DeGladio. Lib. IIII. 4f^ 
fccm fpatham cognominatum, Haec ille, qui in hoc fellitur quod OppianS fctibit libro t.pugnw 
inter paftinacam dC gladium meminiire, cum is fimpliciter, dC gladio 8C pailinacae, utric^ Tua ar* 
nia naturam cllc largitam dicat, huic ih cauda, ilii in roftro, ut in e, recitabimus. Mihi fane rea 
dus )r«afcwff,a quo gignendi cafus procedat, minime placet : nei^ enim apud Graecu au^i 
«horem aliquem reperuurtnec^ aliudiimile nomen propafoxytonum, nam cUiy, ( cuius accufaci* 
uus V6CU7T* cum «cprspofitione in ufiieftj) accentu differt declinatione,utwytfcs quocp 
£C huiufmodi;wgv«tf«c,w«fcfft>r,6^ limilfa,his quidem utrifej coniieniuntjfed in w? purum non exs 
eunt, GaIeosquo(^uocaturxiphias,&:fl^«i^«,Vuottonus:Mairari5fciIicetfecutus. ts^cwtg UOa 
cem corruptam efle puto.&thurio ucl thurfio pro ea legendum. ^ Canes quidem alioqui pifees 
lo de muftelorum genere uGcaHtur,de quibus fuo ioco diximus: Gladios ueto poeta eodem nomu 
nenuncupalTe uide£ur,quod fimiliter utcanesgalei(idefimufteli) c^cteros pifees perfequan» 
tur. Quamobrem uc canum nomine ab illis, fic etiam galeotx, tanquam galef quidam didi funt, 
cetaceos enim galcos referunt magnitudine, robore, pinnarum litu:cauda etiam lamiam Rondfi 
letrj,qu2e dC ipfa galeorum generis eft, 
^ Fuit etiam marinus canis carmine HomeH celebris, cuius frufta Roma thurfani pulmenti 
nomine uendebantur Rutilij RufH xcate,qui res geftas populi Romani condidit, Maflarius ex 
Hermolao» Marinus canis eft ( inquit Athenxus interprete Hermolao ) cuius frufta Roma: 
Thuriani tomiiiue pulmenti nomine uendebantur tribus obolis inlibras. Hoc & thuriionem di 
cifolitum affirmat Latina lingua, fuauifsimum id acIautifsimuprodendo.Galeoten dC Xiphian 
40 quocp dici ab aliquibus hunc pifeem uideo,ex Strabonis & Plintj hoc in loco fententia. Forte uC 
rd thurianum uel thurionem didum quis putet a Thurijs oppido Icalitc, ceu illuc primo fit con* 
ueduse Sicilia, ubi frequens eft.De Thurfione delphino fimili, dC roftrato ut canicula , didu eft 
alibijUtindeforfitan SC huic nomen datum iic, Hermolaus in Plinrj librum ji, cap. ultimo. Ec 
in Corollario, ubi de fibro quadrupede agit:Hic & a Plinio T ornus Thurianus, ut ego quide pri* 
mus comperifrefufpicorjappdlams eif.Athen^us&: Thurionem iiueThiirfionem dici obfoniu 
hoc Latina lingua lbIitumaffirmat,ruauirsimum^idaclaudat!fsimumfuiire,DidumChuncpt- 
ftem) 8< fcyl!am,S(:lamiam 8^ carchariam quoi^arbitror a nonnu!lis:unde coniedari liceat, aut 
cum efle thurionem, quem nos uulgd flurionem appellamus:aut quod uerius exiftimandum eft, 
ab eo quafi delicato & cupediario piTce nomen accepiffc» Notandum Ariftoteli aliud quodam* 
Jo modo,fed affine tamen genus uideri rcyl]am,8t:canemmarmu, Hxcille» Etmox,cum a:prx 
didos pifees nominafler, &:phoc^nam:qu^ Latine a Gaira tirfiofiue turfto uertt(ur:m Plinij co 
