Stokviolier. ZoMERZotfE. Salade. 
andere 
foorten 
van Stok- 
violiercn. 
Aanwin- 
ning. 
Stok- 
Violier 
uyt Can- 
<S8i 
I. Leucojum rubrum aNNuum , of een-jarige 
roode Stokviolier. II. Marinum Lusitanicum 
FLORE Pu rpiREO , of Portugalfche Zce-Stokviolier 
met een purpure Bloem. III. Marinum Creticum j 
of Zee-Stokviolicr uyt Candiën. IV. Leucojum MON- 
TANUM FLORE luteo , of Berg-Stokyiolter met een 
gecle Bloem ; welke ik, op de voor-verhaalde wijze be- 
handeld zijnde , dikmaal met dubbele Bloemen heb ver- 
kreegen. 
Decze werden ook in de zelve aarde , op de zelve 
tijd , in Potten gezayd ; doch als ze teegens de Winter 
rijp Zaad hebben gegeeven, vergaan ze. Moeten der- 
halven ieder Voorjaar weer op nieuws de aarde aan- 
bevolen , en konnen deczcr wijs eeuwig-durend ge- 
maakt werden. 
Het Leucojum sagittale Creticum, of Stol 
violier uyt Candiën , met een Zaadpeul , welke een Pijl 
niet zeer ongelijk is, is teeder van aart. Buyten ftaan- 
68 z 
gcele 
Bloem ; e 
met een 
witte. 
Tb. Dor - 
ft en. lib. 
Htrb.f. 
198. 
een" Zaad- de, kan ze gcenzins de koude en andere ongelcegenthee- 
peul als den des tijds verdragen. Werd dcrhalven , in een Pot 
een Pijl. gezet zijnde , 's Winters binnens huys bewaard op de 
hier boven befchreevene wijze. Geeft in ’t tweede jaar 
rijp Zaad , en verfterft dan van zelfs. 
Zee- Het Leucojum marinum flore luteo , of 
violier Violier met een gecle Bloem , groeyende aan de Zee- 
kant-, cn Marinum album , of Zee-violier met een 
witte Bloem , wallen niet, gelijk de voorige , Struvcl- 
achtig om hoog , maar gelijk andere Planten , in een 
goede , gemeene , zandige , met een weynig Paerde- 
mift door-mengdc grond. Zijn hard van aart. Konnen, 
buyrcn ftaande , de felle koude en andere ongelecgent- 
heeden der Winter zonder cenige fchade verdragen. 
Gccven in de tweede Zomer volkomen Zaad. Ver- 
gaan niet haaft , maar blijven eenige jaren lang in het 
leeven. 
KRACHTEN. 
S Tokviolier, of Leucojum , is matig verwarmende, 
verdrogende, en afvagende van aait. 
De Bloemen in Wijn gezoden, en daar van zom- 
tijds door den dag gedronken , is goed voor de eng- 
borftigbeyd , en voor de geene die bezwaarlijk, baren 
adem konnen halen. Verwekken de Maandflonden , 
doen gemakkelijk Wateren , en ook Zweeten ; als men 
terftond daar op te Bed gaat , en zich wel toedekt. 
Dceze Bloemen op Edik gezet, cn daar van gebruykt 
in tijd van pefi, ’t zij in Spijzen gedaan , of op een an- 
dere wijze : bewaard de Menfch voor dceze befmet te- 
lijke Ziekte. 
•X. in l 7. Voorts hebben dceze Bloemen de zelve kracht en 
eap. i- fol uytwcrking ; welke wij hier boven van de Muurbloem , 
391. of Flos Keiri , hebben aangeweezen. 
CCLXXXVII HOOFDSTUK. 
ZOMERZOTIE. 
|Eeze Bol-plant werd in het Necdcr- 
j landfeh niet alleen dus, maar ook van 
[ veelc w i tte T ydeloos , of T eyl- 
» roos genoemd : in ’t Latijn Leuco- 
1 jum Bulbosum , of Viola Bul- 
■ BOSA TR1FOL1A : in ’t Hoogduytfch 
Hornungsblumen, of ook Schneetropffen. 
vier on- blicr van z ’j n m >j > n baren aart bekend geworden vier- 
derfchcy- derley foorten; namentlijk: 
dencfoor- I. LeüCOJUM BULBOSUM TRIPHYLLUM , of Zo- 
tcn * merzotje met drie Bladeren. II. Bulbosum hexa- 
PHYLLUM , of Zomer zot je met zes Bladeren. III. 
