De Balcena. Lib. 1 1 1 L 155 ' 
fitetitpiTcfs, Naut* a: pifcatores eorum qu* ante dixi oppidonim.fn capiendis btifnis admo 
dumfolettes & expediti,(utip(Jmetmihinarrarunt,ut etiam diligcnterrem omnem mihi per ii. 
teras explicauit Capellanus uir dotSifsimus SC humanifsimus clarifsimi Nauarrae Regis Hehrici 
medicus,) fimili in balaenarum piicalu ratione umnttirenifl quod pluribus cyilibis opus fit, SC ce» 
lerius adlis,atq) uel ad fugiendum, uel ad infequcndum habilioribus. lUi igitur e turribus fpccula. 
ti,fi qiias balaenas uiderint tympanorum fonitu omnOs conuocant, quo figno dato omnes tanqua 
ad urbis excidium accurrunt, telis omnibus quae neccflariafunt inftrudifsimi. In fingulis igi. 
tur cymbis deni coUocantin robufii remiges,alij multa tcla,Ionga,cufpidc hamata, quorum figu. 
rara fub belua figura exprefsimus.in beluam conijciunt, quibus infixis SC altius inhaerentibus fit 
IO nes longifsimos telis annexos relaxant,u% dum iiitam cpm fanguine fuderit, tunc una cum funi 
bus balxnam in litus retrahunt adiuti maris undis,priedam partiuntur, cuius pars unicuicp cedit 
pro telorum fronicjfiorum copia,qu^ proprijsnotis SC infculptis intcrnofcuntur.Marcs difficilius 
capiunturifoeminx facilius,maximefi foems fequantiirjquum enim in his protegendis immoran 
tur,fugiendi occafio perit. Eadem ratione orcae, phyfetercs omnes^ fimiles belua capiuntur, 
quam h!c femel expolitam alijs locis nonrepetemustfuperuacaneum enim id foret. 
Mihi non uidercr hominis Iteritatis ftudiofi officium fecille,nifipriufquam caput hoc conclu B ' ' 
dam,tmpudens mendacium eius detegerem, qui deaquanlibus libros duos ediditj is initio prio. MufctUtm nn 
ris,quum de balaena loquitur, nelcio qua fronte audet dicere Ariftotelem partem balana raufcu. # partem b» 
Ium appellalTcjquem etiam Oppianus ( inquit ) ueluti quendam alterum pifcem balan* ducem p “ 
la effe cecinit, Sic. Quidhoc aliud ell quafo, quam grauifsimo autori irauriam faceref MufculS, 
inquit, partem balaente appellauit Ariftoteles,qui ne per Ibmnium quidem id unquam cogitauit. 
nam raufculi nomine non utitur, fed Gaza interpres ex Plinio,ut antea docuimus, quem fi uel 
ftritaif «fsT©- Icgi(rct,in tam foedum errorem haud incidilTct.Eius enim uerba funcMufculus eua US. j.le Hiili 
pifcis pilos in oreintus habet uice dentium. Ariftoteles (<vs3*«Sj/nominat,cuius locum prius pro= «w-cap-is. 
tulimus.Cum uero hocfolo loco niulculi fiue itvsixin mentio fiat,quis inde colligat partem bal* 
na fcilice t affulas illas muiculum uocarifnetj Plinius tribus in locis, quos initio huius capitis ci. 
tauimus,mufculum partem balaenae facit, fed beluam marinam.Ex his aute Latinis uerffbus Lip. 
pij quos citat,fatis liquet eum nunquam Oppianum legiffetqui tantum abeft, ut balsna partem 
mufculum faciat,ut mufculum ne nominet quidem, fed pifcem alium effe dicat, qui balanis iter 
jo pr:emcnfirat,quemparuum,jiueaIbum{utexAelianoemendauimus,) effe ait, longo corpore, 
cauda tenui, nominatum «y«'a5f«,quo orbata balana moxperit.Latinus interpres Plinium & Ga 
zam fecutus mufculum conuertit,in cuius conuerfione legenda mirum quam ftupidus fuerit, qui 
non uiderit illic defcribi pifcem diuerfum a balanis,femotura ab illis pracedere,quod prxtenm. 
ris illis couenire nullo modo poteft. His addendum Plutarchi tefiimonium qui pifcem forma SC 
&magnitudincgobfj,bala:narumducem,i^(Mi'ituocat.Horumomnium locos antea citauimus 
confultd, tum ut quod propofitum nobis erat demonftraremus , tum ut deinceps errores iftos 
refelleremus. Quare nihil attinet iterum locos proferre, nec in tam manifeflis erroribus coar» 
guendis immorari, 
DE BALAENA VERA* 
RONBEleSTlV^. 
XPRES s A cftbalsenaquam Wc exhibemus ad ueram U!Uafc(^fcifl,cUfus etiam •• 
conemperfimilem ad me mifit uir doclifsimiis GefneruSsEam Santones beluarumpii 
fcatores uocant gibbar,a gibbero dorfo,id eft,m tumorem eleiiato,i'n quo cft pinna. 
H%cbalseius uulgodidfs miner ipiJl9Qnai^r^obc&, longiore 
m A 
A 
M 
