DeZygsena. Lib. IIII. nss 
H AZA libellam interpretatur, Eft autem libella fibrorum lignariorfi.cxmen» h. a. 
tariorum^ inftrumentuni,quo,non reds parietCt lignortimcpficids, iit inquit illeqtti 
de aquatilibus nuperfcripfit, fed rerum in plano politarum acquilibritifiuelibramen» 
tum.Sd neutram in partem propenderis fitus exigitur. Gallis niucau dicitur. Qiio uero 
redite parietum, lignorumcp facies oculorum nicSu pernofcuntur, perpendiculum uocatur,a Gal 
lis le plomb.Qtio anguli diriguntur, norma, 1 ’ equarre.Quo longitudines, regula fiue linea,la re» 
gle. Vitruuius:Longitudines ad regulam dC linea, altitudinesad perpendiculum , anguli ad nor» 
mam refpondenrcs exigantur. Libella igitur ligno tranfuerfo conflat , in huius medio aliud ere» ’ 
dium efl,e cuius fummo filum annexo plumbo demittitur. 
IO Hanc figuram pifeis ifle capite tranfuerfo, Sd reliquo corpore irt huius medio flto apte refert, A 
quamobrem libella merito dicitur, {vymx uerd quia §/jioV tranfuerfum librile fignificat , ex quo 
lances dependet, V el (impliciter Ivyatx is tj!) (vyi,id eft,a iugo nucupatur,quod ut tranfuerfum 
boum ceriiicibus imponitur.ita in ctygsna caput ex tranfuerfo fitum efl. Eadem de caufa balifla 
abIta!isuocatur,ab alqs pefce martello,quod malleum etia referaneam^ ob caufam quidatCii/at 
?!0Mf)fphyrxnaetTe credlderur,quod malleus Iit, unde fphyrana pifeis. Sed hanc opinione sphyreint. 
improbauimus,qua de fphyrsena tradlarcmus,ubi docuimus fphyrtena acui fimile efle, cum zy> m,^s, «f.t. 
gatna fit ex galeorum cetaceoru gcnere.Malsilienfes peis iouziou appellat,non a feritate, led a te 
gumenti capitis fimilitudine,quo olim ludari in Prouincia utebatur. Hifpani peis limo,limada, 
toilandalo.Non defunt qui lamiam dentium Cmilitudine decepti, efle putent. 
Efl igitur zygaena pifeis cetaceus,galeodes.Brachias deteclas habet in lateribus(Km»^j((iK<tr, B 
cmrorU galeorum inllar,Salman.)os in fupina parte.Capite ab omnibus differt,quod ex tranfuerfo fi 
tum efl,libell:e uel mallei, uel arcus balifts figura.In utrocp capitis extremo politi funt oculi. Os 
magnum efl,dcntibus triplici ordine difpofitis munitiCsimum,htis, (pianti, Saluian.)?icads, firmif 
limis, ad lateratyerr<c!B/or,JalaMB.)uergentibus.Lingualata humante lingiite inftar.Dorfum colo 
re eflnigro. Venter albo,Pinn3eduteadbranchias,indorfonu!Ia,propecauda dusfuntexigute. 
Cauda in duas delinit intcqu3les.Ceruiccm,gulamcp habet zygarna. 
AfpetSu efl horribili truci^ , ac eius occurfus nauigantibus Sd natantibus infauflus inaufpi» B 
catusepefl. 
Carne efl dura Sd infuaui.ferinicp odoris. ob id Galenusli.j.de alim. fac.intercetaceosnumc b 
jo randam cenfet,qui carne funt dura,infuaui,,mucofi,excrementitia,mali^ fucci.Quamobre diffe 
dii fale codiendi funt in uulgi cibum. 
DE EADEM, BEDtONIVS. 
Zygsnam Grtcci,Libella Latini uocaueruntjfabrorn lignariorum fidarchitetfloruinflrumen 4, 
tum,cquo dependente perpediculo,rei 3 as(!tB»tiji/a(!ai,?^»/ie/ef.)parietum aclignorum facies 0= 
culorum nidiu pernofcunttcuiinflrumeto quod is pifcisCcuius hic pidlura utdcs)ueluti adamuf» 
fimrefpondeatjOppianus, Galenus, Aetius,Plinius,cactericpdod}iores,ZygtenteacLibellp(Gi 
tfB tantum Libella iixit)nomcn indiderSt; nos uulgo Niuellum appellamus : quod inftrumentu in» 
iietfum,quia adarcus Sd tormenti bellici fimilitudinemaccedaqltaliBaliftanominaremaluerut. 
Mafsilienfes a dentium feuitieCagnolam,atc5aferitateIudteum,(i^<We?^ot!iiela!«>»»^.)8dfortaf> 
40 fis a deceptione Barateila incerta nomenclatura dicunt, 
Cetaceus efl pifcis,cartilagineus,rotundus,oblongus, horridus, ac plane monflruofus , Me» b 
diterraneilad Smyrna maximejincola, muflclinigeneris,damnofus magis quarn utilis. Qtiam» (ej 
obrem natura carnem in(ipidam,8d humanis.corporibus noxia illi tribuit:dentescp(quos in quin (r) 
que ordines digeflos,numero(ifsimos,planos,ut Carcharias gerit,)fub cute ad prteda recoditos, 
atej oculos prpter aliorum more in prona capitis partem excauatos,utdeorfum potius,quamfuc 
fum leonina quadam uoracitate conuertat, Cattera pinnis,cute, ac branchi] s plane muftelam re» 
fert, fed tanta afperitate tjon horret, 
COROEDAR. IVM. 
Zygtena Romte ( inquit Saluianus) Ciambetta , Sd in aliquibus Italia: locis pefce Martello, A 
fi) in alijsqj pefce Baleftra.ed quod fua figura utrunque repratfentet. aduertendum tamen efl , non 
hunefed Aprum feu Caprum pifcem,RomarpefceBalcftra uocari, Grxee Zvymva dicitur , «s 
7ia{D).5.namcum5/j.osboumiugum,8d libram flue bilancem,fignificct: his omnibus fui cofpo» 
ris forma zygsna pifeis fimillimus efl . Cum uerd nullus Latinorum (quod quidem fciam) cius 
meminerit, Latino nomine caret. Qtramobrem Theodorus Gaza in Ariftotelis uerltone, ^ycu.a 
mi/, libellam interpretatus efl. Verum cumlibella fabrile inflrumenttim fit, ab Italis Arcopen= 
dolo uocatum,ad cuius fimilitudinem nequaquam pifeisifie acccdtt,Theodorum(igriorata no» 
minis libellte proprietate) utilibrabilancem iignificatiita Libellam, paruam bilancem fignifica» 
re ratum, {t/).m>'a(/,libellam uertiffe fufpicortcum libram potius librile ue , aut iugum (itigarUm') 
uerterc oportuilTct,Hsc ille, ^ Germanice hunc pifcem Mafsilienfes imitati, ludsum uoca» 
re poterimus,cilt 3 llb ' nominis rationem reddit Rondeletius .■ uel malleum, ein ©cfllcgel : uel 
compofitis nominibus,amallco 6d capite,cilt ^ 
te malleorum flue canum) eiij ©cfilecsei^limb. ,, ,, 
NN 4 
