44<5 
SuUnttmit. quamuulgofalimiiriSa^j. - . 
ridem pifcem (quileucom3ems,id eft mxna alba etiam a Grasds dicitur ) garum cffe ut fufpiccr 
Kondektm. nominis affinitas facit, (inquitRondeletius,) cum pro garo cerrus (ut Gaza uertit, Neapoli uuU 
gd cerres nominantur, Venetijs giroli , & gerruli ) dicatur, QC a Plinio QC Martiali multitudinis 
numero gerrcs:£^ Antipoli hodie garori. Praeterea ex hocpiiciculo optimum fieri garum, expe- 
rientia quemlibet docere poteft. E fcombris optimum conficitur garum, Athcnaiis. Ad falien 
dum autem idonei funt feombri garum^ parandum:quia torum caro facile conficitur, fpinis ca» 
retjiiere pinguiseffiquK enim dura,ficca,macra^iiint,faliri (.uelliquari ad garum) comode neque» 
untjRondeleiius, Garum eft liquamen ex pifce filuro confedumjCselius Aurelianus, 
EX lANi CORNARII COMMENTARIIS IN GALENI LIBROS 
de compof,med.fec. locos, De garo fociorum liel primario, de gari 
fignificatione dC odore in uniuerfum. 
dafumHifpanum calefacftum perftrigilem inftillaro, Archigenes ad aurium dolores apud 
Galenum de copof,med.rec.loc.Iibro j.cap. t, ubi Cornarius in Comentarijs : Garum Hiipanum 
(inquit) hic Archigenes appellatjquod infra Afclepiades fociorum, item^ Nigrum uocat. Hoc 
enim ex omntb.Iaudatifsimu,& ingentis precij fuit,efcombro pifce, &: hoc ipfum Plinius quocp 
pro aurium medicamento celebrat. ^ Ad foetore nomen ( fiue ulcus depafcendo proferpens) 
auriumjcompofttio HiTpanorum appellata:Gari nigri quod Romani fociorum appellant: aceti 
fcilliticijUtfiufcp fextarium, mellis Attici fefquifextarium.ad dcnfitudinc iuftam coquito,&: in ui» 
treo uafe repolitis utitor, Afclepiades eodem libro QC cap» Hoc loco (inquit Cornarius) exem» 
plar Graecum habet yecjou fcofjiccisi ^iyofSj/ov ounifov^ (tiofter codex BaQleit cuius , oumifov^ 
oxyporum quidem genus eflegari, quod aliter oxygarum dicitur, Hermolaus ex Columella af=i 
fert) fed falfo.nam ookio^ovia legi debet. Nulla eft enim in Romana ac Latina lingua ocitoriuox; 
iociorugarii. iierum garum optimum Hifpanum ac CarthagineiifeiSociorum Rom» fuit appellatn:nimirum 
qj ganeones 6 ^ gulae dediti lurcones, fociatim eo uterenf, ipfumcp in maximis delicijs haberent, 
Plinius lib.9.cap*i7.de mullo Ioqaens:M, Apicius ad omnem luxum ingenio mirus in fociorum 
Kiraturga-u garo (nam ea quo(^ res cognomen inuenic ) necari eos praecellens putauit. At ucrd mirum iiide» 
liquorem f(xti=’ j-j' pofsitjhodie garo penitus exoleto, hoc liquoris genusjprsfertim e fcombro piicc,ob precipua 
pfreio^^ qua inter focios caperetur uoluptatem, Sociorum appellatum efre:quando lanc Phmus afias.m^- j» 
^ ’ teftims pilcium,cateris^ qua abijeienda eflent iale maceratis id fieri prodit, ut fit illa putrefccn» 
tium fanicsiqua utic^ res non uidetur adeo magni luxus effe : maxime cum Plinius eodem loco 
(lib,5i.cap.7,) florem falis appellari dicat,rem odore quoc^ ingrato ceu gari : dC Martialis poeta 
unguenti odorem in gari fcetorem corruptum olfatftu ?apili libro 7.epigrammatum ait,his ucr» 
fibus: Vngentum fuerat quod onyx modo parUa gerebar, Nunc poftquam olfecit Papi!us,ec- 
Carumedrto ce garum eft. Verum eodem item Plinij capite, apparethuncliquorem certo falis condimentanj 
faliicondimen genere pr^paratum fuiffejUt ex eo SC iucunditas,& gulae inuicameta fi'nt qu^fita.Bc ( Quanquam) 
^ r? mirum fit gari ita expetitum fuilTe liquorem t" cum cuam hoc noftro feculo, multa fal- 
famentofum genera, apud Septentrionales maxime, QC ultra citra^ Oceanum magnum habitan 
tes in delicijs fint, quae mediterranei homines, &r fuperior adeo Germania, penitus non expetat, ^9 
imd etiam faftidianc.PIinij uerba hsc funt de fale i Conditur etiam odoribus additis, dC pulmen» 
tarij Ilicem implet, excitans aiiiditatcm,inuitans^ in omnibus cibis, ita ut fit peculiaris ex eo in* 
telletft us inter innumera condita. Ita eft in mandendo qugficus BC garo.Ex his uerbis Plinij, ueliit 
dixi , apparet garum certo falis condimentarij genefe prteparatum fliiflc. Cauterum Martialis 
poeta ex feombri fanguine primo, quem adhuc fpirans effiidir, garum Sociorum qiiodfaecorum 
nominatjConftare dixit in Xenijs. Garum Sociorum. Expirantis adhuc feombri de fangui* 
ne primo Accipe faecofum munera cara (4/’ garum. Citare quod Nigrum hic appel- 
lat Afclepiades garum, idem efle uidetur quod Martialis dixit fecofum, a colore uidclicet eruo» 
ris appellationibus dcdudis.Videtur autem Paulus Aeginetalib.j.cap.y^.hocipfum garu 
T«cif/,hoc eft,primarium,appe]lare,reliquorum ex alijs pifeibus refpetftu.nam ad infinita garige-yo 
nera creuifTe Plinius reftatur.Diofcorides non pifeium tantum, fed etiam carnium garum dixit* 
Democritus apud Conftantinum Caefarem locuftarum quoq? garum dixit, tanquam generalem 
muriarum nomenclaturam, qujE poftea tamen fit ad certum liquorem contrada, ex fcombriui* 
delicet fanguine, 5 ^ certo falis condimentarrj genere conftante. adiedlaemcert* poftea diftinguen 
digratiauoces,utfcilicetHifpanum,Nigrum,Socioriim,F»cofum,&^Primarinuocarctur. Co» 
txthynno. fiantinuscerteCarfarlibiiio. de agricultura fine ex thynnobabet,ficappeIIatum 
quod una cum branchijs ac inteftinis thynni, etiam eruor faniofus ac fanguis (undenmirtm color 
niger accedehat,uridemJit7^ig)'fm>lo.Langiji4)CilecodiitUY4tciut exilis omnibus cmanansliquor ga- 
Uculmen, rum haematium appelletur. CJuo loco etiam liculmen, barbara, ut opinor, uoce, appellatu garum 
habet, ex intefiinis pifciUjSf paruis piTciculis atherinisjmullisjmaenulis, lycoftomis, autalijs qui- 
bufcunq? paruis falitis ac infolatis conftans,ita utfit liquamentum ex uafe in cophinii pcrftillans, 
fiC quod reftat crafsius retrimentum Alex uocetur.quanqua fociorum pro liculmen legi debere 
fufpu 
