758 DcQjiadrupcdibus. 
ueneno fuftiilit.author Diodorus, Promdc Ouidiiis in Metamorpliofl, cum herbam nominat Heca 
teida, creditur aconitum intellexiiTe. Habet Si ruftici lupariam uulgo nominatam, ad eunde ufum, 
folio uitis,multas habente diuifuras,et maculas candidas,flore oblongo,luteo:quare recentiores her 
barij lycodlonon arbitrantur eire,Rucllius. Aliqui hanc plantam Gallice madriettes uocant ; alij pa» 
tam lupinam, ut etiam cardiacam,de qua fuperius, Ponticum aconitum, inquit Matthteolus , quod 
Diofeorides defcripfit,in omnibus ferHtalix montibus nafeitur , folijs magis quam platani incifis, 
caule filicis,floribus luteis, figura fimilibus ranunculi floribus, led multo maioribus(noflra; lupariac 
tum lutea tum coerulea,cucullatos,ut ita dicam, flores habent, uel quodammodo galeatos, ranuncu. 
Ii floribus longe diHimiles,quare deceptum hic Matthatolum puto:)&: uulgd luparia uoca tur,quan. 
quam inTridcntino(montem efle puto iiixta Tridentum)herba uulpis nominetur, ed quod radices i« 
eius tritae & carnibus mixtae uulpes interimunt. Lupariam luteam defcribitFtichfiushiftoriaeplan 
tarum capite tricefimotLuteam iimul Si cceruleam Tragus Tomo primocap.Sa. Folia, inquit, lu- 
teae diuifa funt in quintp partes, ut faniculae uulgd ditflte.uel ranunculihortenfis, cx uiridi nigrican. 
tia,(cccrulea potiti s,fi bene memini,huius coloris folia habet,queetiamalabaftriinftarrefplendent, 
id eft uafis ex alabaflro fatflis.quod de primi aconiti radice Diofeorides fcribiueft atiicm is fplendor 
qualis fpeiSatur in illitis uernice lignis, jfitltii^tflutep ucro folia necp nigricant,nccp fplendent.)ra« 
dix eft nigra, multis capillamentis ut afparagus aut ueratrum nigrum, odoris non ingratiicaules fere 
bicubitales, quaterniaut quini ab una radiceuctulaproceduntt&flores menfeMaio proferunt pi- 
leoli acuti fpecie,fimilcs fere floribus linariae uulgd ditftaeifolliculifubnafcuntur quales in aquilegia, 
quam uulgd uocant,quibus femen includitur nigrum, angulofum, nigella: autcepae femini non dif. i« 
fimile, hoc fi quis mandat, fputum efficaciter mouetur,&: acrimonia ierepyrethri fentiiur. (Aconi- 
ti coerulei radicem pyrethri Si ftaphifagriae guftu urente linguam afficere, ipfe certo deprehendi. O- 
dorem cum tunditur ingratum fpirat, foris nigra eft.intus alba.fubftantia tenaci Si fine neruis. Lege 
etiam Ammonium Agricolam inlibro deSimplicibus.)Nafcitur locis afperis, montanis, fyluofis, Si 
inuallibus profundis, ut in fyIuaMartia,&ic.Coeruleam Argentorati inhortis coluntiea fpccie &fa 
pore luteam referttpfocerior tamen SC per omnia maior eft, flores iimiliter per caulem deinceps tan- 
quaminfpica difpofid Si \airetM«asi dehifcunt,colorecotrulei,caui,galearum imagine, unde Si her- 
ba: nomen apud aliquos yfenhiulm,id eft galea ferrea. Norimbergae plantatur etiam alterum genus 
flore fimiliter coeruleo. Si tertium rofeo.HatcTragus.CcEruleum commune genus, radices quodam 
modo bulbofas Si napo figura fimiles habeqquae in iunioribus iingulte , in uetulis ternae aut plures j« 
a capite cohaerentes pollicis fere craffitudine.paulatim in mucronem attenuantur , ut hoc etiam no- 