dicibus tOrfio : fubdit : Aut fi non ijdem omnino funt pifees, quod 8 ^ ratio nonnulla fuadet, certe 
fimiles fateri cos neceffeeft. Nosdefturione longe alio pifee in Acipefere fcripfimus. LamtS 
quoc^ uel icj^llam aut carchariam canem, fui diuerfit^ a gladio (imul fturione generis elfe , ex 
ijs qu% iupra in Canum pifcium hiftoria icripftmus, liquido conftac. ^Tornus deparce ieu feg* 
mdopifeis proprie diciturtfed lOcus etia piicisgladius fynecdochice tomus Thurianus dici fot* 
rafsis poterit, uc Cybium 8^fal(amentu e ft a cubi figura didum,&Kt/fff(tc pifcfs Oppiano. Ru» 
tilius Rufus apifeatoribus proprijs, tribus obolis minaopibnij, maxime Thuriam* didi, eme» 
bac.Eftaucehtec pars marini canis fic appellata, Aihenteus, ©o^snt/ffjXiphiaspifciSjHefychiusp 
40 dC Varinus.eft quidem hoc uocabuluThuriano confine, ut ab eo corruptu uideri queat. Gla» 
dius anoftrxxtatis Graecis etiam rede Xiphias appellatur iMafsilienfes pifeem imperatore no* 
minant,quodgladiumue!uti imperatores pidi gerant, lidcm^ alium piicem Spatam exeo ap* 
peljant,quod cius cauda gladtj ipccie iimilitudincmffl gerar.Itac^ cum audies in prouincia Nar=E 
bonenfi nominare Spatam, non exifiimes efle,quemlta!i Spatam pifee appellant, fcd altum hitc, 
quem modo dixi, Petrus Gillius. Gladius eftpifcis quem noftrates militem uocat, Albertus^ 
Sed idem alibi barchoram, id eft teftudinem marinam, aut eius fpeciem quandam uulgd mi* 
litem iTocari feribit. Roftri quidein enfiformis in hoc piice tam euidens cii nota , ut ab eadem 
in diuerfis linguis nomen ei eadem iigniftcafione fit fadtim. Xiphias Graecis, Gladius Latinis, 
Spada(profpacha) Italis,©c|)WCttfif 4 ) Germanis, 0 chwcrScftffbC Anglis. Belloniiisgia* 
dfum apud Cenomanos Gallos ardeam marinam nominarilcribit, a roftri fcilicet reda produ- Ardcantdf* 
acum etiam pifeem in Oceano C 4 ^otnfifch appdLnt in lacu Sueri* Acw. 
nenu o^ alibi) roftro ardeam referre dicant qui uiderunt, 81:^ gladio pifeis non difsimilem effe,fed 
non It^giorem cubito, idem utricp nomen in uulgaribus linguis, maioris duntaxac & minoris 
exprejio diicrimme,attribui licebittquod tame,cLim toto genere differant, nort probotpr^fertim 
cum ali^ eorum nomina propria habeamus» Eft dC griis marinus in Corinthiaco mari, quinde Gmm 4 f 4 
cim pedum magnitudine, cuius caput dC os gruis alicis fimilitudinem gerit» Quaerendum an 
(erra quoc^ pifeis gladio cognatus fiCjnon uere cetus uc Rondeletius pingit» 
XiphiasinDanubiocapijAelianusduobusinlocisrcfert, InDam'a,inlacuSuerinenfi,S(^ B 
pafsimad Oceanum Germanicum notifsimiiimt. Capiuntur xiphia? circa Zephyrium, quod 
^0 extremum eft Italig promoncoriiim,Spartiuentum a nautis hodie nuncupatum, Noftra quidem 
(circa ^omamnimmm) licora raro adeunt, ueluti qui perpetuis maris teftibuSjUt in freto accidit Si* 
c«Io, gaudere wideantur,Ioufus. ^ Gladius a roftri mucrone Iic didus, branchias habet odonaa 
