992 DeOiiadrupedibus. 
croDtcr frigora.Kquod matres eos afpernantur, propter exiguitatem laflis , ST qu3d dentibiM fati. 
eiatuuroroptereamamm*, Varro. Partus qui sedumurhyeme, nutriuntur mfeliciffime.(A«rnS»a« 
UTtu iSi: ob aeris intemperantiamiSii ob id etiam, quod largam laiSis copiam non fugant , nimirum 
matribus ipfis eos tunc abigentibus.qudd mammatlaborantes penuria ladis, attritae inter dentes ex 
ScerenturfFIorentin. Nolri praeferunt porcellos Martio natos, ((©crellrt^P 3 '« 
altero menfe prius. In caUdis regionibus melior efl foetus porcae hyemalis quam Eciliuus, fngidis 
autem contra.Liber de nat.rerum. Diebus decem circa brumam ftatim dentatos nafci , Nigidim 
tradit Plin Sues K canes poftpartum faeuire folentjnimirum quia extenuantur,ratione inedi®,ix 
integra eismateria fecerniturtnon excrementa folum ut ouibus &C mulieribus, Ariiiot.proWem. ic. 
av. Cum ferofa peperit,primam mammam porco qui primus in lucem prodi) qpraebeq Ariitot. bt 
rurfus,Porcis teditis primis, mammas praebent primas.hg enim mamma plurimum latSis obttnent. 
di^folamunifex, quae genito fuerat attribiita,defcendit,Plin. De fanitatefuum unum modo exem 
’ - . . n _./f r; r «fsVsViTm trir^iTtn nafp onor- 
pii caufa dicamtPorcis ladentibus fi fcrofaelac non potefl ruppeditare,triticum ff iflum dare opor. 
tet (crudum enim foluit aluum,)uel ordeum obijei ex aqua,quoad fiant trimeftres, V arro. Scrotam 
in fua quancR hara fuos alere oportet porcos; V ide infra cap.quinto. Curabit autem ut foetus pro. 
prios cum unaquacB procludat, Plus uero quam od}o(ficut Columella dicionutrire non debet.Mihi 
liero utilius probatur experto, porcam cui pabula fuppetunqut plurimum fex nutrire debere, quia 1 » 
licet plures polfit educare , tamen frequentiore numero fuda deficiet , Pallad, Nutricare oeSonos 
porcos paruulos primo poflunt,incremento fatSo a peritis dimidia pars rcmoueri folet : quod neque 
mater fola poteft fufferre lac, necp congenerati alefcendo roborari, V arro. Porci a mamma menfes 
duos non difiunguntur,ldem. Etrurfus,Innutricatu,quam porculationem appellabant,binismen 
fibus porcos finunt cum matribustfed eos,cum iam pafei poffun^fccernunt. Vbi fues pepererint, 
porcellos una cum matribus relinquentes bimeftre.eos poftea fecernunt,matrescp denuo fupponnt; 
iitextotoanno,odo quidem menfes digerantur in ipfam imprcgnationem,quatuor uero, in educa 
tionem emiflbrum in lucem,Florentin. Vbi fecultas eft tranfigendi.uenditis qui fubinde nati funt, 
celerior matribus foetura reparatur , Pallad. f Hybridam ex fue domefiica ar apro natum fuem 
appellant aliqui. . „ , ■ , 
^ Morbi foum. Aconitum enecat pandieras, fues, lupos, beflias^ omnes in carnibus obieiSS, 
Diofeoridestfed apparet eum de fuibus feris loqui.fcris enim tantum aconitum 8f alia itenenaobij. 
ciuntuenatorestquanquamdomefticisquoip.utquibufcuncpalijs animalibus letale eft aconitum, 
Syanchus,Si;«yx®'j''adix qua fues a uenatoribus capiuntur,Hefych. SC V arin, V idetur autem non 
alia hsec radix quam aconiti eire,cum Sf radix fimiliter ufurpetur,6f ftrangulando, (unde SC aconi. 
to pardalianchi cognomen,)fimiliterquod ex uocabulicompofltioneapparet, mortem inferat. Sues 
necat chamteleon albus,radice fcilicet cum polenta & hydrelato fubada,Diofcor.uide in Cane c. 
Succus radicis chamaeleonis candidi occidit canes fues^ in polenta ; addita aqua &C oleo contrahit 
in fe mures ac necat,ni protinus aquam forbeant,Plinius. Elleboro nigro equi,boues, fues necan. 
turtitai^cauent id,cum candido uefcantur,Plimus. Sues cum imprudentes hyofcyamum come. 40 
derint,etfi agerrime afFiciuntur,(refoluuntur 5 C conuelluntur,Hermolaus)tamen reptantes fefe ad 
aquas trahunt; quo profe<fti,cancros legunt, 8(deuorant,eorum^ cibo ad incolumitatem reftituun 
tur Aelianus. Hyofcyamo poto fues infaniunt, unde icnvuiMi/ pro infanire & delirare, Phere. 
crates K(etit™s, Varinus. v«irxt'«(taj,(«iii'«o:«sfiri*s,Hefychius. Hyofcyamus quidem Latine ad 
uerbum fabam fuillam fonat.quoniam fues, ut Aelianus refert, paftu eius conuellantur praefenti 
mortis pcriculo,nifi copiofa aqua ftatim feforis Sf intus proluerint, Marcellus Vergilius. Sed nos 
alia de hyofcyamo Aeliani uerba,intcrprete Gillio.proxime rccitauimustquac magis probo,quonia 
& Hermolaus fimiliter legit Corollario 681. x«fitiil'A6%9j/,legitur inter nomenclaturas Xanthtj her 
bx apudDiofeoridem , ficditftum, utipfeconijcio, non quod chozros, ideft porcos, fedquodchoe» 
rados fiue fcrophulos tollat; nam 3 C contra tHmores,Diofcoride tcfte,utillter emplaftri modo impo: 50 
nitur. Herba quam noftri anferinum pedem a foliorum figura nominant, quam Hieronymus Tra 
gus Tomi primi de plantis ca. loi. inter folana defcribit,(6( a (Jtrmanis nonnullis a fuum pernicie 
f^neeilt^tebt/Sifcuwplrt^ appellari feribit,) fuibus fi forte ederint uenenofa efle creditur, id^ 
non raris experimentis conflare ait.Eadem forte cheiiopusPlinijfueriqcuius ille fcmel tantum me 
minit 1 1, S.quoniam &: nomen conuenit, K uis forfitan uenenatathuius enim Sf rumicis flores apes 
non attingunqut Plin. feribittquamuis inde no fequitur uel homini uel fui uenenatam efle, ut nem 
rumex eft. Ego conietSuram tantum affero.Quin SC fcrophularia maior.fatidaherba.urticac fereto 
lijs,etc. (nofti i iiocant b}Unt»UtQ,id eft herbam fpadiceam,a colore;uel fcbnxitQe n<»i^tfcb<ttt,id eft 
folanum nigrtim.improprie tamen)fuillo generi exitio efle fertur. Eupatorio aqtiatico.dit pharma 
copolat quidam uocant,Ruellius hydropiper,nofiri ceruinum trifolium, Sfc.Jhirundinaria , quam i» 
aliqui afclepiadem putanr.Sf arcio , id eft per ibnata feu lappa maiore , tum fues tum pecudes om. 
nes abftinere audio. 
• eSi 
