<>79 BnscHRYviNG der Kruyden, Bollen en Bloemen, III Boek, 6So 
nigheyd der Zeeren : geneeft ook de fmerten en Zwee- 
ringen van de Mond-, met Honig vermengd zijnde. 
r i , De Bloemen gefloten ; metWafch en Oly gemengd; 
caf. i;8. dan Plaafters-wijze gcbruykt , verbeeteren de Kloven 
Seraf iolib, des Fondaments. Met Honig gemengd, zijn goed voor' 
simp. t j c Sprottuj der jonge Kinderen ; cn allcrley Zeeren van 
zio.\ de Mond. In een Bad gebruykt, verwekken de Adaand- 
jlonden : geneezen de Ontfleekjngen en Apoftematien van 
de Moeder. 
In Wijn gezoden , drijven ’t water der 'Blaas uyt : 
geneezen de gcbrecken van de Nieren en Leever : ver- 
fterken , en brengen weer te regt de ontftelde en ver- 
moedde Leeden. Zuyveren het Bloed , cn verquikken 
het Gemoed. 
Hifptcr. I. T wee Drachmen van het Zaad gefloten , en met 
de Nat. Wijn ingenomen, jaagd af de doode Vrucht , en de 
Muhtr. Nageboorte. Doet ook der Vrouwen Aiaandflonden 
voortkomen. 
CCLXXXVI HOOFDSTUK. 
STOKVIOLIER. 
Bevallijk- cene der bevallijkfle Gewajfen , die 
heyd. <3^8® mcn ergens zou mogen vinden ; niet 
7 g^g£i alleen weegens haren lieflijken reuk^, 
maar ook om hare beziens-waardige cn 
het oog verlufligende verwe ; zoo dat 
men ze met regt mag houden voor het 
pronksieraad eens Thuyns. Werd dus in het Necdcr- 
Namen. landfeh genoemd: In ’t Latijn gcheeten Leucojum , 
en Viola alba arborescens, niet zoo zeer om 
harcr Bloemen , als Bladeren wil; welke, met een ruy- 
ge of grijze wolachtigheyd bedekt , wit fchijnen te 
zijn. In 't Hoogduysfch Garten Veiel , ofLuu- 
coje : in ’t Franfch Violif.rs , of Gyrofflees 
Blanches : in ’t Italiaanfch Viola bianca. 
Veele Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden 
verander cen '8 c fchoone veranderlijke foorten, namentlijk : 
lijke foor- I* Leucojum incanum arborescens flore 
ten, PLENO Ru BRO , of roode dubbele Boomachtige Stol 5- 
violier. II. Flore pleNO albo, of met een witte 
dubbele Bloem. III. Pleno PURPüreo , of meteen 
dubbele purpure Bloem. IV. Pleno rubro et al- 
bo VaRiegATO , of met een dubbele rood- en wit- 
bonte Bloem. V. Pleno albo et purpureova- 
RIEGATO , of met een dubbele wit- en purpur-bonte 
Bloem. VI. Flore albo pleno folio farina- 
ceo , of met een witte dubbele Bloem en grijs meclach- 
tot der- tig Blad. Vlf. Flore pleno caRneo, of met 
tien in ge- ecn dubbele Lijf-verwige Bloem. VIII. Flore ru- 
Voorgc- ERO SIMPL,CI > of met een roode enkele Bloem. IX. 
field. Albo simplici , of met een witte enkele Bloem. X. 
Purpureo SIMPLICI , of met een Purpure enkele 
Bloem. XI. Rubro et albo variegato simpi.i- 
Ci , of met een rood- cn wit-bonte enkele Bloem. XII. 
Albo et purpureo variegato simplici, of 
met een wit- cn purpur-bonte enkele Bloem. XTII. Flo- 
re albo simplici folio faRiNACEO, of met een 
witte enkele Bloem, en grijs meelachtig Blad. Al te za- 
men zijn ze van dezelve Bouwing en Waarneeming. 
Wat voor Zij beminnen uyt eygener aart een goede, gemeene, 
ccn grond zandige grond, bellaande uyt een deel Mol van verrot- 
nen Cm ' n " tc ^ oorn- ^Ldcren , een deel twee- of drie-jarige geheel 
kleyn tot aarde gewordene Paerdemifl; twee dcelcn ge- 
meene zwarte grond , en twee dcelen grof zand , wel 
door malkander gemengd : een warme plaats ; opene , 
vrije lucht, en matige vochtigheyd. Konnen niet wel 
verdragen veelvoudige Hcrfft-reegenen ( waar door ze 
aan hare Stam , eeven beneeden de aarde , ligtelijk in 
de Winter tot verrotting geraken ) defgelijks koude 
of vriezende dagen. 
