671 Steekende Kaarden uyt America. RoomschNetelkruyö. 674 
April in Porten verplant. Alleenlijk hier door kan 
men ze vermeenigvuldigen . 
KRACHTEN. 
Dk/c. 1. 4. T Tilt Zap, geparfl uyt de Bladeren deezer Plant , 
2 9‘ I I vermengt met een weynig Zwavel en Salpèeter; 
"^dan met Boomwol in de öorfwgeftokenjneemt’er 
de fmerten van wech. 
Het Zaad gefloten , en met wat Honig vermengt; 
dan daar mee de O ogen bcflreeken, verdrijft het loopen 
der zelve. 
Geftaltc 
der Bladc- 
Gedaante 
der Bloe- 
men- 
Zaad, 
Hoedanig 
in de Win- 
ter waar te 
neemen. 
ccLXxxt Hoofdstuk. 
TEEKENDE 
KAARDEN 
M E R I C A. 
jEn ongemeen en zeer fchoon Gewas, 
word in het Latijn genoemd Dip- 
sacus spiNosus Americanus : in 
het Hoogduytfch Americanische 
Kartendistel; en in het Franfch 
Chardon espineux des Indes. 
Decze Plant bemind een goede , zandige aarde, met 
een weynig twee-jarige Pacrdc-cn Koeyemifl, van bey- 
dc ceven veel , wel door malkander gemengt : een 
warme , bequaam ter Zon flaande plaats , en tame- 
lijk veel vochtigheyd in de Zomertijd. Vergaat niet 
haaft, maar blijft eenige jaren in ’t leeven. 
Word met een wafTende Maan van April of May in 
een Pot gezayd. Brengt de tweede Zomer uyt hare 
dikke, in veclc Takken verdeelde , langwerpige, blee- 
ke Wortel fchoonc Bladeren voort, op de wijze van 
het CiRSiuM, zijnde een voet, of ook meer lang; 
drie vingeren , wat meer of min , breed ; digt bij mal- 
kander te zamen-gevoegd ; inwendig als hol gefield ; 
aangenaam groen van verwe ; met veele doorlopende 
zichtbare Aderen, uyt een groote in ’t midden , of door- 
nige Rugge , voortkomende, voor in een fpits, flee- 
kend punt eyndigende ; aan de randen met fcharpe 
tanden bcvallijk gedaagd, en over al met kleyne door- 
nen voorzien. 
Geeft ook uyt hare doornige , langwerpig-ronde 
knoppen in Julius en Auguflus bleek-wittc Bloemen 
die van de Scabiose niet zeer ongelijk , ruflende op 
lange, ronde, purpurachtige , en van binnen holle 
Steelen (gelijk het Dipsacus , of de folders Kaarden ): 
waar aan zich ook vertonen eenige kleyne Bladeren, de 
zelve , twee en twee teegen den anderen over , on- 
der als omvattende ; ook verre van of boven mal- 
kander gefield. Zelden echter komt’er cenig Zaad 
van , ten zij met zeer goede en zondcrling-droogc 
tijden. 
Is reedelijk hard van aart : verdraagd echter on- 
geerne veel koude Herfftreegenen , flerke Wtnden , 
Sneeuw , of forfl. Word derhalven , in een Pot 
gefield zijnde, in ’t midden van Ottobcr , wat eerder 
of later, na geleegentheyd van de bequaamheyd of on- 
bequaamheyd des tijds, boven wel droog geworden, 
binnens huys gebragt, op een plaats , daar ze ontrent 
het Vcnfler gedurig de Lucht kan genieten, doch zon- 
der eenige tochten of zuyging. Want hier door zou 
dit fchoon Gewas verminderen, en binnen weynigtijds 
al quijnende flcrven ; gelijk ook veel meer andere Plan- 
ten gebeurd, welke door zulke tochten veel eer enfehie- 
lijker worden wechgenomen en van ’t leeven beroofd , 
als door eenige doordringende forfl. Gedurende de 
Winter wil ze alleenlijk met een weynig lauwgemaakt 
Reegen water van onder begoten ; in vriezend Weer 
verre van den Oven gefield zijn , en bij tijds weer 
de Lucht genieten. Ifi ’t begin van April, of wat la- 
ter, brengt men ze, met een zoet Reegcntje, weer buy- 
ten in de Zonneflralen. 
