448 De Aquati libus. 
*rt« idfdg^ mmm am uinn cHrahmturfmiit CclumelU 'M.Crn C4f.w4- Altera uero mtitfe 
morum condi* qua ueteres ad olerum, radicum, poniorum.falgamoruiTKj omnium condituras utebantur, Gtse 
turaw. Ea* 7 )««V, muriam uel falfilaginem colatam, & a fecibus depuratam ( Ex Geapanicn pmli 
Mtt smiLii Bot»i»<o(iffM<r,drf-)Columellaucrdaridam(8i:dura)ib.ii.cap.t.)appellat:qtiani 
bac methodo conficere docet. Dolium patcntiisimi orifictj in aprica parte uilfe, qua plurimum 
Sol feruet,locato,& id aqua coelefti repleto, aut fontana: tum indito fportam iunceS, uel ex fpar. 
to plicatam,fal£ candido,quo muria candidior fiat repletam. Cum falem per aliquot dies uideria 
!iquelcere,necdum muriam efle maturam intellexeris, tum fubinde alium falem ingeres, donec 
inteirer in fporta permaneat,nec diminuatur amplius,quod murif maturitatem indicat.Et (i me* 
iiormn habere uoIueris,hanc in uafa picata diffundes, & opertam Soli exponito, omne enim mii 
corem uis Solis auferet, Sd odorem bonum prsEbebit.Eft Sf aliud,inquit,maturitaris murfe expe 
rimcntum,ubi dulcem cafeum in eam dimiferis,fi peffum ibit,immaiuram;fi uerd emerget, ma. 
turam efle fcito. Et quoniam ex fale candido fiebat,illitis prteparationem, ut ex M.Catonis li« 
bro de re ruft.cap, 88. adfcribam,efle opersprecium arbitrer. Sa!em,inquit,candidum fle fecitoi 
Amphoram defraAo collo puram impleto aquae purae, in Sole ponito, ibi fifcellam cum fale po» 
pulari fufpendito,quaflato,&r identidem fuppleto.id aliquoties in die facito, uftjaded donec fal 
defierit tabefeere biduum id flgni erittmjnam aridam uel otium demittitotli natabit ea,muries e« 
rit,quo ( ) carnem uel cafeos uel flaifamenta condias. Porro, ait, muriam in labello uel patina 
ponito in SoIe;& ufep adeo in Solehabeto.donec concreti erininde flos falis fiet.ubi nubilabitur, 
fub tetflo ponito.quotidie cum Sol erir,in Sole reponito. De oliuis muria condiris feribit Dio* la 
Tertia, /ilfla* fcorideslibro i.cap.ir^.&l Athenatuslibroa., Dicitur quocf poflremd muria, quum de falga. 
mcmom,pr<e^ mis,carnibus ac pifeibus fale ficco maceratis,iIlorum madore fal tabefciqliquamen. Vnde Hely* 
cipuipifeium, chiUs,inquit,A'Ai*»,-^ixSvi»('f“(‘«t. muriainXenqs Martialis ait : Antipolitani, fateor, futtl 
Uqumai, gijg [iiynni : Elflem fi fcombri, non tibi milia forem. 
Muria (inquit ChriflophorusEncelius) habet effedum falis, Sf aquae marinsesaGermanis di. 
