<?77 Verkeerd Netelkruyd. 
krachten. 
Aart. "V T Er keer d Netelkruyd , of Lamium , is warm en 
V droog in den eerften graad. 
Diofc.l.4. ~ De Bladeren, het Zap, de Netelen, of het 
c. 9/. Zaad, met Zout en Edik vermengt , en dan Paps- of 
ïlin. 1. 17- Plaafters-wijzc gelcgt op vuyle , verrotte z.eeren , de 
Tra ut 1 1 kanker , ineet ende- en ook Bloed-z-weeren , alle ge- 
c. 1. qttetjle , gewondde , gebrandde Leeden, Klieren, krop- 
Zjiveercn , het Flerefijn ; allcrlcy andere gezwellen en 
hardigheeden , doen de zelve fcheyden , verteeren , en 
geneezen. Vermogen voorts al het geene , ’t welk hier 
boven van het Roomfch Netelkruyd , of Vrtica Roma- 
■ ” a ’ s eze ë z is * , 
Camerar. De 5 vilde doove Netelen met een purpure Bloem , of 
/•4. f.90. Lamium fylvejlre fiore purpureo , in roodc Wijn ge- 
zoden, en daar van gedronken, ftillcn de roodc Loop. 
CCLXXXIV HOOFDSTUK. 
K N A W E L. 
Namen ^ s g enoem d i n ’t Neederlandfch , word 
■^jaSSSijj in ’t Latijn geheeten Polygonum an- 
^ gustifolium , of Duyz,endknop met 
Grond, Is uyt eygener aart een kleyn en 
bij der aarden kruypend Gewas. Be- 
mind , door een zonderlinge eygenfehap , een opene 
vrije Lucht , een magere en gantfeh zandige grond. 
Kan matige vochtigheyd verdragen. Blijft niet meer 
dan eene Zomer in ’t leeven. Want bij alle gcleegent- 
hceden des tijds gceftze voor de Winter volkomen 
Aanwin- rijp Zaad, en vergaat dan. Moet derhalven in ieder 
ni“g- Voorjaar, met een wafïende Maan van AprilofMaert, 
niet diep weer gezayd , en de aarde aanbevolen zijn. 
Doch flaan ook van zelfs genoeg op door het neerge- 
vallene Zaad. Zie hier bij na het Hoofdftuk^v an Duy- 
sendkoorn, en dat van Duysendknop. 
krachten. 
Aart, en X/" Nawel, of Polygonum anguflifolium , is koud en 
deugden. IV droog in den eerften graad. 
In Wijn gekookt, en ’s morgens, cenige da- 
gen na malkander, een Roemertje daar van gedronken, 
helpt de geene, welke haar Water niet wel konnen ma- 
ken. Is ook goed voor de zulke , die van ’t Graveel, 
of de Nierenfleen gequeld worden. 
CCLXXXV HOOFDSTUK. 
MUURBLOEM. 
Drie on- 
derfchey- 
dene foor- 
;En welriekende , en zeer bevallige 
Plant ; ter dier oorzaak ook wel in 
het Neederlandfch genoemd Steen- 
violier , wijl ze zeer veel groeyd 
op de Muuren en vervallcne Steen- 
hoopen , en daar van zelfs voort- 
komt , word in het Latijn geheeten Flos keiri , 
Leucojum luteum , en Viola lutea : in het 
Hoogduytfch Gelbe Violaten, of Violen: in ’t 
Franfch Giroeflees Jaunes , of Violettes Jau- 
nes : in het Italiaanfch Viola Gialla , of anders 
V10LE Gialle. 
Hier van zijn mij in haren aart drie onderfcheydene 
foorten bekend geworden , te weeten : 
I. Flos keiri flore i.uteo pleno, of geele dub- 
bele Steen-violier. II. Flore luteo pleno pur- 
pureo mixto, of goude-lakenfche Muurbloem. III.Flo- 
Knawel. Muurbloem. 678 
RE luteo siMPLici, of met een enkele gee/e Bloem. 
Decze alle verfchillen weynig in hare Louwmg en Waar - 
netming. 
Zij beminnen uyt eygener aart een goede zandige Grond. * 
grond , met niet veel twee-jarige Paerdemift , nee- 
vens wat kleyn-gekloptc roodc Steen en Kalk , ge- 
nomen uyt oude Muuren , genoegzaam doormengt : 
matige vochtigheyd, en een opene, wel ter Zon ge - 
lecgene plaats. 
