( Ï9 ) 
Want een natuurliundige kan in zyne proef-* 
neemingien niet te naauwkeurig re werk gaan. 
34. Een vyl die nog het kooper, nog het 
loot, door het vylen ten rainften zo heet 
niet maakt dat men zulks voelen kan, maakt 
nogians het yzer heet zonder zelvs heet te 
worden. Nog eens : de aaf of ave van een 
rad word warm , terwyl den omtrek , dewel- 
ke veel fterker bewogen word, niet heet word. 
Nu is de vraag, of men dit wonderbaare Vet- 
fchynzel op de gronden van de bovenftaande 
proefneeming, kan verklaaren. 
35'. Hier op kan men antwoorden. 1. De 
vyl maakt door der zelver werking nog het 
loot, nog het koper ten minften zo watra 
niet, dat men zulks voelen kan, uit gebrek 
van beweging in alle opzichten ; want niet 
een floot de oppervlakte van lichamen, die 
niet zeer hard zyn, vvegneemende, zo ver- 
oorzaakt het zelve niet genoeg vandlezoott 
van beweging in het lood of kooper , die 
noodig was om het zelve heet te doen wor- 
den ^ of ten minflen , om het zelve zo heet 
te maaken dat men zulks voelen kan. ï.Maar 
de vyl maakt door haare beweging het yzef 
heet, om dat die beweging genoepame we- 
derftand in het yzer, dat veel harder is,onf-‘ 
moetende, om op dezelve deelen heen en 
weder verfcheide maaien te konnen paffeerenj 
zo deelt het vylen eene genoegzame werking 
en beweging, die de hitte veroorzaakt, aart 
het yzer mede. 3. De vyl zelvs word niet 
heet, het zy men koper, loot of yzer daaf 
Biede vyld; om dat de deelen van de vyl, 
' ^ JJ z door 