citur frillJttxlpcr/obcrfftllc.Eficp duplex, fcilicettquadam eftnariua,undefitfeu coquitur falno 
ftrum c6mune,utfit Hallis in Saxonia & alqs locis,Q.ua:dam efl (atflitia, cum mifccmus coe elll 
aqute falis parum. Hinc fal leue umimitria murU durti,ucJufraretiili!Lmgi»s)dicimvs,ciim 
liquefit fal lnieflum:8<l econtra fal durum, cum nen liquefit. &' ita probatur etiam obiter fal an fit 
bonum.Huius fpccies funt,garum liquamen illud ex pifeibus carnibus^, fale maceratis, fild U* je 
(ten/ober pcctel, ( de hxrengis ^^eritl jfect) ut uocant Saxones. Prattei ea huius altera efl fpecies, 
oxalme,id eft acida muria,qu 5 fit ex aceto & aqua marina. Plinius muriam cum garo mifcere ui= 
detur,Hsc ille.Ego quod Garum ipfe putat, &. Germanice |ifc{)l(jctcn interpretatur, garum efle 
non p’uto,fed alteram fpeciem muriaimos noflra lingua ^^ctinjbsue/^Bjlle ven btrin^en otier 
berqlcicjicri cjefrilljncr fifdjcn : nominare polfumus. Muriam de carnibus fallis manantem , uos 
camus bcitjeobcrfril^wrtfler. ^ 
Horatius Serm.i.S.in principio conuiuij, inquit, fuit Lucanus apcr,8fc. — acria circa Ka« 
pula, laducx, radices, qualia laflum Perucllunt ftomachum, fifer, alec, fecula Coa, 8fc. Et 
mox’,Adfertur fquillas inter murana natanteis. His miftum ius eft oleo, quod prima Venafri 
Prefsit cel!a,garo de fuccis pifeis Ibcri. +• 
IxHrraolw. Infedorum garro legebat apud Piiniu in codicibus quibufdam corruptis,libro ^.cap.iT.Vbi 
Hermolaus, Scribendum in fociorum garo : partim ex uctuftis codicib.partim ex Plinio,ubi ga* 
rum laudatifsimum in cctarqs,fociorum appellari traditritem Martiali, 8i Aulbnio, fed & Sene. 
ca.Ficbat hoc e fcombris in Hifpania, quod Sd Strabo affirmat : Herculis ( inquit ) infula obiacet 
Carthagini. Scombraria uocata.qudd rbi capianturfcombri.ex quibus optimum garum confici, 
tur. Caftigauerit locum hunc Merula prior an Domitius, ambigitur. lam & aliquot exemplari» 
Romae imprefia,non Infedorum garo, fed fociorum habent. 
Garus Latinum non habet nomen, ut Aufonius poeta atithor eft, qui 8f liquorem fociorum 
uocauit.Ncc fentio cum quibufdam,qui Aufonium id uelint dicere, quod no dicit, quali focio* 
rum garum appellauerit antiquitas,ut Griecu nomen garum,Latini nominis,hoc eft, fociorum, y» 
acccfsionemollefceret, ita ut quaft Grajcum iiideri deflnerct, Nonhoc Aufonius intelligit.fcd 
illud.-Malle fe.inquit.uocarc muriam.cum frientifsimi ueterum & uocabula Graea faflidientes 
Latinum in gari appellatione non habeant. Sed quocunq: ( inquit) nomine liquor ifie fociorum 
uoceiurilam patinas implcbomeas.ut parcior ille Maiorum menfis apuarnm fuccus inundet, 
Differtporro garum a muria & alece, quod garum ex extis fcombri, & quondam gari pifeis 
fiebatimuria ex thynno fere Anripolim,Thuriam, inde uerd & Dalmatiam nobilitans, (atfai 
miotj, garum in Geofanim uncatur, non muria, ) quanquam muria, fiue muries Catoni, Palladio , Colu, 
melfe.non liquamen ex pifcibus,fcd falfilaginem faditiam ad cafeos condiendos uina^ figmfi. 
cai.Erat &C fua Vcftalium muries ut inquit apud Feflum Verrius,certis prarfcripiis^ rebus co* 
Kalme. dita,ut qua ritualis eflet, Sd ad religionis qutcfita cerimonias. Habetur & halme dida, Latine 
falfugo Se falfilago apud Diofeoridem Si Pliniumiquanquam inmedendiufu falfugo hate amu* 
Cxalme- ria nihil diftat. " Habetur & oxalme appellata, quod ex aceto SC fale fiat, nam gari genus actdl 
oxygaruiq 