Hoedanig Moeten derhalvcn, in Potten of houtc Vaatjens ge- 
plant, en boven droog zijnde, in ’t begin, of ten hal- men haar 
ven van Otlobcr (na geleegentheyd van de bequaam- in , de 
hcyd of onbequaamheyd des tijds) binnens huys ge- Wmtcr 
bragt werden , op een lang de lucht genietende , wel 
geen warme plaats , maar ook zonder eenige tochten of 
zuyging , en onderhouden met weynig water. In 
Maert , met goede donkere dagen , zonder Zonne- 
fchijn (doch niet bij nagt) moet men ze weer buyten 
flellen ; vermits hare voornaamlle leevens-behouding 
in de Winter- Herft- en Lente-tijd beflaat in een lange , 
of dikmalige lucht-gcnicting, zonder koude, offlerkc, 
zuure Winden. 
Kan iemand haar , gedurende de Winter , bewaren moet 
in een drooge verwelfde Kelder, op een luchtige plaats, waarncc * 
daar ze niet konnen bevriez.cn , zonder warmte van mCn ‘ 
Oven of Vuur, ’t welk haar haafl flap maakt, en eyn- 
delijk doet flerven, die zal bevinden , zulks beft tc zijn: 
maar ook zoo haafl de vorft over is , moet hij haar 
weer van daar neemen , en een weynig lucht geeven , 
op dat ze niet mogten verfchimmelcn. Zij bloeyen (van 
Zaad opgekomen zijnde) na ’t tweede jaar door het 
grootfte gedeelte van de Zomer. Geeven in den Herffl 
volkomen rijp Zaad ; en blijven zelden langer dan vier 
jaren in ’t leeven. 
De geene , welke dubbele Bloemen dragen , geeven Hoe men 
noyt eenig Zaad. Werden echter door ’t Zaad der 
enkele konfiig aangewonnen , op de volgende wijze. 
Zay het Zaad , daar wel eer dubbele Bloemen uyt uyt enke- 
voortgekomen zijn geweeft (waar aan men kan bemer- lc - uyr- 
ken dat het van een goeden aart is) in de Maand April, duUL C 1 ndc 
een weynig voor of met volle Maan in een magere, ge- Bloemen 
meene, zandige grond. Begiet ze zomtijds, als ze zijn kan aan- 
opgekomen , en zulks nodig is , met Reegcn-watcr , winnen 1 
daar een weynig Tabaks, en een hand vol Aljfem in ge- degens 
kookt is geworden. Stroy’cr dan over, terwijl ze noch Aard- 
nat zijn, Stof van Tabak , zoo zullen ze onbefchadigd v, °y cn en 
blijven van Aard-vloyen , Stekken, en andere Ongo- Slckkcn ' 
dierten. Wanneer gij ze nu de hoogte van een vinger- 
lid opgewaffen ziet , zoo verplant ze in de aarde , met 
een volle Maan , ruym een halve voet van malkander- 
of anders een of twee in een Pot, niet alleen om de zel- 
ve dies te bequamer ’s Winters te mogen overhouden , 
maar ook , om daar van dies te becter Zaad te kon- 
nen winnen. Neem voorts met een Mes al de zijde- 
fcheuten daar van wech , dat’er niet meer als de mid- 
denfte Hertloot koome aan te blijven. Als deeze in ’t 
volgende Voorjaar Bloemen krijgt, ontbloot men ze des- 
gelijks van al hare ‘Bladeren , behalven van de alder- 
bovenfte twee of drie : op dat al ’t voedzel en de kracht 
der gcheele Wortel alleenlijk van ’t Zaad genoten wei de. 
Hier door zal ’t veel dikker werden als anders. Wan- 
neer ’t rijp genoeg is, werd het met een volle Maan af- 
gefneeden , en een tijd lang in zijne Peulen gelaten. 
Eyndelijk in het volgende Voorjaar , op de genoemde 
tijd, weer in de aarde gelegt , niet diep. Hier door zal 
men veele zeer uytfteekcnde en dubbele Bloemen kon- 
nen aanwinnen. 
Deeze Leucoja , of Stokviolieren , zijn van zulk Raad voor 
een aart, dat ze ligtelijk eeven boven de aarde of d e deflauwte 
Wortel komen te verkankeren. Zonder groote moeyte telooshe' d 
kan men dit helpen ; want men behoeft’cr maar alleen- van deeze 
lijk ftof van Tabak in te wrijven. Ook werden deeze cn aücan- 
Plantcn dikmaal , door een andere ongcleegentheyd der dcrc ^* an " 
Natuur , flauw en /lap ; het welk men ook aan andere 
Planten bevind. Terftond kan men dit quaad wech- 
neemen , door haar alleenlijk te begieten met half Re e- 
gen-water en half z,oete Melfl, in een Pot wel onder- 
een gemengd. Dit verquikt op een verwonderlijke wij- 
ze niet alleen deeze , maar ook alle andere Gewajfen des 
Aardbodems. 
Behalven al de hier boven genoemde foorten van Noch 
Stokviolieren werden noch meer andere gevonden , alle eenige 
met enkele Bloemen , cn niet langer als eene Zomer du- 
rende ; te weeten ; 
I.Leu- 
