De Aquatilibus. 
tanquam eas rcijcere aut abfiergere cupiant, K hac iniuria tentati trix ulh' fiiperftites eitadimt, ut 
audio. EpifcopusLaufannenfls noftro tempore contra fangutfugas,pifccs maiores, &:pra:fer 
tim Salmones, mirabiliter inficientes, fetaliter quocp pungentes & ad ripas aquarum propellen 
tes , exorcifmi didfamina de facris fcripturis collecSa didfari fecit , & per certa dierum intcrftitia 
publicari , U ad ef&gandum K repellendum huiiifmodi beftiolas multipliciter profecit , Fe> 
lix Malleolus. 
Hisperfcrlptis,VIdrichus Hugualdus.demorib.philofophiteintcrpres dodifsimus inprie» 
clara Bafilienfi Academia, & Adamus a Bodenileinmedicus in eadem urbe celeberrimus, de fal 
monum natura rogati quatdam non uulgaria me docuerunt.ab ijs enim per literas inquirere no- 
lui, quod uix alibi plures quam Bafileae falmones in Rheno capiantur , fupram Baflleam ad cata. 
raiSam ufcp ad Lauffenberg oppidum. Exponam autem hoc in loco,quK ad naturam &: aiflio. 
nes falmonum pertinent,ab illis comunicata,iis fere omifsis,qua iam prius ab alijs accepta enar. 
raui:quaE uero ad eorundem capturam referuntur, ad B.fegmentum differam. Salmones nere ' 
primo ex Oceano per Rhenum afcendunt magnis copijs,ita ut Maiomenfe circa Bafileam ma= 
. xime abundent. Aquis fluminumau(3is,a: turbidis praferrimmigraregaudent.Maio,Iunio Si 
Iulio menfibus.ab hirudinibus infeftantur in tantum, ut in ripa aliquando uiribits pfsrfus exhau 
fti, aut etiam mortui capiantur. His exugentibus adeo dolent, ut fupra aquam ad tres pedes, aut 
amplius, feptem uel odfo ad fummum, exiliant. quanquam pifcatores quidam aliam caufam’ho= 
rumfaltuumeirefufpicentur;tanquam ad protiidendum cauendumcpftbi ab tnfidtjs hoc faciant; 
complurimum enim dum ipfi in nauibus colloquuntur, (ic exilire falmones aiunt, interdum ca= i® 
pitatantum proferre.fed hoc mihi uerifimile non fit. Alijperlafciuiam,cumcorporeoptimeha. 
bito funt,ut lunio menfe,exultare eos putant, quod uerifimilius apparet : fed an alij quocp pifccs 
cum maxime uigent,fimiliter fupra aquam fefeeiaculeniur,quaEredum. Ahiorum fanefStuum, 
non aliam quam uiolentam aliquam caufam fecerim, qualis maximehirudinu ftimulus eft. Com 
plures enim aliquando falmonem unum inuadunt,caudam,&r palatum quandocp implent;&acl 
inteftinaqtiocp defeendunt. Itacppne dolore non pergunt per flumina afeendere falmones, fed 
ad ripas defletSunttubi in captis pifcatores rei caufam facile deprehendunt. Et putant aliqui hirti 
dines iftas in ipfis falmonum inteflinis nafei, nutrimento quod continetur calefado , afsiduo ni. 
mirum Sf uchementi motu. Qiidd nifi tcmpeflitie a pifcatoribus capiantur, hoc malo extinguun 
tur.unde contingit ut fiepe falmones iam putres iniieniantur. Circa partum, ab eo prafertim.co. J® 
lorem 3(1 faporem mutant; ac propter maciem figuram quot^,ut genus iam aliud uideatur, Itatg 
etiam nomen mutatiir.Hsc eorum tabes non multo pofi folftitium aftiuum incipit, ita ut paula, 
tim cor;>ora eorum iniminuanttir,ficuti H Solis fupra noftrum hemifpharium meatus. Circa ft. 
nem fere Noucmbris ad altiora fluminum tum maiorum , tum minorum quK in illa exonerant, 
loca contendunt,8^ quoad eiuspofluntafcendunt,pariendigratia:quamuis etiam inRheno pa. 
riunt Incipiunt autem non multo poft folftitium; & fubinde per autumnum ac hyemem parere 
pergat, aliqui etiam ad ueris ufep (id eft Martij)initium. Partui locum idoneum circumfpiciunt, 
follitum fabulonem, fuper quo fluiiius rapide fertur. Scrobes huiiifmodi ad ripas fluminu aquis 
deftitutas fparftm apparentibi ferobem excauant , longam ad tres quatuor ue pafliis, latam ctr. 
citer pedes quatuor. In eam fixmina immittit oua piforum magnitudine, qua: mas rore genitali +o 
fuo irrigat. Conftruunt autem eam muniunt^, tum intus, tum ad latera, lapidibus, miro ingenio; 
ut in tuto fint ouajObtetSa^, ne impetu flutiij difpellantur. Sic igitur illa genitura maris perfufa, 
ad uernum ufque tempus iaccnt.tum demum ijs animatis pifciculinafcuntur, quos falmulos uo. 
cant.Hoc dignum admiratione,falmulos mares aliquando genitura plenos reperiri, & cum foe. 
minis adultis coire,earum exclufa oua rigare, (quod ignorauit Rondeletius) cum infalmuUs foc 
minis nunquam oua reperiantur. Pariimt autem libentius in minoribus fluminibus ac riuis, in 
qua: dcfle(ftunt,quam in ipfo Rheno,cuius aqua eo tepore minus lenis autpinguis eft,& uadum 
durius.Partu abfoluto utcrep fexus retro in Rhenum fertur;8(l multi in Oceanum redeunt. Au. 
dis aliquando fluuijs, oua ferobibus commifla,difsipantur:itacp pars perit, aut apifeibus deuora 
tur ; pars aliqua feruatur. at fi nihil impediat, oua paulatim augefeunt , & fpiritu uitali inflata de. fa 
mum tiltrd per aquam deferuntur, formatur^ interim pifcfs. Scrobes, quas diximus, aliquando 
imminutis fluuijs in ficco relinquuntur : nec tamen pereunt oua: fed reftitutis aquis animantur, 
non minus ac fi eis deftituta nunquam fuiflent. Pifcatores ex aquarum copia inopia ue, magnus 
an pannis falmonum in annum futurum expediandus fit prouentus, coniedant.SalmuIi,lioc eft 
fixtus falmonum, non ultra unum alterum ue annum in Rheno fecontincntiuel potius (ut plu. 
rimiim) priuiquam annum unum compleuerint ex alijs aquis in Rhenum , inde Oceanum de. 
fcendunt : id facere incipiunt cum quaternos aut quinos pollices longi funt ; rarifsime enim qui 
odo aut nouem aquent pollices reperiuntur. In Oceano iierd audi, ut iam falmones fint Sddi. 
cantur,rurfus per Rhenum afcendunt, ut predidumeft, Hadenus illi.in quorum feriptis fi quid 
forte eft quod cum antea expolitis difsideat alioqui dubium, confiderandum eft abociofisdili.S» 
gentius. <rSaneutthynnusinPontumafccndit,ubidulcioresfuntaqua:,utpariat:fi'cfa!moad > 
fummos amnes, utriufif etiam partus incrementum pi Kcipua fumit celeritare;faImonum in ma. 
ri,thyn. 
V. 
