsimte inter c«teras,ita dodifsimte funt ; Si facri profani^ libri his linguis coferipti quam 
plurimi extant. Sententias uerd, id eft coniunda aliquot uerba quandocuncp in his linguis citaue. 
rit,mox Latine exprimat, propter eos qui harum linguarum imperiti funt. Excarteris aute linguis 
nihil adferet,fed quae ex qs placuerint Latine reddet.Nuda tamen rerS de quibus agitur, prjfcrtim 
fi phy ficum argumentum fuerit,in diuerfis linguis poni uocabula,laudarim.Qu« ad philologiam. 
Grammaticam Si poeticam fpedant,non omittat , fed feparet. Qiiod fi' res aut fententia eadem ad 
locos diuerfos quadrare uideatur,fat fuerit in uno pofuifle , Si a cacteris ad illum remittere. Verba 
&fententiasauthorum,in quibus aliquid dubium,obfcurum,falfiim aut corruptum eft,quoad eius 
potcft,explanare,conciIiare,arguere,8^ emendare conetur.ubi res poftuIabit.Satpius enim hoc fa« 
do opus non erit,cum ipfi authores inter fe hoc pr«ftant , quod uel aperte fit, uel ex collatione de» 
prehendi tur.Eft autem hoc optimum genus commentariorum, cum loca authorum collatione mu 
tua dilucidantur.quodin Pandedis facillime fit, cum eiufdem argumenti feriptorum fententi« in 
unum omnes locum conueniant.Itafictutnon fotum inEpitomen eiufdem operis , fed prorfusin 
omnes quotquot qfdem dc rebus aliquid literis mandarint authores, unti hoc uolume abfolutifsimi 
commentari) uicefit, Poftremdnon aliena tantum recitet, fed fumma cura omni^ ftudio de fuis 
etiam obferuationibus, quicquid defiderari poteft , qtiicquid utile aut iucundum cognitu adinue» 
nerit,fcriptis ac inuentis ucterum addat. Sic abfolutac fuerint Pandeda: feu Commetari), quorum 
tifus erit prscipue dodoribtis Si profeflbribus uni alicui feientiae peculiariter addidis : ac digni 
erunt uttanquamthefauri in Bibliothecis afferuentur. Et quanquam non feripti funt ut continua 
ledione euoIuerentur,pratfcrtim ab illis quibus per occupationes, aut genus diucrfum ftudiorum, 
aliamue ob caufam,id facere aut non libet aut nonlicetlerunt tamen illis etiam utiles,fi eis tanquam 
Didionartjs uti noluerint, ita ut una tantum de re de qua inquirunt in ipfis legant , quam propter 
ordinem eundem perpetuo feruatum reperient facile. Ex his Commentarijs poftea fiet Epitome, 
Ita ut certa tantum Si uera,aut maxime probabilia accurate deligatur. Si fictit dixi rerum duntaxat 
cura habeatur,non etiam uerborum. C^icquidad philologiam aut Grammaticam facit, poetica^ 