mine feorpij caudae conferri poflin t,aut potius integro cum cauda fcorpio fine pedibus , ut primum 
aconiti genus ab authore de fimplicibus ad Paternianum, Viderat ille fortaffis aridas radices: ex no 
flris quidem recentibus pedati etiam fcorpij effigiem facile eft imitari.paucis fibris refcdis,ut reliqug 
pedum loco fint. Nofirihanc plantam uocant t<jppcnblume(l,ac fi pileatam autcucullatam potius 
dicas.proptcr florum fpeciem. aliqui nartcttbuppen.id eft cucullum finitorum : alij ftifeldamtlj, id 
eft radicem diaboli.in Heluetia Rhaetis contermina. Licebit nero difiinguendi gratia a genere luteo, 
cui eadem florum figura eft,hanc pileatam luteam.illam coeruleam dicere ( blrtt» Vnb gclb boppeit- 
blfimciputfic generum quo^ cognatio intelligatur. Coeruleam herbari) quidam inferioris Germa 
niae fupei biam uocat, nimirum a thyrfo qui procerus Si refliiUmus uf^ ad finem eft. Lutea apud ..jo 
nos in uillibus &: lateribus minorum etia montium crefeit, coerulea non nili in altiflimorum monti- 
um lateribus; non enim in imis,ut lutea fa:pe,ne^ infummisitum alibi, tum iuxtafaxa,locis terrenis, 
SC circa latflariorum tuguria,inta(ftum a uaccistitatp ftf pe cius fylua: circa cafas latftarias fpetffantur, 
nulla fercalia internafcenteplanta:eftautcm uiuaciffima,8<: in hortos translata facillime comprehen 
dit,8f omnium diutiffiraedurat.luteam in hortis nunquam uidhego fape fruftra plantaui ; uidetur 
enim refugere homines,repetere folitudinem: ter quater mihi plantata: mox emortuae funt. coerulea 
utcuncp negle(fta,3( male etiam tratSata.pertinaciffimc uiuiuplantatur autem propter coloris gratf- 
am,qua uel ipfum coeruleum metallum prouocat.lutea: nulla gratiarpallidus enim SC triftis ei color, 
qualis illi quam digitalem Fuchfius nominauit,ex luteo albicans SC dilutus. Nodi quidem geniculo- 
rum protuberantes gemmarum inftar.cceruleae peculiares funt; ut luteae mirifica radicis textura,re- 
tiformis quodammodo, maculis iiiie foraminibus paffim dehifcens.pratfertim fi maior Si annofafue 
rit radix. Luparia pediculos occidit,item mufcasinIaiSe. Conliligincm.de qua in Bouedixi,aliqui 
recentiores aconiti uel toxici generibus adnumerandam putant ; K habet fane fermna corum^ ua- 
fcula non diffimilia.ut Si helleborus niger uulgarisicui & uiribus fercrefpondet: Si illius ego poti- 
us quam aconiti generibus adfcripferim.Gallipomeleam.id eft pulmonariam uocant, aliqui ducru, 
quod morbo fic ab eis ditfto in pueris Si in uaccis medeatur.NqftriliigttUt/tllvrutQ.&c. Sabaudi 
marfieui e,alobre,quafi elleborunualiqui patam leonis. Stulte quidam aconitum realgar interpre 
tatur,quod uenenum metallicum cft,quamuis potentia aconito non diflimilc, dc quo Syluaticus ca 
pite6oi. f His adiungamqira animalia aconitofumptointcrcarit. Aconitum uim mortiferam 
in radice tantum habct.folium SC frudlum nihilnoccre affirmant, Theophraftus.Idem tamen,utmox 6a 
rccitabo,folium quoi^ genitalibus fceminarum indittim, mortem afferre ait. Lurida terribiles mi- 
fcent aconita noiicrc£,Ouidius. Aconito fugitiuos in uinculo uti folitos defponfo animo fertur, 
RuelJius. 