Die met dubbele Bloemen, noch jong zijnde, kon- Metdub- 
nen, buyten ftaande, zelden langer als twee Winters bele Bloe *. 
de koude verdragen: moeten derhalven , met een waf- men ‘ 
fende Maan van April in Potten geplant, binnens huys 
bewaard, en gedurende de geheele Winter, op een niet 
al te warme maar luchtige plaats ftaande , met weynig 
Water onderhouden worden. Dceze foort geeft noyt 
eenig Zaad: maar alleenlijk die, welker Bloemen enkel Met enk«< 
zijn ; doch niet voor ’t tweede, ook ’t derde jaar, na le ‘ 
dat ze zijn gezayd, of van zelfs voortgekomen. Daar 
na voorts ieder jaar, zoo lang ze in ’t leeven blijven. 
Deezc zijn hard van aart; zoo dat ze veel Water, ftren- 
ge koude , en meer andere ongcleegenthceden der Win- 
ter konnen uytftaan. 
Wil iemand uyt het Zaad van enkele Bloemen dub- Hoe men 
bele winnen , die zaye het zelve in de Maand April ^ £ eko _ 
met een volle Maan. Neeme de daar van voortko- men 
mende jongen al hare 2 ijdc-fcheuten , en late haar al- 
leenlijk de middelfte Hert looien ; uyt welke men ver- 
wagt dat de bloem zal voortfpruyten. Indien de zelve 
ook Zijde-takjcns maken, zoo moet men die defgelijks 
bij tijds wechncemen, enkelijk de regt opgaande met 
hare Bloemen behoudende. 
Van deezc moet men Zaad met een volle Maan win- uyt Zaad 
nen ; en ’t zelve met een Aprtlfchc volle Maan weer aan j Vaa enkc ‘ 
de aarde beveelen ; zoo zal men eyndclijk daar uyt goe- 
de dubbele Bloemen bekomen ; ’t welk anders noyt zou 
gefchieden. 
Alhoewel die met dubbele Bloemen noyt Zaad geeven, Aanwin- 
gelijk alreeds gezegt is, zoo konnen ze echter op twee- ning 
derley wijzen aangewonnen en vermeenigvuldigd wor- 
den. 
Eerjl , door hare Zijde-takjen ; hoe nader aan de zonder 
Wortel, hoe bcquamcr hier toe. Deeze fnijd men, met 2 ' aad » 
een wallende Maan van April , ten halven in , gelijk 
men de Angelieren doed , met af breeking van al de 
Knoppen der Bloemen. Dan vuld men ze met aarde 
aan , en dus gehandeld zijnde, vatten ze genoegzame 
11 'ortelen. 
Ten anderen door Takjens , welke geen Knoppen , op twes- 
of Bloemen hebben ; en die men terftond in Potten de . l . ,c 7 
fteekt een halve vinger lang, of, na gelecgentheyd van wl J iCn ‘ 
hare lengte, noch dieper, tot aan de bovenfte top , in 
een fchaduwachtige plaats , daar ze van de Zonne- 
ftralen niet geraakt konnen worden. Dus moet men ze 
meer dan zes weeken lang bewaren , en dikmaal met 
Rcegenwater begieten ; zoo beklijven’er gemeenelijk 
veele van ; en zij groeyen tecgcns de Winter, of in ’c 
volgende Voorjaar voort. 
KRACHTEN. 
M Vurbloem , of Flos keiri, is verwarmende van Galen. 1 . 1.’ 
aart, dun vandeelen, en heeft een afvagende 
kracht. De Bloemen, gedroogd zijnde , wor- iJ, c . X u 
den van een ieder meeftgebruy kt, om dat ze veel krach- 
tiger zijn als de Bladeren. 
De Bladeren in Wijn gekookt , en daar van, eeni- Dod. I.61 
ge dagen na malkander, ’s morgens een weynig ge- f -+- 
bruykt , drijft de doode Vrucht af ; doch is gantfeh 
ondienftig voor Vrouwsperfonen welke een leevendig 
Kind dragen. 
Het uytgeparftte Zap der Bladeren en Bloemen in Lonle. t. 3. 
de Oogen gedaan , neemt de vlekken en donkerheyd der c ' ll ^’ 
zelve wech : zuyverd dc Honden , verdrijft de onrey- 
V v z nigheyd 