Kan zoo wel door haar Zaad, wanneer het maar Aanwin; 
rijp geworden is, met een wafTende Maan van April nin S* 
of May gezayd , aangewonnen en vcrmeenigvuldigd 
worden , als door hare aangegroeyde jongen ; welke 
men met de zelve Aprilfche Maan van de oude afneemt, 
en verplant. 
Dit aardig en aangenaam Gewas , heeft, boven ha- Wonder- 
re fchoonc aanfehouwing, waar door ze de Oogen van g{. n f c hap 
al hare bekijkers verlufligd , noch deeze zonderlinge van de 
eygtnfchap , dat ze meefl al de B lader en , van onder Bladeren 
op, zoo digt in malkander fluyt, en voegt, dat’er de p^ er 
Reegcn , van boven invallende , niet weer uyt kan lo- 
pen , niaar lang daar in blijft flaan. Waar doorze dan 
haar zelven , dorflig zijnde , verduikt en verfrifcht. 
Want als door droogte de Bladeren al langzaam in ha- 
re kracht verminderen, en een weynig opening ma- 
ken , zoo zakt het Water, ’t welk zich daar in onthou- 
den heeft, neerwaarts, en bevochtigd de Wortel zul- 
ker wijze , dat de gehcelc Plant weer in hare voorige 
kracht word herflcld. 
KRACHTEN. 
S Teeckende Kaarden uyt America , of Dip facits fpi- Aart en 
nofis Americanus , is warm en droog tot in ’t be- deugden, 
gin van den vierden graad; ook bitter, fcharp, en 
geurig van fmaak. 
De Wortel in Wijn gezoden, en daar van ’s mor- u- A. 
gens nuchtéren een weynig- gedronken ; of de zelve Kacc ^fl’ 
gedroogd en gepulverizeert , dan drie Drachmen daar 
van met Wijn warm ingenomen, verdrijft uyt het Lig- c . 11. 
chaam allcrley quade en koude vochten : verwarmt en 
verflerkt een zwakke , verkoude Maag. Verjaagd 
krachtig de Winden : is goed tcegens het Colijkj ver- 
wekt luft tot Btjft.zpen , en de Maandjlonden : drijft 
het water der Blaas af, en weerflaat de beeten der 
giftige Dieren. 
CCLXXXII HOOFDSTUK. 
R O O M S C H 
NETELKRUYD. 
P het Needcrlandfch dus genoemd , Namen, 
om dat het in en ontrent de Stad 
Roomcn , doch ook in meer andere 
warme Landen, overvloedig groeyd, 
word in ’t Latijn geheeten Urtica 
Romana: in ’t Franfch Ortie Ita- 
lienne : in ’t Hoogduytfch Welsche Nessel; in't 
Jtaliaanfch Ortica. 
Hier van zijn mij in haren aart twee veranderlijke Tweever- 
foorten bekend ; namentlijk: anderlijke 
’ ' f , loorten. 
I. Urtica Romana foliis iNTEGRis,of Roomfch 
Netelkruyd met gcheele Bladeren. II. Urtica Ro- 
mana foliis INCISTS , of Roomfch Netelkruyd met 
gekartelde, of ingefneedene Bladeren. Beyde zijn ze van 
de zelve Bouwing en Waarneeming. 
Zij beminnen een gemcene, zachte, of ook een vet- Grond, 
te, welgebouwde grond. Hebben liever een opene als 
een fchaduwachtige plaats. Groeyen met veel Water, 
en ook met matige vochtigheyd. Blijven niet langer 
dan eene Zomer in ’t leeven. Krijgen in den Herffl 
volkomen rijp Zaad, en vergaan daar meê door een kley- Zaad. 
ne forfl. 
Dit Zaad word ieder Voorjaar , met een wafTende Aanwin- 
Maan van Maert, op nieuws, niet diep, de aarde weer mn ^’ 
aanbevolen. Doch flaat ook , door het neergevallene, 
V v van 
