75 
De molluscis fossilibus quae in insulis Maderensibus 
reperiuntur. 
Magni sane momenti sunt fossilia insularum Maderensium mollusca, quae tam in 
Madera, quam in insula Portus sancti massa quadam Tulfae contritae, coi haud parva cal- 
cis copia adjuncta est, involuta reperiuntur. Quae massa in utraque insula eandem fere 
naturam praebet, hoc tamen excepto, quod in Portu sancto Tuffa minus subtiliter con- 
trita, majorque ei calcis copia immixta est. In Madera autem molluscorum fossilium stra- 
tum ligulam „Ponta San Lorenzo” nominatam occupat, de qua jam supra, locorum con- 
ditionem explicantes, verba fecimus. Quae, quum summis rupibus, praecipue vero illa, quae 
„Pico castanho” appellatur, subjecta sit, et meridiem A’ersus in mare emineat, nonnisi 
mari venientibus patet: itaque omnes qui ligulam petunt, ex proximo oppidulo „Machico” 
sinum ab illa ad occasum spectantem trajiciunt. Proxima quidem via ad finem pervenies 
si ligulae oram usque ad collem „Pico da pietade” dictum, persequeris, ubi haud longe 
a strato fossilifero aditus reperilur; quod spatium sereno coelo navigatores una hora 
emetiuntur. Quicunque vero vastam hanc atque desertam regionem accuratius cognoscere 
velit, ille saxis basalticis praerupte e mari surgentibus appropinquet et in initio ligulae 
prope vicum pauperculum „Canigal” navem applicet, ubi etiam aqua turbulenta tutum 
adeundi locum reperiet. Hic autem via satis ardua inter nuda saxa basaltica et Tuffam 
copiosam ducens, iterum atque iterum tam angusta est, ut per acumina rupium penetrare 
et praeter profundas fauces progredi oporteat. Sed vix altitudine fere 800' in tergum 
perangustum saxorum nudorum utroque ad mare declivium enisus, via non minus aspera 
paullatim descendis: qua quidem directione usque ad altitudinem 100' servata, calx eique 
adnexa nonnulla mollusca fossilia occurrunt. Hic vero locus ab aliis Maderae regionibus, 
quas frequentavi, perspicue abhorrere mihi videtur, tamquam si recentioris esset vulca- 
nici ortus. Jam in alto prope vicum Canigal scorias pustulosas, colore subfusco, reperi, 
quae non raro substantia quadam subcoerulea, pulverea et passim quoque pellucida per- 
fusae atque obductae erant. Quam substantiam aaiicus doctissimus Guilelmus Dunker, 
cum quo fragmenta in illo loco collecta communicavi, cujusque auctoritatem in geognosia 
et mineralogia maxima cum gratia secutus sum, Allophanem agnovit. Praeterea in ejus- 
dem altitudinis loco quodam saxis tecto, pulvis ferreus vulcanicus, maxime splendens et 
10 * 
