De Chalcide. Lib.IIII. 
A L L l,qui ad mare Oceanum (iti funt, nullum pifcem agnofctmt,qui Sardmanomine 
nocetur, quod nullus apud eos pifcis fit, qui Gallice Sardina dicatur, nili aliunde fiilfus 
adfcratur.Mutantenim nOmen Sardinis Galli, K Celerinos uocat. Sed nonnihil inter, 
efidiferiminis in magnitudine,quod quidem moxindicabimtis.Celerini maris funt O. 
ceani alumni,Sardinae Mcditerranei.Quemadmodum aute Boops Sf MtEna,Erythrinus & Plia 
grus. Sparus &; Aurata, Cantharus &Mclanurus, Bulbus feu Blennus £<: Scorptena. Fkfus iC 
Qiiadratulus, Barbula & Limanda,Rhombus 2d Fletcletus,maximam habent interfc fimilitudi- 
nemtficCclerinuscum Harengoita xquiparatur, utnifi exadeinfpiciantur, non dignofei poli 
fint. Quod fi quifpiam Celerinos idem cum Sardinis elfe mihi non credat, imprimis eum in« 
I» lelligere oportet, Celerinum tam popularem elTe in Gallia pifcem, quam Sardinam in Meditcr. 
A 
raneo mari. 
Celerintis fitie Sardina paulo Harcngo minor eft,fquamis intciSus latiufculis,Ieuitcr fuperfi. j 
ciei corporis uti in Mullo h:crentibus,Sf facile decidentibus iC tranfparetibus. Pellis qua fubcft, 
omni argento lucidior effe foletiHarcngus ucromagis compreilo corpore confiat. Ambo ora a* 
pci iunt grandia, dentium rudimentis carentia, linguam habentes confpicuam. Celerinorii bran. 
chiie uaria: annulos deferibunt. Circinati enim funtin circuli formam interna parte multum fer» 
rata, quibus cibos fecernunt in mari, eo modo quo anates H anferes fuis roftris ferratis in cecno. 
Ex quo plane liquet,Gelerinum fpurcitijs maris uefei & arena, non autem pifeibus uel prsda Im c 
beciila enim labia, & maxillas nullis dentibus horrentes habet.Dum autem irritatum mare eft, ZC 
to procellis compulfum, tunc inmodum nubis per mare nunc huc, nunc illuc circunferri folent. 
Quam rem cum non ignoraret Oppianus,hEec fcripfit, 
Chalcides KThrilfe pafsim Abramidesep fermitur. 
Atque cateruatim percurrunt aquoris undas. 
Et curuis habitant fcopulis, & littora uifunt, 
Alternantcp imas Ponti, ctirruntcp peraequor, 
Hofpitium mutant fcmpcr,PontO(j uagancur. Stomachum talibus, quibus dixi,fpur. 
citijs femper plenum habent. 
Circa pylorum innumcrie funt Apophyfes,ut facile fexaginta connumeres, A pyloro reliqua b 
inteliinaulcjadredumdcfccndunt. Hepar uero habetin duos lobos partitum, fel hepati anne, 
yo xum. Cum defierint amplius uideri Cclerini, Harengi nobis adferuntur. de quibus tempefti. 
uumell utdilTcratur. Ha;cBellonius,quiHarengumquocj pileem de genere Chalcidum cfie 
contjcit. Et mox, 
Harengi mihi degenere Chalcidum elTe uidentur,quos in Mediterraneo mari etiamnum ca= a 
piplanum faciam.Etenim Carnifpriuij tempore,cum Roms agerem,hos in foro uulgd ferri con Koiidcktm 
fpicatus fumrnon tamen illic Harengi nominabantur, fed Sardoni : promifeue enim nulla habita Sarionum Ro. 
differentis rarione una cum Sardinis uendi folent,ut fle commixti, Sardoni uulgd uocentur. Sar 
dinani uel Sardellam maris Mediterranei, eundem effe pifcem quem Celerinum Occani , nemo 
dubitare potefttcuius natura ea eft, ut paulo magis in mari Oceano,quam in Mediterraneo excreti; cinpM po. 
fcat.Nec uerd mihi ipfi quifpiam impofuiHe me credat, cum dico quotidieRoms Haiengum ui. tituquim Chat 
40 derijS; Celerinum eundem cum Sardina uel Sardclla elfethoc mihi adijeiendum operatpretium eidis gmmatn 
fuit, quod omnes diligenter obferuaui,&: ariftas,quas fub uentre in linea rctfia habent, numeraui, 
fed Celcrino afpertoi em, quam Harengo deprehendi.Lineam itacp in his alperam tranfuerfis ari. 
ftis obfirmatam cernito,qualem Lechia 8C Liparis habent, fed multo ualcntiorem,Harengo debi 
liorCjCuius latera nullis teguntur fquamis.Cclcrinis uerd contra, afperiores funt hamuli,qui inter 
duas fquamas coartffantur.Harengus praeterea corpore eft multo Celerino litte Sardono latiore 
pra:ditus,ad Liparem pifcem magis accedens. V tercf lineam fub uentre trigintaquinq) uncinu. 
Iis afperulam habeuGallia nihil illo pifce uulgarius nouittnec commodius aliquid, quo homines 
fua ieiunia exaturent. Iconem Harengi adpofui. nam tanta eft illius cum Sardella fiue Celerino 
affinitas,ut ex pidlura tiix pofsint difccrni. 
fo Rondelctij uerd de pifce quem Galli hodie Celerinum uocant, fententiam, fupra in Apua 
Membrade leges. 
COROLLARIVH. 
Chalcidem Rondelctius contjcit efle pifcem illum, qui hodie in magnis Italia: lactibus Agoni A 
nominc,in Allobrogum uerd lactibus Celerin nunctipaturtoblimilitudincm maximam quam pi Cclnitim alm 
fcis hic lacuftris cum marino Oceani eiufdem apud Gallos nominis habet. Vide llipi a in Agono iacujiris, aliut 
plura dcChalcide,Rondclctij feripta. Chalcis nomen eft auis,6(l pifcis, Hefychius. imd lacerti 
etiam, qui alio nomine zygnis appellatur: Caelius Rhodigintis cum pifce confundit. Chalcidicae 
*o quidem appellatio ad pifcem fimul &: lacertitm re£crtur,zygnis no item. Chalcides pifccsDos “ataitica. 
rion Chalcidicas nominat, Athenattis. ^Chalcidem Theodorum nonretHe conuertifle arricam Aeria 
oftenderera,li ueliam mihi otium elTet, iiel multum ad rei notionem intcrelfet. Ego non audeo 
y J 