Bulbosum hexaphyllum serotinum majus, of 
laat groot Zomer zot je met zes Bladeren. IV. Leu- 
cojum bulbosum minimum autumnale, of al- 
Namcn. 
derkleynftc Zomertzotje , bloeyende in den Her ff. Al te 
zamen zijn ze van de zelve Bouwing cn i-Vaarneeming. 
Zij beminnen uyt eygener aart een goede , gemeene. Grond, 
zandige , en met twee-jarige Paerdemift matig voor- 
ziene grond * veel Reegen : meer een fchaduwachtige 
als een wel ter Zon geleegene plaats. Staan alle koude , 
Vorft , en andere ongeleegcntheedcn der Winter uyt» 
zonder eenige fchade. 
Mogen ieder jaar , of ook om ’t tweede , of om ’t Opne«- 
derde , in ’t midden van Jultus , uyt de aarde geno- min g. 
men , op een drooge plaats neergelegt , cn in Septem- 
ber , ftraks na volle Maan neergezet werden in een op 
nieuws omgefmeetene en gemeftte grond. 
Zomtijds geeven ze volkomen rijp Zaad ; ’t welk Aanwin- 
men met een volle Maan der genoemde Maand , een nin S- 
halve vinger diep gelcgt , aan de aarde beveeld. Hier 
door werden wel al de gemelde Soorten aangewonnen ert 
vermeenigvuldigd ; doch veel gereedcr en bequamer 
door hare aangewaflene jonge Bollet jens , welke men 
van de oude kan neemen , eer de zelve weer ingezet 
werden. 
KRACHTEN. 
D E Krachten en Werkingen van dit aardig Bol- Krachten 
gewas zijn de Oude niet bekend geweefl: ; en van tot n °ch 
de Nieuwe tot noch toe niet onderzogt gewor- ^ " r ‘ ct 
den j derhalvcn men geen berigt daar van geeven kan. zo g t , 
Ondertuiïchcn werden dceze Bloemen van veelc zeer 
bemind , en in haren Tuyn gefield , om de Zelve tc 
verderen. 
CCLXXXVIII HOOFDSTUK. 
SALADE. 
1O0 zeer van ieder bemind, als wel be- Namen, 
kend j werd ook in het Necdcrlandfch 
Lattouw , of Lattuw geheeten i 
in ’t Latijn Lactuca : in het Hoog- 
duytfch Lattich : in ’t Franfch Lai- 
CTUE : cn in ’t Italiaanfcb Lattuga. 
Hier van zijn mij in haren aart eenige veranderlijke Eenige 
foorten bekend geworden ; als ; onder- 
I. Lactuca vulgaris, of gemeene Steekgat touw. Fchoydcn® 
II. Crispa, of Krul-Salade. III. Capitata, 0 f loorten ’ 
Krop-falade. IV. Roman a , of Roomfche Salade. 
V. Longifolia , of lang-geb lader de Siüade. VI. 
Ru BR a , of roode Salade. Meeft alle zijn ze van eener- 
lcy Bouwing en Waarneeming ; en onder al deeze foor- 
ten werd de Krop-falade voor de befte gehouden. 
Gemeenclijk werden ze gezayd in Maert , een dag z a yi n g. 
of drie na volle Maan , of ook , om haar zeer vroeg te 
mogen hebben , wel in Februarius , indien de tijd het 
eenigzins wil toelaten ; op een warme, wel ter Zon gc- 
leegene plaats. De Steel^lattouw zayd men dik of 
digt; de Krop-falade hol en luchtig, in een mulle , en Grond.' 
met oude Paerdemift wel voorziene grond. Bij droog 
wéér mag men ze wel dikmaal begieten , wijl ze daar 
door dies te beeter groeyen. 
De gedagte Krop-falade werd veel malftcr en lieflij- Vcrplan, 
ker van fmaak , wanneer men de zelve , in haar zefde tin S- 
Blad zijnde, uyttrekt daar ze digft ftaat, cn na de vol- 
le Maan verplant op een opene , vrije , en luchtige 
plaats , ten minften ieder een halve voet van de ander. 
Deeze werden veel grooter , en dan cerft bequaam om 
gegeeten te werden , als de andere ftaande gebleevene al- 
reeds op en wech zijn. 
Wil men ze laat hebben , zoo werden ze met de ge- Hoe mes 
noemde Maan en in de gemelde grond, doch cen late ' 
Maand na de gedagte tijd , gezayd, daar na verplant. 
Wil ook iemand gefotene Knoppen bekomen in ’t be- ookjn 
gin, midden , of laatfte der Maymaand , die zayc zijn M#y 
V v 5 Zaad 
